Is Amsterdam onvriendelijker voor ‘free movers’ dan Brussel?

amsterdam.jpgVeel jongere Europeanen houden het niet langer dan een paar jaar vol in Amsterdam. Nederland mag wel bekendstaan als een open, tolerant en kosmopolitisch land, de subtiele uitsluiting jaagt Europeanen weg. „De Nederlandse cultuur is zeer dominant,” verklaart Adrian Favell (1968), hoogleraar aan de University of California in Los Angeles, vandaag in een artikel in de rubriek Nederland & Europa van NRC Handelsblad.

Favell heeft onlangs zijn wetenschappelijk studie ‘Eurostars and Eurocities; free movement and mobility in Europe‘ naar gepubliceerd. (Lees een hoofdstuk over Amsterdam en over integratie) Hij deed onderzoek naar ‘free movers‘. Zo noemt hij de redelijk opgeleide middenklassers die aangespoord door de weggevallen Europese binnengrenzen in andere Europese landen gaan wonen. „Uiteindelijk kun je je als expat in Amsterdam alleen thuisvoelen als je geïntegreerd bent.”

Free movers voelen zich het meest thuis in Brussel. „Huizenprijzen zijn er laag, gezondheidszorg is geweldig. Maar het belangrijkste is dat free movers daar zichzelf kunnen zijn. Dat wil in hun geval zeggen: zo gedenationaliseerd als ze willen. In Brussel kun je niet integreren. Er is geen nationale cultuur. Iederéén is outcast. Er is niet één elite daar, er zijn er vele.”

Ben je zelf een free mover? Deel dan hier je ervaringen.


Dit bericht heeft 46 reacties op “Is Amsterdam onvriendelijker voor ‘free movers’ dan Brussel?”

  1. Frank Lenssen zegt:

    Ik ben geen Free Mover, maar neem de vrijheid om het volgende te schrijven: dit is met afstand het meest absurde en onbelangrijke discussiepunt dat ooit dit forum gehaald heeft.
    Wie heeft dit bedacht? Daphne Bunskoek?
    Beschamend.

    PS: ik ben blij geen Free Mover te zijn, en ik denk dat goed is om concentraties van deze gezichtsloze aliens te mijden.

  2. Henk Mommaas zegt:

    Ja ik ben een free mover en dat als Amsterdammer dus kan stoelen op de gratie van het vergelijk.
    Amsterdam is geen metropoliet, Brussel is dit meer alhoewel ook in beperkte zin.
    De veelgeroemde tollerantie over Amsterdam is een overblijfsel uit de zestiger jaren toen een nieuwe generatie zich met succes verzette tegen de gevestigde starre burgerlijkheid van het stadsbestuur dat grote internationale aandacht kreeg.
    Nu echter is deze starre burgerlijkheid door overmaatse regelgeving tot onder de stoeptegels er opnieuw ingepulst.
    Het openbare sociale leven is teruggedrongen achter de gevels van netwerken waardoor spontane doorstoming van nieuwe invloeden zijn afgestompt.
    Amsterdam had ooit het imago (in de sympathieke zin)
    van een open inrichting met patienten zelfbestuur.
    Nu echter is het een openluchtmuseum voor het lage inkomens toerisme.

  3. Peter Vlaeminck zegt:

    Gelijk waar je gaat wonen in het buitenland, ik vind dat je je maar waardig gedraagt als je je integreert! Of dat nu in Amsterdam is of in Brussel of nog in een andere stad. Dit doet er niet toe. De meeste Nederlanders zullen een vreemdeling zelfs wel in het Engels kunnen toespreken (in afwachting tot die vreemdeling Nederlands heeft geleerd uiteraard), maar probeer dit eens als vreemdeling in een Zuid-Italiaanse of Zuid-Spaanse stad…
    Ik ken veel buitenlanders die in Brussel komen wonen en die er ook inspanningen doen om zich te integreren, wat dan vnl. gelijk staat met de taal te leren. Gezien Brussel tweetalig is, is dit dan Nederlands en/of Frans. Ik ken zelfs een Franse vrouw die in Brussel is komen wonen en die nu Nederlands leert. Dit vind ik maar normaal.

  4. e.starink zegt:

    Vanwege een relatie met een Parisienne kom ik al bijna 11 jaar gedurende minimaal twee weekends per maand in Frankrijk. Voorheen kwam ik veelvuldig in Frankrijk vanwege vacantie. Mijn impressies.
    Als vacantieganger zie je in een ander land hoofdzakelijk bevestiging van cliche’s die je thuis hebt geleerd. Als geinteresseerd “medebewoner” vallen die cliche’s grotendeels weg: ze zitten je na verloop van tijd meer in de weg dan dat ze helpen.
    Mijn persoonlijke ervaring is dat Fransen (ik heb inmiddels een behoorlijke kenniskring opgebouwd) goeddeels dezelfde soorten vreugden en zorgen hebben als wij hier in Nederland. In vele politieke debatten bijvoorbeld worden dezelfde soorten geluiden geslaakt als die we in Nederland ook horen (”politici luisteren niet”, “ze zijn alleen maar uit op eigen gewin” etc – naast uiteraard ook de meer redelijke geluiden).
    Natuurlijk hebben Fransen ook hun typische eigenaardigheden. Ik noem hun fascinatie voor goed eten, mode, mooie dingen, blingbling. Maar dat zijn in de loop der jaren van “eigenaardigheden” in zekere zin voor mij dierbare dingen geworden: Fransen kunnen er zo intens van genieten dat het een voorecht is dat genieten mee te maken.

  5. e.starink zegt:

    Heren Mommaas, Lenssen en Vlaeminck: kom eens los van dat provincialistisch kijken naar alleen maar Amsterdam en Brussel omdat NRC die twee steden toevallig noemt.
    Mag ik ook eens van u vernemen wat nar uw mening de mogelijke toekomstige effecten kunnen zijn van “free moving” op onze maatschappij?

  6. Ellen, Brussel zegt:

    Als Nederlander voel ik me al niet thuis in Amsterdam (en de rest van Nederland), dus ik kan me heel goed voorstellen wat expats ervaren. Brussel mag dan op het eerste gezicht minder aantrekkelijk zijn, het biedt talloze mogelijkheden, en dat vaak gratis of voor een zeer lage prijs. Ook de omgangsvormen in Brussel zijn een verademing in vergelijking met Nederland. Neem nu de horeca. In Amsterdam (maar helaas ook daarbuiten) wordt je vaak honds behandeld, iets wat hier in Brussel ondenkbaar zou zijn.

  7. Frank Lenssen zegt:

    @e.starink (#5) -
    wij verschillen klaarblijkelijk van mening, en dat is geen ramp. Ikzelf ben erg allergisch voor alle modebegripjes die aan piepschuim of nepslagroom doen denken. Dus wanneer ik ‘metroseksueel’, of ‘dinky’, of ‘nimby’, of ‘yuppie’, of ‘mediator’, of ‘motivator’, of ‘enabler’, of, jawel, ‘free mover’ lees, dan leun ik, trots provinciaal, achterover en pak een goed boek (en luister bij voorkeur naar Bach, of Ives).
    Trouwens: provinciaal is niet hetzelfde als benepen, of (neo)conservatief. Verre van dat. Het nieuw-rechtse gevoel dat veel Nederlanders, pompeuze burgemeestertjes voorop (die ‘de randen willen opzoeken’, ook al zijn ze daar helemaal niet toe bevoegd) – dat levensgevoel is even stupide en oppervlakkig als dat van de ‘free movers’. Tijdgebonden, inwisselbaar, en volkomen belachelijk.
    Ik heb gezegd.

  8. Veronica Cramer zegt:

    Laten we die “free mover” eens wat achtergrond geven.
    Vrouw, man zonder aanhang of kinderen en op stap, kortom zonder wortels.

    Voor dat soort mensen is Amsterdam te druk en te duur. Het lijkt me trouwens moeilijk om er als een persoon met behoorlijke opleiding een baan te vinden.

    Misschien alleen bij een totaal internationaal bedrijf met een eigen cultuur op gebied van het welkom heten van een vreemdeling.

  9. Henk Mommaas zegt:

    E. starink 5

    Vermoeiend Hr Starink, een free mover is iemand die zich niet laat belemmeren door plaats of tijd.
    Het beste floreert hij in een omgeving waar tollerantie en onvoorwaardelike acceptatie cultuur is.
    In dat geval heb ik dus niets met Uw maatschappij zoals op 5 gespiegeld.
    Toekomstige effecten: hoe verzin je het.

  10. Emiel zegt:

    In de mate dat een stad als expat-stad meer succesvol is, groeit ook het probleem van de duale samenleving.

    In Brussel wonen alleen nog de hele rijken en de hele armen. In totaal gescheiden werelden.

    Nergens in België ligt het aantal laaggeschoolden en werklozen hoger, en dit in een omgeving met extreem veel aanbod aan hooggeschoolde arbeid.

    De selecte groep free movers mogen dan wel een eigen paradijs ervaren, van een positief aanzuigeffect op de numeriek veel belangrijker groep arme free movers is geen sprake.

    En dan spreken we nog niet over het verstorende effect op de toch al wankele taalverhoudingen.

    Ik denk dat men in Europa niet ongestraft een Amerikaans melting pot model kan hanteren.

  11. Lieve zegt:

    De werkloosheid en daarmee ook de armoede hebben de Brusselaars in zekere zin ook aan zichzelf te danken. In het naburige Vlaanderen zijn er 50.000 vacatures die maar niet vervuld worden. Maar daarvoor moet je wel Nederlands kennen. En dat is voor veel Brusselaars kennelijk te veel gevraagd.

  12. Henk Mommaas zegt:

    Ik realiseer me eigenlijk nu pas dat free moving in een nog steeds van Calvijn doordrenkte samenleving
    vloeken in de kerk is.

  13. carl zegt:

    @2,3 Henk en Peter
    Ik ben eens met wat jullie zeggen, met wat kanttekeningen.
    Ik ben geen “free mover” ( er bestaan uiteraard 63 soorten Engels want hier zouden mensen meteen vraagen of je kosteloos verhuzingen doet)maar ik heb in een aantal landen langdurig gewoond. Wat Brussel betreft ik vind dat het in principe een franstalige stad is met nogal wat mensen die Engels of Nederlands spreken. Overigens ben ik ook eens met wat emiel @10 zegt.
    Vergeleken met andere europese steden/landen kan zich een expat relatief wel in Amsterdam/Nederland op zijn gemak voelen.

  14. Rachel zegt:

    Hemel, wat een problemen. Geen integratie mogelijk in Amsterdam? Probeer Dublin eens als gekleurde buitenlander;het kost nogal wat moeite om je te wurmen uit de duizend hokjes waarin je steeds geplaatst wordt. Desondanks is het ook hier mogelijk om in de Ierse gedragscultuur op te gaan zonder je eigen identiteit te verliezen. Nederlanders zijn volgens mij niet bijzonder ongastvrij of clique-erig, alleen wel veel meer op de man af dan de meeste andere volken. Nou, lees een boek over de Nederlandse cultuur en gedraag je hetzelfde zou ik zeggen.

  15. Rein zegt:

    Ooit zat ik in een benoemingscommissie waar de onbetwist grootste kenner van de Nederlandse cultuur voorzitter van was. Tot verbazing van mezelf, maar ook van mijn collega’s, zei hij tegen een Engelse sollicitant: Laat je niet misleiden door Nederlanders, die zeggen erg mondiaal in hun denken te zijn. In de grond van de zaak zijn ze door en door provincialistisch. De zeer capabele Engelsman werd hoogleraar. Daarover zei later weer een Canadese hoogleraar tegen me (die een half jaar hier had doorgebracht): dat zal hij niet lang volhouden. En zo verging het.

  16. Aarden in Amsterdam, tegen beter weten in « Vertrouwde Vreemdeling zegt:

    [...] socioloog Adrian Favell in NRC Handelsblad, die uitlegt waarom ‘free movers’ niet in Nederland aarden. Dat was was in 1994 een [...]

  17. Mahatma KH zegt:

    Op zaterdag 11 oktober liep ik om tien uur ’s avonds van de openbare bibliotheek in Amsterdam naar de Prins Hendrikkade, langs het water van het Oosterdok, en langs het science center NEMO (New Metropolis) en het VOC-schip. Ik had buiten voor de bibliotheek even staan praten met een sociaal wetenschapper, die daar aan het schrijven is, en ik maakte een grapje over Karl Marx, omdat die vaak in de bibliotheek van het British Museum in London kwam, en deze wetenschapper wel wat weg heeft van Marx en zijn werkwijze, ook inhoudelijk. Hij vertelde me toen dat de oudere Marx aambeien had. Maar de harde schijf met duizenden pagina’s werk van de huidige Marx was gestolen, en hij moest naar de politie. Hij wist wie de schijf waarschijnlijk had gestolen, en de dief moest daar op een bekende tijd waar hij had gezeten, en maar even weggelopen was, op de camera staan, en de bibliotheek zou de beelden dan aan de politie moeten geven. Hoe dan ook, toen ik langs het water liep, zag ik een stel heldere oranjeachtige lichten op geometrische wijze tamelijk laag in een bocht door de lucht naderbij komen en voorbijgaan. Ik telde er zeven, en ze veranderden hun formatie, achter elkaar, toen ze verder vlogen. Ze gingen tamelijk langzaam. Op de Prins Hendrikkade kwamen verschillende mensen naar me toe die zich afvroegen wat deze objecten zouden kunnen zijn, en ik zei dat ik wel eens officieel een UFO-melding had gedaan van iets wat ik daar op die locatie had gezien toen er nog geen bibliotheek stond, maar dat ze me toen zeiden dat het waarschijnlijk wilde ganzen waren. Zo zag het er in ieder geval nu niet uit. En ik gebruik geen hasj. Achteraf kwamen nog een paar kleinere groepjes van drie van deze lichten overvliegen. Ze zagen er absoluut niet erg buitenaards uit, maar toch kon niemand een verklaring vinden. Ze maakten ook geen lawaai. Ze vlogen geruisloos. Ik dacht: toch maar even melden. Ik heb verder geen ‘free movers’ meer gezien. Ik had geen camera bij me. Er is niemand ontvoerd. Het NEMO, ontworpen door Renzo Piano, ziet er ook wel een beetje uit als een UFO. Anderen zien er een zinkend schip in. Marx was familie van Frits Philips, heb ik weleens gelezen.

  18. Esther, Brussel zegt:

    Ik woon merendeel van mijn leven als buitenlander in Brussel en ik kan volledig beamen dat je in Brussel niet kan integreren want er is hier niet één groep om in te integreren. Er zijn honderden subculturen die allemaal naast elkaar leven. Iedereen maakt deel uit van 2, 3 of meer subculturen. Brussel is een makkelijke stad voor buitenlanders, juist door het gebrek aan dominante cultuur.

    @Emiel, 17:38 uur, werelden van arm en rijk kunnen heel gescheiden zijn, maar Brussel biedt ook juist veel raakvlakken – zeker voor kinderen. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan de vakantiestages die door de gemeenschapscentra en buurthuizen worden georganiseerd en waar kinderen van zeer uiteenlopende achtergronden aan deelnemen. Arm en rijk, Nederlandstalig en anderstalig, Belgisch en niet-Belgisch ontmoeten elkaar allemaal ook heel gemoedelijk op de school van mijn kinderen in Brussel.
    Ervaar dat de scheiding tussen arm en rijk in Nederland vaak veel veel groter is. Buitenlandse vrienden in Amsterdam leven in een duidelijk Nederlandse cultuur en het is meedoen of buiten de boot vallen.

  19. Joop Remmé zegt:

    Moet je daarvoor nu hoogleraar bij UCLA voor worden? Om er na jarenlang “participerend-observerend” onderzoek achter te komen dat mensen die regelmatig van woonplaats – en -land wisselen het niet altijd zo makkelijk hebben om zich te vestigen? En daar heeft die man 10 jaar over gedaan? En intussen woont hij in Scandinavie en geeft hij les in Los Angeles. Heeft die man wel eens over zijn ecological footprint nagedacht?

  20. Een Amsterdammer zegt:

    Tsja, als je als expat door een of andere dikke werkgever in een van zijn grachtenpandjes wordt gestopt, of als de werkgever op andere wijze bereid is jou voor veel geld naar voren te duwen op de woningmarkt, dan moet je ook kunnen accepteren dat je in een woning-arme stad als Amsterdam niet al te makkelijk vriendjes maakt…

  21. Jean L zegt:

    Zo ‘free’ zijn free-movers niet.
    Meestal is het afhankelijk van de opdracht(en) van het bedrijf waar men voor werkt, hoe lang men in en bepaald land blijft.
    Ook van belang is of het te doen is om elke dag op en neer te pendelen(auto/trein/vliegtuig) en of de baas dat goed vindt, niet alleen vanwege reiskosten, maar meestal omdat ook direkte onverwachte aanwezigheid vereist is.
    .
    Het fijnst is Duitsland & Zwitserland & Noorwegen ervaren, schone straten, goede bediening in hotels enz, Mensen zijn stip, heel belangrijk om je werk te kunnen doen.
    Lijkt wel of er alleen ‘prachtwijken’ en ‘prachtmensen’ zijn in deze landen.
    Minder is dat de verkeersboetes toren hoog zijn voor te hard/door rood -rijden(Dtsl & Zwitserl) en dat vergoed de baas jammer genoeg niet!
    .
    Het veschrikkelijkst Saudi-Arabie, maar het is daar toch ook weer aardig dat je je brutto-salaris, ook netto op je bankafschrift ziet. Een biertje of anderzins kan je het beste op je kamer drinken in je uppie of met een S-Arabier :-) .
    .
    Om in Amsterdam te willen gaan wonen zouden ze flink wat geld toe moeten geven.
    Wie de rest van Europa(Dtsl/Zwitserl) kent vindt A’dam maar een vieze uit geleefde stad, met alleen opgebroken straten. En wielklemmen niet te vergeten.
    Waar je blij mag zijn dat je verkeersnavigatie niet vanzelf uit de auto is gestapt, tijdens het lunchen.
    Maar gelukkig zit daar (nog) geen klant vh bedrijf.
    .
    last but not least, arbeids-kontrakt vervuld, betekent koffers pakken en retour thuisland. Ben daar (nog) wel blij om, hoewel in Duitsl of Zwitserl. blijven zou toch wel erg fijn zijn.
    .
    Op naar de volgende klus volgende maand in Arnhem :-(
    Bepaalde groepen zijn toch niet van Gouda naar Arnhem verhuist ?, de berichten, op http://www.telegraaf.nl nog zonder vermelding wie het zijn, lezende over bus vernielingen ook in Arnhem.

  22. Veronica Cramer zegt:

    Mahatma KH

    Wat U daar zag zijn “strobe lights”.
    Allemaal voor mensen die nooit naar een bibliotheek of museum gaan.
    Het zou leuk zijn als ze hun lichtfestijn voor zichzelf houden, liefst verticaal.
    Een aantal van deze hobbyisten vinden het nu leuk om de bestuurder van een vliegtuig te verblinden bij aankomst of vertrek.

  23. A.S. zegt:

    Ik weet niet of ik een free mover ben, ik ken dit begrip niet en kan het moeilijk vatten. Maar ik move heel veel, heb in zo’n 10 landen op 3 continenten gewoond. Het meest heb ik me thuis gevoeld in Londen, nu alweer zo’n 10 jaar geleden. We waren behoorlijk geintegreerd, hadden geen problemen met de taal, kinderen op Britse scholen, liepen helemaal in het lokale gareel. En toch… hoorden we er niet echt bij. We werden wel getolereerd en deels ook geaccepteerd. Maar mijn kinderen zeiden altijd dat ze anders waren dan hun schoolgenoten; Nederlands, al hadden ze nog nooit in Nederland gewoond. Je neemt je eigen cultuur en achtergrond mee, waar je ook heengaat. En als mensen zeggen niet in A’dam te kunnen aarden als buitenstaander, kan ik me daar alles bij voorstellen. Dat is niet de ’schuld’ van A’dam, dat is het moven. Je kunt nog zo vaak moven, free (?) of niet, met of zonder taalproblemen, met of zonder kleine of grote aanpassingsmoeilijkheden aan de lokale situatie en mensen, je bent en blijft anders. Dat moet je accepteren of terug gaan naar huis. En als je werkelijk emigreert naar een bepaald land, zoals wij nu in NL al die immigranten hebben, dan zul je je voor 100% moeten inzetten om je aan te passen en zoveel mogelijk te worden als de inwoners van dat land en moet je niet proberen het land naar jouw hand te zetten. Ga dan terug naar huis, dan ben je geen goede mover en zeker geen ‘free mover’, als ik dat begrip tenminste goed begrijp.

  24. Jonathan zegt:

    Wat zijn dat nu weer free movers? Discogangers, cocaine snuivende zakenlieden en\of gelukszoekers op zoek naar een SOA?

  25. Peter Vlaeminck zegt:

    Gelijk waar iemand zich gaat vestigen: de taal leren is de sleutel tot integratie. Ik kan me voorstellen dat Engelssprekenden hier soms minder inspanningen toe leveren om velen hun toch in het Engels kunnen aanspreken. Het is dan ook aan de maatschappij om “migranten” aan te sporen zich te integreren door o.a. voldoende taallessen Nederlands aan te bieden.

    Ik heb de indruk dat men in Nederland gedurende jaren nooit van migranten heeft geëist dat ze zich zouden integreren, met alle gevolgen vandien. In Vlaanderen dient elke migrant verplicht Nederlands te leren. Mijn vroegere buren waren Amerikanen die heel goed Nederlands spraken. Mijn nieuwe buren zijn nu Engelsen uit Cambridge. Ze kennen nog geen Nederlands maar ze zijn alvast met de taalcursus gestart! En hun dochtertje van 6 gaat naar een Vlaamse school! Dat is pas integratie!

    De meeste problemen hebben we in Vlaanderen qua integratie met Franstaligen, net omdat zij zich superieur achter als “Ubermensch” omwille van hun “superieure” Franse cultuur. Een Franstalige collega zei me ooit (zonder zich van enig kwaad bewust te zijn) dat muziek in een andere taal dan het Frans “niet goed stond”. Van wereldvreemd gesproken…

  26. Maartje zegt:

    Na lezing van het artikel in de krant lijkt het me dat A.S. (reactie 23, vrijdag 17 oktober 2008, 04:33 u.) terecht opmerkt dat het probleem bij de free mover zit en niet bij de plaats in kwestie. Trouwens: als hij daar langer dan een peperkt aantal jaren zit, is hij dan nog steeds ‘mover’?

  27. Frank Werner zegt:

    Veronica Cramer, ik was ook bij de UFO-sighting, en werd attent gemaakt op het commentaar hier. ‘Strobe lights’, was het eerste waar iedereen aan moest denken die daar was, omdat je die wel eens vaker boven Amsterdam ziet. Maar dat waren het zeer zeker niet, te zien aan de manier van vliegen. Sommige mensen dachten aan helicopters of zo, maar dat waren het ook niet.

    Ze hadden ook niet die vorm. Wat me wel te binnenschoot was de aanwezigheid van een kazerne daar vlak achter, van de marine, maar ook daar kon niemand iets zinnigs van maken. Maar in ieder geval zijn het de enige vrij bewegende objecten die ik in Amsterdam sinds lange tijd gezien heb, los van allerlei ongeleide projectielen. ‘KH?’, die ik hier voor het eerst ontmoette, is trouwens wel een free mover, ik dacht even dat hij iets met die lichten te maken had. Er waren trouwens heel wat mensen die het iets heel aparts vonden, en ook de sfeer was bijzonder, maar niet bedreigend.

    Het NEMO is trouwens geloof ik opgestegen.

  28. Wouter Smit zegt:

    @27 Frank
    Ik sprak een kennis van me die dit soort fenomenen bestudeert, en er schijnt in Nederland wel een verhoogd aantal UFO-meldingen geweest te zijn afgelopen week.

  29. Bilhars zegt:

    Wat zijn dat eigenlijk free-movers?

  30. Menno Aartsen zegt:

    Favell lijkt me zo’n “linkse” Amerikaanse wetenschapper die bij een statistiek een fenomeen zoekt (links betekent hier “linker kust”, ook wel gerefereerd als “the other coast”, in tegenstelling tot the rechterkust, New York, Washington, waar ik woon).

    Ik ben een échte free mover – in de zeventiger jaren pendelen tussen Amsterdam en Hamburg, 1979 naar Engeland, 1984 naar Amerika, in de afgelopen decades “postings” in Monaco en Z.O. Azië, ik woon nu bezuiden Washington, D.C., en denk ernstig na over China, het nieuwe Amerika.

    Voor zover ik het bekijken kan, bestaan wat Favell noemt “free movers” al van lang voor de schepping van de EU. Volgens mij is er in het Nederlands best wel een goed woord voor: landverhuizers. Er waren gedurende al mijn “reisjaren”, vanaf 1975, overal “movers” uit andere landen in Europa – Europa werd niet Europa als gevolg van de stichting van de EU, Europa was al een werelddeel, een continent, toen Favell’s voorouders Amerika nog nauwelijks hadden ontdekt. Euopeanen hadden al vele jaren een duidelijke identiteit – en dat is de primaire reden dat de EU er überhaupt gekomen is, not the other way around. Ik kan dan ook goed beredeneren dat Favell’s stelling, dat de EU op het Federale karakter van de Verenige Staten is gemodelleerd, niet klopt – mijns inziens is de Federale Verenigde Staten gebaseerd op het federatie-model waarmee in Europa al sinds de middeleeuwen werd geëxperimenteerd. De VS werd tenslotte door Europeanen “uitgevonden”.

    Er zullen zeker grotere percentages “movers” zijn, nu dat het gemakkelijker is geworden om binnen Europa te wonen en te werken. In 1979 moest ik nog een aantal maanden wachten voordat ik een werkvergunning had, in Londen – een aantal maanden later kreeg ik een permanente verblijfsvergunning. Die papierwinkel heeft, in mijn ervaring, echt nooit iemand verhinderd om in Brussel, Parijs, of Brighton the gaan “verblijven” – ik vond destijds in Londen grote hoeveelheden “squats”, kraakwoningen, waar mensen uit de hele wereld een tijdelijk thuis vonden.

    En hoewel Amsterdam een leuke en cosmopolitische stad is, waar Professor Favell klaarblijkelijk veel goede jaren heeft mogen doorbrengen, op de internationale kaart van “movers” komt het niet voor, evenmin overigens als Parijs – Londen, New York, Hong Kong, Los Angeles, Tokyo, Boston, misschien Singapore, en Beijing is nu in opkomst, plaatsen waar je een hoog aangeschreven “international degree” bij elkaar kunt studeren, waar de belangrijke kantoren van de multinationals zijn, en waar de belangrijkste internationale media zijn gevestigd.

  31. Emiel zegt:

    @ Esther

    Ik ben het met je eens dat het niet allemaal kommer en kwel is en ondermeer de gemeenschapscommissies knap werk verrichten.

    Maar de voorstelling door Favell van Brussel als een soort post-nationaal utopia met tal van subculturen zonder een echt dwingend tegenover zoals dat in Amsterdam het geval is, is toch ook heel bedrieglijk.

    De sfeer van improvisatie en leven en laten leven werkt die indruk voor iemand die er een tijd verblijft, wellicht in de hand.

    Maar wie wat verder kijkt ziet toch ook juist een meer dan stevige zoektocht naar ordening en identiteit, mede nodig om het Brusselse kluwen te blijven beheersen.

    Brussel zweeft uiteindelijk toch niet in het luchtledige, maar heeft precies een vrij gecompliceerde voorgeschiedenis, die meer dan menig free mover denkt, ook nog het heden beïnvloedt.

    En dan blijkt uiteindelijk de geroemde afwezige dominante cultuur die zo veel faciliteert, toch ook wel een behoorlijk bestuurlijk manco te zijn.

    Vaak zijn diepere onderstromen veel krachtiger dan men voor mogelijk houdt. Het teruggrijpen van Amsterdam op patronen die sinds de jaren 60 verdwenen leken is in dat opzicht ook in Brussel niet uit te sluiten.

  32. Emil Havas zegt:

    Ik ben freely uit Utrecht, Leiden, Amsterdam, Enschede, Zwolle, Nederland gemoved, omdat ik Nederland m.u.v. Twente niet leuk vond. (Zwolle, dat niet ver van Twente ligt, vond ik daarentegen het culminatiepunt van Hollandse treurigheid, zeer geschikt om iemand naar te verwensen.) Ik ben terecht gekomen in een stad en een land waar het me wél goed bevalt. Ik heb hier de taal geleerd en zo goed en kwaad als het gaat me aangepast. Ik ken hier lokale mensen die juist de omgekeerde move zouden willen maken, of dat al gedaan hebben. Naar mijn mening gaat bij free moven om persoonlijke voorkeuren, verlangens, wensen. Wat de een leuk vindt, vindt de ander juist niks aan.

  33. Erik zegt:

    Zowel in de kop van de discussie als in veel reacties wordt de term free mover als synoniem van expatriate beschouwd. Ik kan me vergissen, maar volgens mij is een free mover iemand die van land verandert omdat hij of zij daar zin in heeft en een expatriate iemand die uitzending naar een ander land van zijn bedrijf accepteert. Ik heb op eigen initiatief in Frankrijk en Spanje gewoond en ben nu expatriate in Mexico. Integratie in de lokale gemeenschap moet je zelf doen, als expatriate ga je gemakkelijk in de internationale gemeenschap op, als je dat wilt.

  34. Henk Mommaas zegt:

    Erik 33

    Een free mover is iemand die er plezier in schept zijn domicilie telkenmale te verplaatsen ongeacht de consequentie s, hij schept er genoegen in zich telkens in andere culteren te verplaatsen.
    Zo n levenstijl werkt verslavend, toen mijn jongste zoon plm vier was en de leidsters in het kinderdagverblijf vroegen waar woont jouw vader zij hij, mijn vader woont in vliegtuigen.
    Een waar libertijnenbestaan want zonder deze instelling red je het niet.
    Ook heb ik vaak nederlanders ontmoet die tijdelijk door werkomstandigheden in andere landen gestationeerd werden, echter dit waren geen free movers.
    Dat een burgerlijke gemeenschap als in Amsterdam niet sympathiek staat ten opzichte van free movers komt omdat deze zich wijgeren te conformeren aan hun statische bestaan.
    Eigenlijk heel logisch.

  35. Veronica Cramer zegt:

    #32 Emil Havas.
    Zwolle is best een fijne stad, dat moest er bij mij maar even uit. Ik ben van daaruit een “free-mover” geweest sinds mijn 14e jaar maar er altijd weer met plezier naar terug gegaan voor een bezoek.
    Je kunt tegenwoordig zelfs logeren in de voormalige Vrouwengevangenis, goed eten in de Librije, het vroegere Broederklooster.
    Het is een stad met een stadsgracht en een Singel. Fijn om te flaneren en te wandelen.
    Toen mijn oude Vader bijna dood was en ik hem niet wilde wakker maken stond ik maar een beetje naar de Peperbus te kijken.
    Toen hij z’n ogen open deed zei hij: Jij komt van heel ver. Ik hoefde me niet te introduceren en ik verdomde het om hem te vragen wie ik dan wel was. We kenden elkaar.
    In Amsterdam zowel als Brussel heb ik gewoond.
    Zwolle en ik kennen elkaar.

  36. Veronica Cramer zegt:

    Henk Mommaas.
    Als je op die manier je brood moet verdienen, het zij zo.
    De kreet: “mijn Vader woont in een vliegtuig”
    spreekt me wel aan. Kinderen en gekken spreken de waarheid.
    U heeft gelijk. Er zijn mensen die uit vrije wil van hut naar haar gaan en anderen die worden overgeplaatst.
    Ik heb zaken gedaan met mensen die gedurende hun baan, meestal bij een bank, 12 keer gedurende hun carriere werden overgeplaatst.
    Elke promotie scheen een verhuizing in te houden.
    Natuurlijk zijn de buren aan de grachten in Amsterdam niet blij met weer andere buren van dit allooi.
    Mijn twee ouwe Tantes die aan een van de grachten woonden in Amsterdam hadden er helemaal geen moeite mee. Hun huis was zo scheef, dat een grote knikker rap van A naar B rolde.
    Tante Jans was een klein mensje dat elke cent uit de goot opraapte en tot middernacht zat te zwammen met “flowerchildren” op de Dam. Wel altijd haar hondje bij haar.
    Tante Bart zou het vandaag uitstekend doen als alternatief gekleed persoon. Ze droeg haar Vaders laarzen en werd op haar stoepje gefotografeerd met toen nogal beroemde modellen door nogal gerenommeerde fotografen.
    Ze ging nooit de deur uit behalve naar Jamin om snoep te kopen. Ze was een heel lang mens.Had waarschijnlijk van niemand last.
    Verder spendeerde ze de dag door in het spionnetje te kijken wat er zo en al gebeurde op de gracht.
    Ik heb die 2 nooit horen protesteren over wat er om hun heen gebeurde.
    Naar mijn mening hadden ze een allesbehalve statisch bestaan.

  37. Henk Mommaas zegt:

    Veronica Cramer 36

    Als je op die manier je brood moet verdienen, klinkt nogal venijdig.
    Het brood verdienen is nooit mijn eerste passie geweest, dan was ik het bankiersvak in gegaan en had ik mijn free move life style wel kunnen schudden.

  38. Henk Mommaas zegt:

    Veronica Cramer 36

    Wel toepasselijk en bijna actueel:
    De schilder Paul Gauguin startte zijn cariere als verdienstelijk beursmakelaar en kunstverzamelaar tot in 1882 de beurs ineenstortte en hij daardoor werkeloos werd.
    Als amateurschilder besloot hij toen zijn verdere leven te wijden aan de schilderkunst met het welbekende resultaat.

  39. Frans zegt:

    Dat is een fijn vooruitzicht: dat deze crisis weer nieuwe kunst voort zal brengen.

  40. Marijke zegt:

    Ik heb nog nooit van het fenomeen “free movers” gehoord, hoewel ik onder die categorie val. Nu 2,5 jaar in Bahrain, en een aantal jaar geleden Griekenland, is het tijd om volgend jaar weer ergens anders te gaan kijken. Nederland is zo’n zeurland vol ontevreden mensen geworden! Ik kom voorlopig niet meer terug!

  41. thomas G. zegt:

    Een vreemd discussie allemaal. De vraagstuk gaat ten eersten leeste over het welvaren van jonge Europeanen die zich in Amsterdam vestigen : hoe makkelijk of moeilijk, hoe snel of langzaam dit kluitje thuis voelt bij hen, in vergelijking met andere vreemde oorden. En naar het lijkt wordt hoofdzakelijk, zo niet uitsluitend door autochtone Nederlander hierop ingegaan, waardoor de perspectief enigszins omgedraaid wordt.
    Wat natuurlijk niet zo gek is, aangezien bewuste discussie in het Nederlands wordt gevoerd – met die verschrikkelijke benaming van ‘free movers’ daargelaten…

    Goed. Het zal natuurlijk aan je eigen beweegredenen om hiernaartoe te komen liggen, hoe je je opname in de Nederlandse maatschappij, of beter gezegd in diens hoofdstedelijke bestanddeel ervaart.
    Persoonlijk heb ik als buitenlander die ’subtiele uitsluiting’ niet echt aan den lijve kunnen ervaren. Van meet af aan had ik me dan ook voorgenomen om beleid te maken met de taal, en heb dienovereenkomstig geen moeite gespaard om die te leren. Ik ken daarentegen menige landgenoten hier te lande, die zelfs na verloop van een of twee decennia, steeds maar naar die gemakzuchtige oplossing grijpen, die Engels heet.

    Maar mijn geval zal waarschijnlijk niet passen in het begrip ‘free mover’ zoals hier bedoeld lijkt te worden : iemand, gelijk een luidruchtige toerist of arrogante kolonist, aan wie het spreekwoordelijke “When in Rome, do as the Romans do” beslist niet besteed is.

    In dit opzicht zal ik misschien zelfs roomser zijn dan de paus. Wat niet wil zeggen dat ik me niet als geëmancipeerde wereldburger beschouw. Integendeel. Niets is me waardevoller dan die bevrijdende ontworteling van het individu die de Verlichting ons heeft geschonken. Dat je, als enkeling, niet hoeft te sukkelen in het keurslijf van een collectieve identiteit en diens normen en waarden zorgt gewoon voor een heerlijk gevoel van vrijheid.

    Maar, mocht ik beslíssen om weer van land te verkassen – men lette op de nadruk dat het vrijwillig moet zijn – zou ik in het land van bestemming echter wel weer moeite doen om te integreren. En dus : de taal leren. De wereldburgerschap hoeft vleesloos nog liefdeloos te zijn.

  42. Era zegt:

    Al deze reacties gelezen hebbend, zou je toch zeggen, dat in reactie nr 1 (Frank Lennssen) + reactie nr 24 (A.S.)alles wel gevat is-

  43. Jelle zegt:

    Aan allen die zich hier niet bewust zijn van de gevoelens die nieuwe collega’s hier in Nederland ondervinden: vraag het eens aan ze. Stel je open en vraag je af hoeveel van je europeesche medeburgers je eigenlijk tot je vriendenkring rekent. En valt het je niet op dat Duitsers, Italianen en Spanjaarden met elkaar omgaan. Waar zou dat nou door komen? Wel :

    „De Nederlandse cultuur is zeer dominant,” verklaart Adrian Favell (1968), hoogleraar aan de University of California in Los Angeles,

  44. Robert zegt:

    ik woon in Amsterdam..tot mijn vriendengroep horen o.a. ook een Ier, twee Italianen, een Fransman (van Marokkaanse afkomst), een Spanjaard, een Duitse…en een heleboel Nederlanders.

    Impliceert free mover niet dat je in beweging bent? Diegenen die in Brussel blijven hangen zijn dus niet meer ‘on the move’.

    Die Ierse vriend geeft ook nadrukkelijk aan dat hij hier waarschijnlijk maar een paar jaar zal blijven, ondanks dat hij het hier geweldig vindt en zeer te spreken is over de Nederlanders. Maar er lonken nog meer plekken waar hij graag zou wonen. Zuid-Europeanen klagen wat meer is mijn ervaring, maar dan vooral over het klimaat en het eten. Maar mijn ervaring is dat zij (ook mijn vrienden) niet echt een ontdekkende aard hebben om de stad maximaal te ervaren.

    Valt mij op dat veel mensen hier ook erg negatief reageren op Amsterdam. Waarschijnlijk wonen deze mensen ook niet in de stad, hebben er altijd al een handje van om ‘020′ negatief te bejegenen. Die Ellen uit Brussel met haar honds behandelen; dat komt idd weleens voor, maar er is geen enkele stad ter wereld waar ik geweest ben waar ik dat niet ervaren heb. En zeker ook in Brussel, de zijstraatjes van de Grote Markt aldaar zijn berucht om de obers die op straat mensen simpelweg aan de arm naar binnen trekken. Erger heb ik niet meegemaakt!

  45. Pam zegt:

    Amsterdam is juist de stad voor free movers. Iedereen in Amsterdam is ‘on the move’ en een consequentie hiervan is dat er eigenlijk niets in te integreren valt. Je beleeft het maar het is geen langdurige relatie – alleen fijne herinneringen.

    Ik woonde er van 82-93. Geweldige stad met mogelijkhdeden om je in alle lagen van de bevolking tijdelijk te vertoeven. Alle vrienden van mijn studie tijd zijn weggetrokken – zit zelf al 15 jaar in Engeland.

    De meeste Nederlanders die ik ken zitten hier al jaren en zijn ook niet meer van plan om weg to gaan. We zijn ook geen free movers. Of we hier now als free movers naar toe zijn gekomen – nee; denk eerder dat het lag aan gebrek aan oplossingen en flexibiliteit in ons vaderland.

  46. A. zegt:

    Ik ben een free mover, heb in Buenos Aires gewoond en Madrid en woon momenteel in de grachtengordel van Amsterdam. Amsterdam is een harde stad voor een nieuwkomer. Maar eenmaal gesettled en je vind het nergens in Nederland leuker. De verschillen tussen rijk en arm zijn groot. Werklozen en armen hebben hier kleine appartementjes in pauperwijken. Rijken wonen chique. Voor een free mover (expat) is Amsterdam prima. Topbaan, tophuis en iedereen spreekt engels. Maar voor een free mover (buitenlandse starter die in Amsterdam tijdelijk wil werken en wonen)is het een ramp. Voor Nederlandse starters is er al geen fatsoenlijke huisvesting. Je moet vele jaren staan ingeschreven of een woekerprijs betalen. Het weer is klote en de eetcultuur is wennen als je uit Zuid-Europa komt waar je iedere dag 3 gangen luncht voor 10 euro op kosten van de werkgever.

Reageren:

Wilt u uw reactie met volledige voornaam/-letters en achternaam ondertekenen? De NRC redactie probeert iedereen met open vizier te laten discussiëren. Zie de NRC Netiquette.