Mijn Canadees-Nederlandse (schoon)familieleden, over wie ik vorige week schreef, waren nog maar nauwelijks afgereisd of ik kwam in een antiquariaat een Canadees boekje tegen dat mij sterk aan hen herinnerde. We became Canadians heette het nogal primitief uitgegeven werkje, dat door een zekere Olga Rains in 1984 was geschreven. Het vormde zeven jaar later mede de basis voor de Nederlandse tv-serie De zomer van ’45.

Het bevat de herinneringen van (en aan) een aantal Nederlandse vrouwen die na de bevrijding kennis hadden gekregen aan Canadese soldaten en met hen naar Canada waren vertrokken. Warbrides werden ze daar genoemd. Hun leven in het nieuwe land was vaak zwaar, vooral in de eerste periode. Bij gebrek aan goede woningen moesten sommigen bij hun schoonouders intrekken. Ze hadden soms, evenals hun man, traumatische oorlogservaringen achter de rug, wat de aanpassing aan het nieuwe vaderland nog moeilijker maakte. Het boekje bevat een verhaal, He lost his young bride, waarin beschreven wordt hoe zo’n jong, getraumatiseerd echtpaar geleidelijk aan de drank raakt. Ze besluiten hun leven te beteren en zich elders te vestigen. De laatste nacht in hun bijna leeg geruimde appartement drinken ze for old times’ sake op de goede afloop.

Lees verder »

Mijn voltallige Canadees-Nederlandse schoonfamilie – drie generaties, negen mensen – was overgekomen voor een familiereünie. Ze logeerden een paar dagen in Amsterdam, daarna trokken ze verder door Europa.

Hun hotel aan de Herengracht dat ze zelf hadden uitgezocht, bleek matig. De entree glom uitnodigend, maar op de hogere verdiepingen lag een sleetse vloerbedekking en een van de kamers was ronduit vuil. Midden in de nacht was er hinder van joelende mensen in bootjes op het water. Ook de klok van de Westerkerk bleek slecht voor de slaap. In een restaurant op het Rembrandtplein moesten ze op vrijdagavond drie uur op hun maaltijd wachten; ze konden er niet met goed fatsoen weglopen omdat ze geïnviteerd waren.

Lees verder »

‘En?’Mijn vrouw stond op de drempel van de huiskamer, eindelijk terug van een ‘middagje’ stappen met een vriendin. In haar ogen twinkelde de vrolijkheid van twee, vermoedelijk drie, laten we hopen geen vier glazen droge witte wijn. Het liep tegen elven. Ik zat nog bij de tv met een notitieboekje op schoot en een opgeblazen hoofd dat tolde van scheefhuurders, huurwaardeforfait, AOW-leeftijden en hypotheekrentemasturbatie.

Of ik maar even verslag wilde uitbrengen van het tweede verkiezingsdebat bij RTL, ja weer die vervelende RTL met zijn zelfvoldaanheid („Wat deed Rick het toch geweldig!”), zijn nooit ophoudende reclameblokken en zijn wichtigmachende pseudodeskundigen („Vijf toppers!” – van drie had ik zelfs nog nooit gehoord).

Lees verder »

Een jaar of twintig geleden ging ik op aanraden van een in Parijs woonachtig familielid eten in restaurant Chartier aan de Rue du Faubourg in Montmartre. Het was een kleine openbaring. Precies het type restaurant dat ik altijd zoek: ruim, maar gezellig vol, informeel, snelle bediening, goed eten met weinig pretenties en voor redelijke prijzen.

Het is gevestigd in een loods uit de 19de eeuw met een inrichting uit de jaren twintig en zaagsel op de vloer. Ga er niet heen als je met je levensgezel je relatie moet doornemen of afscheid wilt nemen van het kantoor, want daarvoor is het er te onrustig. Je komt er in de eerste plaats om te eten.

Lees verder »

‘Ik schrijf RTL een brief dat ze bij het volgende verkiezingsdebat jou samen met Wouter Bos in het forum zetten”, beloofde ik zondagavond mijn vrouw, „dan is de PvdA daar ook eens in vertegenwoordigd.”

„Lach er maar mee”, zei ze.

Ze zat nog na te smeulen van verontwaardiging. RTL had het gepresteerd een commentariërend panel te formeren, bestaande uit twee Cohen-haters (Marco Pastors en Huub Stapel), een ex-generaal die voor de VVD graag minister van Defensie wil worden (Dick Berlijn) en een meisje van GroenLinks dat liever Femke Halsema als premier ziet (Naïma Azough).

Lees verder »

Enkele uren per dag staat het woonhuis van Bertolt Brecht (1898-1956) aan de Chausseestrasse in voormalig Oost-Berlijn open voor bezoekers. Hoewel ik nooit dol was op zijn nogal boodschapperige toneeloeuvre, kon ik de verleiding niet weerstaan. Brecht was een bijzondere man die een boeiend leven leidde, waarvan hij de laatste drie jaar met zijn vrouw Helene Weigel hier doorbracht.

De straat ligt in een saaie buurt, maar de woning mag er zijn; een fors huis waarvan Brecht de eerste etage in het achterhuis bewoonde. Op deze morgen zijn wij de enige buitenlandse toeristen. Samen met een groep Duitse scholieren worden we rondgeleid door een pittige vrouwelijke gids, die in een Matthijs van Nieuwkerk-achtig tempo Duits spreekt dat wij met moeite kunnen bijbenen.

Lees verder »

Mijn generatie kan zich de toespraak van John F. Kennedy op 26 juni 1963 in West-Berlijn nog goed herinneren, al was het alleen maar door dat ene repeterende zinnetje: „Ich bin ein Berliner.” De Muur was twee jaar eerder opgericht en Kennedy wilde de Berlijners een hart onder de riem steken.

Lopend door Berlijn vroeg ik me af waar Kennedy die beroemde toespraak precies had gehouden. Ik herinnerde me van de filmbeelden een enorme, uitzinnig juichende mensenmassa, samengeperst op een plein. Was het in de buurt van de Kurfürstendamm geweest? Ik keek het na en zag dat het buiten het centrum was geweest, in de voorstad Schöneberg, waar het stadhuis van het toenmalige West-Berlijn stond.

Lees verder »

We liepen door de mooie woonwijken ten zuiden van de Kurfürstendamm. Daar kreeg Berlijn voor mij de intimiteit die óók bij een wereldstad hoort. Eerder had ik dat alleen ervaren in Prenzlauer Berg, de sfeervolle wijk in voormalig Oost-Berlijn. Alsof je door Amsterdam-Zuid liep, of een betere wijk in Parijs of rond Central Park in New York.

Ik had dat nogal gemist in Berlijn, het is een stad waarvan je je steeds afvraagt waar nu eigenlijk het hart zit. In ieder geval niet op lelijke pleinen als Potsdamer Platz of Alexander Platz en evenmin op die overschatte Unter den Linden, in mijn reisgids een ‘majesteitelijke avenue’ genoemd.

Lees verder »

Van de goede Duitsers in de Tweede Wereldoorlog zijn in Berlijn minder sporen te vinden dan van de slechte Duitsers – maar ze zijn er wel. De locatie, achteraf in een schamel hofje aan de Rosenthaler Strasse 39 in het voormalige Oost-Berlijn, mag symbolisch genoemd worden. Daar zijn naast elkaar twee kleine musea te vinden, gewijd aan de zogenoemde ‘stille helden’: Duitsers die hulp boden aan vervolgde Joden.

Het eerste museum belicht het werk van een aantal van deze moedige mensen, het tweede is gewijd aan de bijzonderste van hen: Otto Weidt.

Lees verder »

Het was rustig in Nederland toen ik ruim een week geleden naar Berlijn vertrok.

De staatssecretaris van Defensie grijnsde zijn onbezorgde grijns, de hoofdredacteur van de Volkskrant leek al even braaf met zijn krant getrouwd, Hero Brinkman scheen een loyale vazal van Wilders, een vliegtuig met ruim zeventig Nederlanders moest nog op weg naar Libië en bij De Telegraaf hadden ze nog geen spijt van dat fatale telefoontje met een zekere Ruben.

Met een gerust hart kon ik dus naar Berlijn afreizen – dat was tenminste een stad waar nog wél eens iets gebeurde.

Lees verder »