Doet Joaquin Phoenix een Andy Kaufman?
UPDATE: 22 september – Phoenix opnieuw bij David Letterman.
Deze week ging in Venetië de geruchtmakende documentaire I’m Still Here in première, over de implosie van gelauwerd acteur Joaquin Phoenix, die in 2008 verklaarde rapper te worden, een baard en buik liet groeien en zich slechts met zonnebril en Blues Brother-kostuum op in het openbaar vertoonde. Het moest uit zijn met de leugens, zegt Phoenix in I’m Still Here. Hij wil niet langer een marionet zijn: vanaf nu krijgen we de ware Joaquin Phoenix te zien. En mijn god, want een monster is dat.
Gefilmd door zijn zwager Casey Afflack, is I’m Still Here een ontluisterend portret van een narcistische ijdeltuit die zichzelf in de schijnwerpers voor gek zet. Mijn conclusie: dit kan niet anders dan een hoax zijn. Of eerder: een extreme performance van Phoenix. De documentaire zelf bevat allerlei aanwijzingen: de beroemdheden die erin optreden, worden opgevoerd als ‘cast’, er staat ergens ‘written and directed by’. Phoenix zelf heeft zijn baard inmiddels afgeschoren. Er zijn berichten dat hij nu weer in onderhandeling is over nieuwe rollen.
Phoenix en Affleck zijn er hoe dan ook in geslaagd een instant cultureel icoon te scheppen. Ga maar eens zoeken op YouTube hoeveel satires daar op de ‘nieuwe Joaquin Phoenix’ zijn. Die naar ik vermoed dus een satire op een satire zijn.
Waar herinnert dit alles aan? De komiek Andy Kaufman, die in de jaren zeventig en tachtig zelfvernedering en gêne tot een kunstvorm maakte, zich specialiseerde in het opvoeren van irritante, nare alter ego’s. Hoe erger het publiek hem haatte, hoe grappiger hij het vond. Een hoogtepunt in zijn carrière waren zijn worstelwedstrijden met vrouwen, die hij vernederde en mishandelde in de ring – dat in een tijd van triomferend feminisme.
Hieronder: de onttakeling van Joaquin Phoenix, chronologisch op YouTube. En daarna Andy Kaufman. Let op het volgende: de David Letterman show, waar Phoenix in februari 2009 zijn grootste afgang beleefde, was ook Kaufmans favoriete podium: hij trad er elf maal in op.
Phoenix kondigt aan te stoppen met acteren, november 2008.
Phoenix valt van podium na vreselijk optreden in Las Vegas, januari 2009:
Phoenix bij David Letterman, februari 2009:
Phoenix vecht met het publiek in Miami, maart 2009:
De teaser trailer van I’m Still Here:
En hier een nog zwijgzame, maar goed geschoren Joaquin Phoenix, deze week in Venetië:
Hier een ‘fake implosie’ van Andy Kaufman in de David Letterman Show.
En worstelend met vrouwen:
Jim Carrey in de biopic over Andy Kaufman: Man on the Moon. Thema: verwarring over wat echt is, wat nep. ‘Is he crazy? No, he is acting crazy.’
