Dokters
De Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) probeert weer op te krabbelen na het opzienbarende vonnis van het Amsterdamse gerechtshof in de zaak-Sickesz. Het hof vond, in tegenstelling tot de rechtbank, dat de VtdK mevrouw M. Sickesz niet langer als kwakzalver mocht aanmerken.
(Ik schreef op 4 april in deze rubriek over de rechtszitting.) Sickesz is grondlegger van de orthomanuele geneeskunde, die zich richt op het rechtzetten van wervels. Zij pretendeert ook depressie en schizofrenie op deze manier te kunnen behandelen.
De VtdK, een kleine, maar strijdbare vereniging, aangevoerd door de gynaecoloog Cees Renckens, is veroordeeld tot de proceskosten en moet binnenkort een peperdure rectificatie plaatsen in deze krant en De Telegraaf. De hele zaak gaat de VtdK ongeveer een ton euro kosten. Het zou tot een faillissement kunnen leiden, ware het niet dat er uit binnen- en buitenland inmiddels veel donaties toegezegd zijn. De Amerikaanse goochelaar James Randi, befaamd bestrijder van pseudowetenschap (inclusief homeopathie), heeft zelfs beloofd een inzamelingsactie voor de VtdK te houden.
Het vonnis is in nogal wat medische kringen op verontwaardiging gestuit. Piet Borst, ex-hoogleraar Klinische Biochemie, verwoordde die gevoelens vorige week in deze krant. „De redenering van het hof is onbegrijpelijk”, stelde hij. En: „Hoe komt het hof tot zo’n misslag? Onbewuste sympathie voor alternatief?”
Bij de VtdK zoekt men de verklaring voor het vonnis in de levensbeschouwelijke achtergrond van de vicepresident van het Amsterdamse gerechtshof, mevrouw T.A.C. van Hartingsveldt, de voorzitter van de drie raadsheren bij de behandeling van de zaak. Zij zou lid zijn van de soefibeweging, een religieuze beweging, gesticht door de Indiase mysticus Hazrat Inayat Khan, die een moderne variant bedacht van het eeuwenoude soefisme.
Klopt die bewering? Van Hartingsveldt liet mij weten dat zij inderdaad lid is, maar „geen actief lid meer”.
Nu belanden wij op glad ijs. Want waarom zou een rechter geen lid van de soefibeweging mogen zijn? Of katholiek, protestant et cetera? Dat is waar, het is alleen in dit geval voor de rechter een nogal ongemakkelijke omstandigheid. Tussen het gedachtegoed van de soefibeweging en dat van alternatieve genezers als Sickesz bestaat immers onmiskenbaar verwantschap.
Een citaat uit de Winkler Prins Encyclopedie over de soefigeneeswijze onderstreept dat. „In een soefigenezingsbijeenkomst wordt op een abstract niveau, door middel van concentratie en meditatie door de groep, gepoogd een zieke persoon op afstand te genezen van de indruk van ziekte, zodat de van nature in de mens aanwezige geneeskracht onbelemmerd kan functioneren.”
Ik vermoed dat mevrouw Sickesz hier goedkeurender knikt dan Piet Borst en Cees Renckens.
Hoe nu verder? De VtdK is van plan in cassatie te gaan bij de Hoge Raad en wil ook de Inspectie voor de Volksgezondheid om een onderzoek naar de praktijken van Sickesz vragen.
Voorlopig zal de VtdK het begrip ‘kwakzalver’ niet meer zo snel hanteren voor genezers als Sickesz. Er wordt naar een alternatief gezocht. Wonderdokters, luchtdokters, kermisdokters? U wikt, de rechter beschikt.
Frits Abrahams
