Door Michiel Waaijer
Dobbelen is leuk. Voor kinderen én volwassenen. Laten we spelen. Waarom niet? Lekker een potje real life Mens-erger-je-niet in Amsterdam, een robbertje Scotland Yard in London of Koehandel op een boerderij. Of, zoals vandaag, het nieuwe dompel-je-middelbare-school-onder-in-willekeur, gespeeld op het Stedelijk Gymnasium te Leiden met tweedeklasser en nrc.next-lezer Boudewijn van Eerd (13).

Voor één ochtend week The Dice Man niet van zijn zijde. Boudewijn bepaalde alles door middel van kans, zo ook naar welke lessen hij zou gaan deze morgen. Normaal bepaalt een vast rooster, dat maar één keer per jaar verandert, het stramien op school. Nu niet. Boudewijn belandde plotsklaps bij een biologieles voor de vijfde klas. De oudere leerlingen keken hem beduusd en wantrouwend aan. Het is niet bepaald normaal om als dertienjarige bij een groep vijfdeklassers aan te schuiven, zeker niet als een nóg veel oudere Dice Man, met hoed op, naast je komt zitten.
Om totale consternatie te voorkomen, nam ik de les over, legde het idee kort uit en  greep vervolgens naar een krijtje: tijd voor nieuwe opties. De hele les werd bij elkaar gedobbeld, samen met de klas. De meest noemenswaardige gevolgen: een klassikale bestorming van twee andere lessen, een korte theepauze tijdens de eigen les en een periodieke wave door de klas wanneer de leraar op het punt stond het woord ‘evolutie’ uit te spreken. Een absurd, maar prachtig aangezicht.
Boudewijn kon ondertussen niet geloven dat dit nu zijn realiteit geworden was, gaf me een high-five toen we nogmaals door een andere les kwamen razen.
 Dit absurde gedrag zou op een school nooit geaccepteerd kunnen worden, laat staan dat het ooit de norm wordt. Op een school horen regels te gelden en nagevolgd te worden. Anders zou er anarchie ontstaan. Stel je voor dat álle leerlingen dobbelen om  welke les ze bezoeken. En om hoe ze zich gedragen in de klas (aandachtig, slaperig, irritant, praatgraag). Het zou ondenkbaar zijn.
Even ondenkbaar is het doorbeken van de sociale patronen: bij welk groepje voeg je je tijdens de pauze, met wie word je gezien? Hier regeren ongeschreven en onbreekbare regels. Een tweedeklasser geeft gewoonweg geen compliment aan iemand die in de brugklas zit. Toch dobbelde Boudewijn deze optie, waarna hij onwennig de jonkies complimenteerde met hun keuze voor kleding en rugzak. Hij vond het verschrikkelijk.

Ter geruststelling verzekerde ik hem dat elke keuze die de dobbelsteen namens hem zou maken, de juiste was. En daarna mocht hij alles wat we die ochtend hadden gedaan weer vergeten. Immers, als je jong bent is het leven sowieso nog een spel. Daar hebben kinderen geen dobbelsteen voor nodig.
Pablo Picasso zei ooit: „Ieder kind is een kunstenaar. Het probleem is: hoe blijf je een kunstenaar zodra je volwassen wordt?”

The Dice Man dobbelt met lezers

De zes mogelijke scenario’s voor Wietske’s lunch

1. Ga met Jan Marijnissen lunchen op het Binnenhof.
2. Ga met een zwerver lunchen.
3. Lunch in de normale kantine, maar eet je maal als holbewoner.
4. Maak in de kantine soep met willekeurige ingrediënten.
5. Zoek de hoogste plek in Den Haag op en eet daar
luchtige dingen.
6. Ga lunchen op de Kunstacademie.

Door Michiel Waaijer
De studententijd van Wietske Keet stond in het teken van afwisseling. Van nieuwe ervaringen. Naast haar studie Waterbeheer en Internationaal Bestuur te Wageningen was ze actief lid van een studentenvereniging en trok ze tweemaal voor langere tijd naar Brussel en Wenen.
Het leven als student beviel haar. Ze leefde op impuls en genoot zoveel mogelijk van haar vrije momenten. Voor Wietske kwamen de dingen zoals ze kwamen.

Maar zoals bij zo velen van ons, kwam ook bij haar de sleur van het werk om de hoek kijken. Sinds maart van dit jaar werkt Wietske fulltime bij de Unie van Waterschappen in Den Haag. Weg vrijheid. Weg impulsief leven. Welkom sleur.
Daarom belde Wietske The Dice Man-hotline. „Steek jij nog eenmaal met mij the edge over?” vroeg zij in de mail waarin ze zich opgaf voor deze rubriek. The edge is een term die zij bedacht voor de overgangsfase tussen  studie en werk:  een periode waarin je nog even helemaal los kan gaan, voordat het 9-tot-5-bestaan voorgoed zijn intrede doet.
Toen Wietske en ik opties bedachten voor de lunch, werd me al snel duidelijk dat ik hier te maken had met een echte losbol. Een die ontgroenings- en andere dispuutsperikelen had meegemaakt. En nu? Nu zit ze gevangen in routines, waar de lunch er één van is. Elke dag eet ze drie boterhammen met kaas in de bedrijfskantine.
Ditmaal gingen zij en ik lunchen op het Binnenhof met Jan Marijnissen. Althans, dat dobbelden en hoopten we. We zagen het helemaal voor ons: met de SP-lijsttrekker een soepje drinken uit zo’n mooi SP-bekertje.
Maar Marijnissen was er niet.  En andere SP-Kamerleden hadden geen tijd voor ons simpele zielen.
 Dus creëerden we nieuwe opties en stuurde de dobbelsteen ons, op een nogal ongebruikelijke manier, naar Nieuwspoort, het bekende perscentrum vlakbij het Binnenhof. Er hing een sfeer van dure gerechten, dikke sigaren en achterkamertjespolitiek. Wietske en ik hadden, op aanraden van de dobbelsteen, van kleding gewisseld. Zij, gekleed in mijn „gangster outfit” (vond zij), en ik in haar rok en strakke shirtje. Het zorgde voor een absurd tafereel. Paul Rosenmöller en Hans Dijkstal, serieus discussiërend aan de tafel naast ons, en twee willekeurige mensen naast hen, op een willekeurige missie, willekeurige gerechten etend. We filosofeerden over haar toekomst als minister-president en ik als haar adviseur van kans. We hadden lol. Haar lunchpatroon was doorbroken.
Na de ‘after lunch-dip’ dompelden we haar werkpatroon onder in een willekeurige beker waterschap. We gingen ditmaal op een wat subtielere wijze om met haar routine. We speelden met de locatie waar ze haar e-mails bestudeerde en beantwoordde in combinatie met het onderwerp van die e-mails. Zo las Wietske een artikel over klimaatverandering in de tuin. Ook liet ze The Dice Man haar e-mail beantwoorden en liep ze achteruit door de gangen van haar kantoor koffie te drinken.
Of al deze activiteiten in de buurt komen van haar edge valt misschien te betwijfelen. Of een werknemer ooit geprezen kan worden om haar willekeur valt ook te betwijfelen. Willekeur staat nu eenmaal lager in aanzien dan daadkracht, ambitie en doelgerichtheid. Maar of het zin heeft al deze eigenschappen zó serieus te nemen dat de lol in werken zoekraakt, is net zo twijfelachtig.
Morgen gaat The Dice Man met een lezer zijn patroon als middelbare scholier doorbreken.

Stuur vóór maandag 30 oktober een email naar opinext@nrc.nl en omschrijf kort je patroon en de reden dat je deze graag wil doorbreken. Vermeld tevens je naam, adres en telefoonnummer. Wordt je inzending gekozen, dan komt The Dice Man in de laatste week van oktober persoonlijk langs om samen met jou en zijn dobbelsteen de grillen van kans in je leven te brengen. The Dice Man zal voor de dag erna een verslag schrijven in nrc.next over jullie ervaringen.

Welk soort patronen komen in aanmerking? Vier voorbeelden:

1. Eet je altijd op hetzelfde tijdstip? En steeds maar weer dezelfde gerechten? Tijd voor afwisseling. The Dice Man komt langs voor een volledig willekeurig diner bij je thuis. 

2. Ben je op het werk altijd die persoon die zich laat ondersneeuwen door collega’s? Worden beslissingen altijd genomen zonder dat je erbij betrokken wordt? En word je daar gek van? Neem The Dice Man mee naar je werk en het heft in handen. 

3. Ga je altijd stappen met vrienden zonder aanspraak te maken bij het andere geslacht? Droom je al jaren van een afspraakje met die leuke jongen achter de bar, of dat mooie meisje op de dansvloer? Gooi de angsten over boord en laat de dobbelsteen je openingszin bepalen. 

4. Heb je iedere dag een geweldig idee, die aan het eind van de dag weer verzand is in een prachtig voornemen voor morgen? Leef dan één dag volgens de regel: nu of nooit. The Dice Man en jij gaan op knopen-doorhakken-avontuur.

The Dice Man gaat slapen

De zes mogelijke scenario’s

1. Ga met het boek van J.P. Balkenende zo dicht mogelijk bij het Binnenhof kamperen.
2. Ga niet slapen, blijf acht uur wakker en creëer minstens drie dingen.
3. Zwerf, volgens de willekeur van de dobbelsteen, door de randstad. Slaap tussendoor in  treinen.
4. Wek jezelf elk uur en slaap ergens anders verder.
5. Ga tandenpoetsend door je buurt lopen en vraag of je bij mensen mag blijven slapen.
6. Neem drugs en schrijf het verslag onder invloed.

Door Michiel Waaijer
Iedereen is wel eens een nacht lang wakker geweest. Sommigen  zijn verslaafd aan een computerspel en spelen nachten lang door, anderen feesten tot in de kleine uurtjes. Maar wat de reden ook is, de kans is klein dat je de nacht doortrekt vanwege een dobbelsteen. Licht verbaasd was ik toen ik voor de vijfde keer in deze serie een twee gooide: ik mocht vannacht niet naar bed.
In plaats van te gaan slapen moest ik van de dobbelsteen drie dingen creëren. Nooit eerder ben ik met die instelling de nacht ingegaan. Een kinderlijk enthousiasme borrelde in me op door de ‘creatieve-dobbel-nacht’ in het vooruitzicht. 

 
Het is eigenlijk vreemd dat mensen zoveel uren van hun leven verspillen aan slapen. Acht uur per dag maal 365 dagen, maal, zeg, 75 jaar, komt neer op 219.000 uren; een mens brengt 25 jaar door in bed!
Een derde van de dag slapen klinkt niet veel, maar een derde van je leven klinkt toch opeens heel anders. Een oplossing voor de vergrijzing? Schaf het slapen af! 
In de nacht die volgde schreef ik een verhaal, ontwierp ik een poster en maakte een promotiefilmpje voor The  Dice Man-rubriek. Ook dronk ik vier koppen koffie en ging mediteren op een steigertje bij mij in de buurt. Een half uur pure rust en boven mij een prachtige sterrenhemel: nooit eerder was ik op het idee gekomen, maar ik ga het vanaf nu zeker vaker doen.
Waar moest het verhaal dat ik zou schrijven over gaan? Over het leven als The Dice Man natuurlijk, maar dan anders. Een rekensom leerde dat de tien verslagen in nrc.next gecombineerd met dagelijkse zes mogelijke scenario’s tot maar liefst zestig miljoen verschillende series kon leiden. Ik dobbelde opnieuw, schreef tien stukjes over van opstaan tot slapen gaan en eindigde in mijn fantasie als minister-president van Nederland. Alles is een keuze. 
Toen het 06.00 uur begon te worden, stortte ik bijna in. Mijn laatste patroon stond op doorbreken. Ik dacht terug aan het omvormen van mijn wekker tot een kunstwerk, het  ontbijt bij McDonald, de cocktail-party in de trein, mijn dutje tijdens het sporten en mijn hopeloos mislukte date.
 De afgelopen twee weken heb ik mezelf vele vragen gesteld: waarom nemen we onze regels zo serieus? Leven we niet teveel op basis van  routine? En wie is eigenlijk mijn ‘ik’?
De les  is geweest dat door een dobbelsteen de controle over mijzelf te schenken, ik juist de macht kreeg over mijn werkelijkheid. De dobbelsteen is een illusie; enkel een hulpmiddel voor het aanboren van diep verborgen creativiteit. Het is de kans om jezelf voor even als God te beschouwen: de schepper van jouw realiteit. Nu is het hoog tijd om te gaan slapen. Tot The Dice Man in mij weer wakker wordt.  

The Dice Man is gaan slapen. Morgen gaat hij dobbelen met een lezeres die potentiële liefdes stelselmatig afschrikt door te voortvarend te zijn.

De zes mogelijke scenario’s voor morgen:

1. Spreek alleen die mensen aan die je normaal nooit aanspreekt.
2. Heel erg in jezelf gekeerd zijn
3. Spreek leuke mensen aan maar loop na vijf minuten weg.
4. Minimaal twee gratis drankjes krijgen en pas daarna mag je weg uit Paradiso.
5. Dans alleen maar.
6. Doe je voor als toerist en spreek zoveel mogelijk mensen in het Engels aan

The Dice Man gaat daten

De zes mogelijke scenario’s

1. Behandel haar hoffelijk – jaren-30-stijl.

2. Laat je date achter zodra je drie dingen hebt gevonden die je met haar gemeenschappelijk hebt.

3. Vragen of andere mensen erbij komen zitten omdat het een date is.

4. Focus op negatieve kanten - de jouwe en de hare.

5. Praat alleen over seks.

6. Draai het patroon om. Vraag haar meteen of ze met je naar huis gaat en eindig met het opdoen van aftershave en het opspuiten van deodorant.

Door Michiel Waaijer

Relaties zijn gebaseerd op vertrouwen. En iemand vertrouwen die handelt volgens de willekeur van de dobbelsteen, is onmogelijk. Het ene moment is hij er voor je; zorgzaam en lief. De volgende dag verleidt hij je moeder, om een week later simpelweg uit je leven te vertrekken. Kan The Dice Man, onbetrouwbaar als hij is, wel liefhebben?

Op mijn date bleek mijn onbetrouwbaarheid direct. Mijn dobbelsteen had besloten dat ik mijn date onmiddellijk zou verlaten na het vinden van drie gemeenschappelijke dingen. Toen ik Anna, het meisje met wie ik het afspraakje had, de dag erna terugbelde, zei ze dat ze het enorm naar haar zin had gehad maar dat er van romantiek geen sprake was geweest.

Dat kan kloppen: mijn instelling tijdens het afspraakje was een zakelijke geweest: vind drie overeenkomsten en wandel daarna gewoon weg. Ik vertelde haar niets over mijn leven als Dice Man (zij wist daar ook niets van) en vertelde vooral over andere interesses. Al snel vonden we overeenkomsten. Anna bleek, net als ik, websites te maken, van art house films te houden en over haar nek te gaan van whisky. A match made in heaven. Tijd om te vertrekken.

Nadat ik haar verliet, moest ik denken aan een ander feit: ik heb een vriendin. Ik bedacht me dat ik niet vrij was in deze situatie, omdat ik hou van mijn vriendin en dat zij, logischerwijs, overspel niet waardeert. Ik merkte dat ik blij was dat ik optie 2 dobbelde, en niet een optie waardoor ik wellicht bij mijn date in bed zou belanden.

Als Dice Man is het belangrijk om elke keuze van de dobbelsteen te ervaren als ware je een bootje dat op elke stroming van een rivier meedeint. Met optie 2 deinde ik fijn mee, maar bij een andere optie, zeg 5 of 6, had ik een interne wroeging ondervonden. Voor het eerst in het Dice Man-experiment hechtte ik meer waarde aan de ene optie dan aan de andere. Is dobbelen nog wel wenselijk als je tevreden bent met je relatie?

Misschien niet. Maar stel je voor dat elke date die je hebt, steeds opnieuw mislukt. Je vraagt je af hoe dit komt en je bent niet tevreden met jezelf en de keuzes die je maakt. Het kan dan verstandig zijn om de dobbelsteen te introduceren in de hoeken van het leven waar we minder tevreden over zijn. Ervaren we een ongewenst patroon? Pak de dobbelsteen erbij om te experimenteren met meer mogelijkheden. Ervaren we besluiteloosheid? Bel de diceman-hotline. Meer spanning of variatie nodig? Introduceer kans aan jezelf. Maar als we blij zijn met ons liefdesleven, kunnen we de onbetrouwbare dobbelsteen beter bewaren voor een veilig potje ganzenbord.

De zes mogelijke scenario’s voor maandag, wanneer The Dice Man gaat slapen

1. Ga met het boek van J.P. Balkenende zo dicht mogelijk bij het Binnenhof kamperen.
2. Ga niet slapen, blijf acht uur wakker en creëer minstens drie dingen.
3. Zwerf, volgens de willekeur van de dobbelsteen, door de randstad. Slaap tussendoor in  treinen.
4. Wek jezelf elk uur en slaap ergens anders verder.
5. Ga tandenpoetsend door je buurt lopen en vraag of je bij mensen mag blijven slapen.
6. Neem drugs en schrijf het verslag onder invloed.

Door Michiel Waaijer
De rollen die de dobbelsteen mij aanmeet zijn vaak relatief ‘normaal’: een decadente twintiger in pak, een zwerver in badjas, een clown voor de camera of een levensgenieter in de trein. Allemaal onderdrukte verlangens, die door experimenten met de dobbelsteen de kans hebben gekregen tot bloei te komen. Maar hoe langer je met kans speelt, des te meer opties zich openbaren, en dit keer ‘rolde’ er een identiteit uit die mijn grenzen verkende: ik ging als blinde uit eten.

Voordat ik mijn ogen bedekte, creëerden mijn gezelschap en ik samen 36 opties voor het avondje uit eten. We dobbelden ‘naar Den Haag’ en vroegen aldaar aan zes mensen naar hun favoriete restaurant, om uiteindelijk in De eeuwige jachtvelden te belanden. Nooit zal ik weten hoe het restaurant er die avond uitzag.

De avond, inclusief de treinreis naar Den Haag, ging als een droom voorbij. Wat ik mij vooral kan herinneren is een constant gevoel van hulpeloosheid én de smaak van mijn eten: zeeduivel met roergebakken courgettelinten en pesto-spaghetti. Nooit eerder waren mijn smaak en tast mij meer bijgebleven dan mijn zicht.

Ik koos mijn hoofdgerecht, nagerecht en drankjes via kans, niet op basis van het verleden – dat neem ik altijd, doe mij dat maar - het maakte de keuze een stuk gemakkelijker, en bovendien veel spannender. Door mijn blindheid werd ik ook niet afgeleid door hoe het eten eruit zag. En voor het eerst in mijn leven wist ik na het eten nog precies welke liedjes in het restaurant werden gedraaid. Eentje bleef mij met name bij: Lost (in this world), van Anouk.

Door het verlies van mijn belangrijkste zintuig raakte ik in de war. Ik kon opeens veel minder invloed uitoefenen op de situaties. Mijn gezelschap moest mij bijvoorbeeld steeds vertellen wat ik gedobbeld had.

Door te spelen met je fysieke gesteldheid, verandert het mentale mee. Talloze vragen kwamen in mij op: „Waar zijn we nu?”, „hoe ziet de ober eruit?” en „zitten er veel mensen in het restaurant?”. Je kunt als blinde vaak alleen maar gissen.

De angst sloeg toe, omdat ik als onafhankelijk persoon volledig afhankelijk werd van anderen. Gedwongen door de ogen van de dobbelsteen en de ogen van mijn gezelschap ervoer ik een dubbel verlies: mijn beslissingen waren overgeleverd aan kans en mijn zicht aan mijn vrienden.

De vier uur dat ik blind was, waren even interessant als afschrikwekkend. Het eten smaakte beter dan ooit, maar ik heb me nog nooit zo hulpeloos gevoeld. The Dice Man wíl graag de controle uit handen geven – daardoor voel je je vrijer. Maar er is een grens. De grens van het fysieke; je lichamelijke gemakken, je gezondheid. Meervoudigheid is een boeiend streven, totdat je beseft dat je maar één lichaam hebt. Daar lijkt het mentale op te houden.

Samen met The Dice Man een patroon doorbreken? Meer informatie en instructies op nrc.nl/diceman. Morgen gaat The Dice Man op een date.

De zes mogelijke opties voor vrijdag, als The Dice Man gaat daten: 

De zes mogelijke opties voor vrijdag, als The Dice Man gaat daten: 

De zes mogelijke opties voor vrijdag, als The Dice Man gaat daten: 

De zes mogelijke opties voor vrijdag, als The Dice Man gaat daten: 

De zes mogelijke opties voor vrijdag, als The Dice Man gaat daten:
1. Behandel haar hoffelijk. Jaren 30 stijl
2. Vertrek zodra je drie dingen hebt ontdekt, die mijn date en ik gemeenschappelijk dingen hebben.
3. Vragen of andere mensen erbij komen zitten omdat het een date is.
4. Focus op je negatieve kanten – en doe dat ook bij haar.
5. Ga direct over seks praten. Praat over niks anders.
6. Draai je patroon om. Begin bij te vragen of ze met je naar huis gaat en eindig bij het spuiten van deo.