CS-Vrijdag: Is tatoeage kunst?
Leuk idee van het Dordrechts Museum: vier kunstwerken uit de eigen collectie laten tatoeëren op de huid van vier vrijwilligers, die dan dus verder door het leven gaan met een Karel Appel of een Albert Cuyp. Alleen – is het nog wel kunst?
Tatoeage is in toenemende mate tegenwoordig in onze samenleving, en toch relatief onbekend. Er verschijnen veel boeken over tatoeage, maar bijna allemaal zijn dat óf plaatjesboeken, of het werk van amateurs en liefhebbers, wier enthousiasme geen gelijke tred houdt met hun wetenschappelijk inzicht.
Een verschijnsel dat lang het speelveld is geweest van marginalen binnen de samenleving, raakt weliswaar algemeen verbreid – je hoeft immers tegenwoordig geen zeeman, bajesklant of prostituee meer te zijn om een tatoeage te hebben. Maar de bestudering ervan blijft marginaal.
Wellicht heeft dat toch te maken met de manier waarop tatoeage naar het Westen is gekomen, in de achttiende eeuw, onder invloed van toenemende wereldhandel en scheepvaart. Degenen die uit Borneo of de Stille Zuidzee een tatoeage meenamen, waren veelal eenvoudige zeelieden. En de armen hebben, zoals bekend, geen geschiedenis.
De systematische bestudering van de cultuurgeschiedenis van niet-notabelen is pas in de tweede helft van de twintigste eeuw opgebloeid. Zo weten we bijvoorbeeld wie in Rotterdam en Amsterdam in de jaren vijftig de grote tatoeëerders waren – Tattoo Bob en Tattoo Peter – maar weinig over hoe het er daar precies aan toe ging, en wat er ‘gezet’ werd, zoals dat heet.
Tatoeage behelst – in het Dordrechts Museum als overal elders – kopiëren van bestaande afbeeldingen. Het is in theorie best mogelijk om improviserend met naald en inkt op de huid aan de gang te gaan, maar niemand doet dat. Het kopiëren hoeft op zich geen reden te zijn om aan tatoeage het predicaat ‘kunst’ te ontzeggen – tenslotte is ‘imitatio’ eeuwenlang een eis aan de kunsten geweest.
Maar anders ligt het met het ontbreken van originaliteit bij tatoeages. Hoe modieus dragers van hedendaagse ‘new trabilism’-motieven of kleurige draken zichzelf ook mogen vinden, het is allemaal al vertoond op de vele foto’s die er sinds de uitvinding van de fotografie in de negentiende eeuw van tatoeages zijn gemaakt. En vernieuwing – naar hedendaagse maatstaven kan kunst toch echt niet zonder.
Als het Dordrechts Museum trouwens écht aan de weg wil timmeren, dan laat het die vier vrijwilligers een contract tekenen waarmee hun tatoeage na overlijden op sterk water geëxposeerd kunnen worden. Dat heeft geen museum ter wereld.
zaterdag 17 juli 2010, 9:31 uur
Tatoeage is geen kunst. Mij maakt het niet uit wie het doet, naar welk voorbeeld, op welk lichaamsdeel dan ook.
De ‘democratische druk’ wil tegenwoordig dat het wenselijk, gewild, waardevol, onderscheidend, en van alles meer is. Men toont het graag, en betaalt er ook grif geld voor.
Voetballers, zwemmers, celebrities zonder verdienste proberen ons de weg te wijzen.
Het heet dan ‘tribal’, geloof ik.
Ik vind het onwaardig en een vorm van zelfverminking. Je zou het ‘stijgend cultuurgoed’ kunnen noemen, met zeer veel goede wil. Vroeger hadden alleen misdadigers en andere niet zo heel betrouwbare mensen een forse tatoeage.
Men zou wensen dat al die automutilanten al dat geld naar een goed doel zouden overmaken.
zaterdag 17 juli 2010, 15:03 uur
“Het is in theorie best mogelijk om improviserend met naald en inkt op de huid aan de gang te gaan, maar niemand doet dat.”
Beste Raymond, beetje kort door de bocht vind je niet? Ook in de “geaccepteerde” kunst zie je dat men schilderijen maakt naar aanleiding van inspiratie genomen uit eerder werk al dan niet gedaan door de schilder zelf. is het niet zo dat er in bepaalde periodes veel van dezelfde soort schilderijen gemaakt werden. De discussie omtrend de kunst van een tattoo zal mij buiten het btw verhaal wat er aan hangt worst wezen, maar als tattoo artiest begin ik het wel een beetje zat te worden constant als een onderwereld figuur te worden afgeschildert door u en uw collega’s
Als u uw werk nou eens serieus zou nemen dan had er een heel ander artikel geschreven geworden, ik weet namelijk zowel van mijn eigen werk als dat van vele andere dat het wel degelijk orgineel is en zeker een hoge waarde heeft. Overigens is uw stelling dat er geen museum op de wereld getattoeerde huid op sterk water heeft feitelijk onjuist daar zijn er reeds enkele van. Motto van het verhaal: doe eerst eens fatsoenlijk onderzoek voordat je een artikel schrijft waar je een hele groep mee aan de kant schuift.
zaterdag 17 juli 2010, 15:18 uur
Als reactie op frank,
Beste frank,
Als we allemaal hetzelfde mooi zouden vinden had er uberhaupt geen kunst bestaan.
Ik respecteer je mening dat Tattoo’s helemaal niets zijn voor jou en neem het je dan ook niet kwalijk dat je er nooit eentje zou nemen…….
Wat me opvalt is dat door mensen zoals jij zo kortzichtig en bijna op het randje word gereageerd op deze vorm van lichaamskunst.
Accepteer nou eens gewoon dat ieder mens een eigen standaard heeft van wat wel of niet mooi is en laat mensen in hun waarde, dus vind je het niet mooi? kijk er dan vooral niet naar.
Hoe zou jij het vinden als men je zou aanvallen op het feit dat jij er geen hebt?
zaterdag 17 juli 2010, 15:27 uur
Beetje snel aangebrand. Ik heb helemaal geen hekel aan tatoeages, integendeel. En ik hou me er ook al lang mee bezig. Maar, dit is maar een klein stukje…
zaterdag 17 juli 2010, 15:35 uur
@bas (#3) -
dank voor je hoffelijke en m.i. moedige reactie. Ja, ik schreef het hard op. Ik kijk niet neer op de individuele mens met een tattoo, maar ik vind het ook geen kunstvorm, en ook geen primitieve kunstvorm. Hoe zeg ik het goed?
‘It puts me off’, dat is het. Net zoals iemand anders geen relatie kan aangaan met iemand die ferm rookt, terwijl die persoon die roker voor het overige prima ziet zitten. Zou ik een beeldschone vrouw zien, en dan ontdekken dat haar hele rug volgetatoeëerd is… nou, vul maar in.
Het is zeer persoonlijk, blijkbaar.
Nogmaals, dank voor je reactie, ik waardeer die.
zaterdag 17 juli 2010, 16:30 uur
Mooie tatoeages zijn zeldzaam. Het zijn vaak slechte “huidversieringen” die in de loop der tijd nog slechter worden. Van mij mag iedereen met zijn vel doen wat hij/zij wil, maar ik hoef het niet te zien. Vandaag gevraagd aan het hulpje van de groenteman gevraagd wat die slechte, zwarte-wit tekening op zijn arm gekost heeft. Het antwoord was € 400. En, neemt u een werknemer in dienst voor een representatieve functie met zichtbare tatoeages? Ik denk het niet. Plastisch chirurgen hebben straks heeft veel, duur betaald werk aan het verwijderen van die huidverminkingen.
zaterdag 17 juli 2010, 19:51 uur
Raymond, frank,
Mijn punt is eigenlijk dat jullie aan smaak (of persoonlijke voorkeur) de conclusie verbinden van het wel of niet kunst zijn.
Wat mij opvalt is dat mensen zonder tattoos vaak een mening moeten hebben over mensen met tattoos terwijl dat andersom heel raar overkomt (stel dat ik je aanspreek op het feit dat jij er geen hebt….)
Mooi of niet mooi is een persoonlijke factor en geen basis om iets wel of niet als kunst aan te merken. Wat zijn dan eigenlijk de normen waaraan kunst moet voldoen om zo te mogen heten.
Neem nou de reactie van Martha: “Ik hoef het niet te zien” stel dat we dat even in de context van kleding of zeg auto’s plaatsen, in dat geval is het ieders keus. Als kunstliefhebber zou je juist de verscheidenheid aan smaken en stijlen moeten waarderen. En een geldwaarde verbinden aan smaak is al helemaal apart, weet niet waar jij je geld aan uitgeeft maar het kan best wezen dat ik er geen 1 euro voor over heb.
Kern van het verhaal: kunst is een niet zo makkelijk te omschrijven begrip en zal soms ook niet helemaal zijn wat jij ervan verwacht……
echter dat wil niet zeggen dat het geen kunst is.
zaterdag 17 juli 2010, 23:33 uur
Toch mooi en treurig tegelijk om te zien dat discussies omtrent kunst toch nog altijd sterk verbonden zijn met klassedistincties.
Dat het ontbreekt aan cultuurhistorische bestudering van de tatoeage lijkt me een belangrijk punt in dit stuk. Ik zie dit in de context van de wat ondermaatse aandacht van de wetenschap voor wel meer ‘volkscultuur’, van orale tradities tot popmuziek.
Minder relevant is de discussie of tatoeages iets met kunst te maken hebben, een discussie die valt of staat met de definities en het democratische gehalte daarvan. Buiten kijf staat denk ik dat tatoeages evenveel kunst zijn als ieder andere vorm van decoratieve en functionele kunst. Is het ook meer? Dat kan natuurlijk, maar is afhankelijk van de artiest. Ook dat zullen we pas zien bij een serieuze studie van het fenomeen.
Pas echt zorgwekkend vind ik dat een artikel als dit meteen weer intolerante reacties uitlokt van het niveau Telegraaf. ‘Iedereen mag doen wat ‘ie wil, als ik het maar niet hoef te zien’? Dat zeggen we toch ook niet meer over homo’s? Beste Martha, de enige reden waarom een tattoo niet representatief zou zijn is omdat je het zelf afwijst als zodanig. Een prachtige cirkelredenering. Ik heb overigens perfect functionerende, universitair afgestudeerde collega’s met een representatieve functie. Blijkbaar ziet mijn baas het anders…
zaterdag 17 juli 2010, 23:35 uur
Moet ik er natuurlijk wel bij vermelden dat die collega’s hun armen vol tatoeages hebben. Bij deze.
zondag 18 juli 2010, 4:02 uur
Als de discussie nu meteen gaat over de vraag of een tatoeage mooi of niet mooi is, dan zou je zeggen dat het misschien toch wél kunst is.
zondag 18 juli 2010, 6:39 uur
Sommigen vinden een kunstwerk mooi, anderen vinden het lelijk, een derde vraagt zich of iets wel kunst is, de vierde vindt het geen kunst, etc.
Wat betreft tatoeages zit ‘m de kneep denk ik daarin dat kunst op een lichaam staat afgebeeld, de huid het doek is.
Daar kunnen mensen om verschillende, vooral (?) esthetische redenen moeite mee hebben. Ik ook, hoewel ik ook de eerste ben die zal toegeven dat er hele mooie tatoeages bestaan. Deze discussie gaat er dus niet om of het kunst is, of een tatoeage mooi is of niet, maar of je er mee kunt leven dat het lichaam wordt gebruikt als doek voor een kunstwerk.
Dat heeft niets met tribal, de Telegraaf, homo’s of universitair afgestudeerde collega’s te maken.
zondag 18 juli 2010, 10:20 uur
Wat een woede zie ik meteen in deze discussie. Waarom? De vergelijking met homoseksualiteit nav de opmerking “als ik het maar niet hoef te zien” vind ik zeer treffend in het ontkrachten van die opmerking. Het cynisme dat spreekt uit de voorspelling dat chirurgen gouden bergen gaan verdienen aan het verwijderen van de tatoeages vind ik stuitend. Zie het eens iets zonniger in, mensen zien een afbeelding die zij mooi denken te vinden over een langere periode. Tatoeage wordt gezet, maar 20 jaar later denkt deze persoon daar anders over. Dan is het toch prachtig dat de technologie er is om de tatoeage weer te verwijderen? Daarnaast is het vrij arrogant om zo breed te voorspellen dat al die mensen spijt zullen krijgen van hun tatoeages. Wie bent u dat u beter weet wat zij willen dan zijzelf?
Wat mij als ‘alternatief’ en getatoeëerd mens is opgevallen, is dat zodra je afwijkt van de norm anderen zichzelf het recht toe-eigenen commentaar te hebben op jouw afwijking(en). Dat is helemaal niet zo vanzelfsprekend als dat lijkt (dit sentiment komt eigenlijk overeen met dat van de heer Bas).
In de westerse cultuur is niet veel meer over van de rijke verscheidenheid aan lichaamsmodificaties die de mens kent. Tatoeages worden nog steeds (maar steeds minder) geassocieerd met onderklasse. De houding van de westerse mens hierin is vreemd, het zijn niet de modificaties die vreemd zijn, het níet versieren van het lichaam vormt een uitzondering in de geschiedenis.
Volgens mij denkt u inmiddels bij het lezen hiervan allang “waar wil die jongen nou heen met deze reactie…” Zie hier, wat ik van u vraag is om eens niet gelijk zo te oordelen.
Leuk stuk, goed startpunt voor een langere analyse. Ik vraag mij bijvoorbeeld af waarom in het westen lichaamsmodificaties uit de gratie zijn geraakt. En is het kunst? De tatoeage bij een man die ik laatst in het zwembad zag (hij had de namen van zijn kinderen op de rug) is mijns inziens geen kunst. De rug van de jongen waar ik tegenaan keek toen mijn eigen rug getatoeëerd werd was een spel van radertjes en tandwieltjes van zijn eigen ontwerp. Dat zou ik wel kunst noemen.
Gewetensvraag: is een poster van een kunstwerk kunst?
zondag 18 juli 2010, 17:03 uur
#12 Joris Dudink.
Een poster van een kunstwerk is een representatie van een kunstwerk.
Over tatouages. Gisteren liep ik een kleine supermarkt door waar ik altijd specialiteiten kan vinden. Daar keek ik ineens tegen de rug van een mooie jonge vrouw aan gekleed in een laag uitgesneden jurk. Ik vond het geen feest voor het oog, die tatouage van zeker 30 bij 25 cm. Wat de tatouage voorstelt weet ik niet. Ik wend mijn ogen af. Ik hoopte dat het afgebeelde op haar rug een sticker was. Dat komt eraf in bad. Ze zagen er samen best gelukkig uit.
Ooit ben ik onder een draaimolen gekomen toen ik 6 was, lidteken op rechter elleboog. Joris wanneer je als vrouw vindt dat je genoeg kinderen hebt, hou je er een lidteken aan over van, haaks 5 bij 5 millimeter onder je navel. Gaat de dokter met een lampje je buik in en doet het werk. Ik heb plastische chirurgie gehad op een oor en m’n neus voor huidkanker want dat moet.
Verder hou ik nog steeds van mijn eigen lijf zonder verdere kunstwerken.
Joris, mocht je een winstgevend beroep nastreven moet je je toeleggen op het verwijden van tatouages. Die markt zit hevig in de groei.
maandag 19 juli 2010, 11:08 uur
Leuk die reacties van de mannen. En een heel verstandige van de enige vrouw die reageert. De verbinding van mijn opmerking dat ik de tatouages niet hoef te zien, heeft niets met homo’s, zwarte mensen, kleine of lange mensen te maken. Je kiest niet voor een geaardheid,lengte of huidskleur. Wel of je je vel laat beinkten. Een huidkleurige tatouage bij een lidteken. Prima, dan wordt de huid weer zoveel mogelijk in de oude staat gebracht. En die mag iedereen van mij zien.
maandag 19 juli 2010, 11:09 uur
[...] Hoe modieus dragers van hedendaagse ‘new trabilism’-motieven of kleurige draken zichzelf ook mo… [...]
maandag 19 juli 2010, 14:12 uur
Er zijn, denk ik, vele persoonlijke redenen voor een tattoo. Voor mij is het een uiting, een herinnering aan gebeurtenis. Misschien wel vergelijkbaar wat sommige uiten met een trouwring, dat zou theoretisch ook voor je hele leven moeten gelden.
Ik heb nooit nagedacht over de vraag of tattoo’s kunst zijn, maar nu ik het wel doe vraag ik me af waarom niet?
maandag 19 juli 2010, 14:53 uur
Crap
maandag 19 juli 2010, 15:14 uur
@ Raymond: Jammer dat je aannames doet in je stuk, als je wat meer onderzoek gedaan zou hebben zou het de kwaliteit van het stuk zeker ten goede gekomen zijn.
@ Bas: Kan je Raymond helpen met het schrijven van een goed (objectief) stuk over tattoos?
Groet!
maandag 19 juli 2010, 15:58 uur
Je huid is een canvas. Je kan het nog mooier maken dan het al is.
Plus, je kan zelf de keuze maken of je een tattoo neemt of niet?
Ik vind het nog steeds heel jammer dat er een soort ‘taboe’ heerst op tatoeages.
Voor sommige landen/stammen is het een behoud van de cultuur.
Voor mij is het een vorm van expressie, extensie, open minded.
woensdag 21 juli 2010, 17:57 uur
Ink to paper is thoughtful
Ink to flesh, hard-core.
If Shakespeare were a tattooist
We’d appreciate body art more.
~Carrie Latet
donderdag 22 juli 2010, 15:44 uur
Is deze kunst-filosofische discussie niet al gevoerd? Volgens mij heeft Marcel Duchamp deze discussie al weer bijna 100 jaar geleden al gevoerd met zijn Fountain (was een gewoon urinoir). De kunst zat hem destijds niet in het voorwerp (gesigneerde wc-pot) dat hij presenteerde als een kunstwerk (een readymade) maar in de discussie die hierop volgde. Gaan we deze discussie nu nogmaals uitvoerig voeren over Tatoeages? Laat me raden volgende discussiepunt is graffiti…
vrijdag 23 juli 2010, 12:03 uur
Graffiti is geen kunst dat is vandalisme, en juist daarom is het zo mooi!
vrijdag 23 juli 2010, 21:15 uur
Het aanbrengen van tatoeages brengt meer risico’s met zich mee, dan de meeste mensen weten. Niet zelden krijgt de drager van een tatoeage spijt, bijvoorbeeld omdat hij wordt nagewezen, omdat hij niet meer behoort tot de club, waarvan hij de tatoeage draagt, of omdat hij geen werk kan vinden. Het is heel moeilijk en duur om een tatoeage weer te verwijderen. Men kan er ook brandwonden aan overhouden. Tegenwoordig zijn er methodes die met een laser de pigmentbolletjes kunnen breken, waardoor ze door de bloedbanen worden opgenomen. Daarom al bijvoorbeeld vind ik het zeker geen kunst, wel een volks vermaak en in de oorlog (bij de Joden) als een (spijtige) identificatietechniek om te worden herkend. Kunst prikkelt mijn zinnen en geeft me een goed gevoel omdat het eeuwig is en fijnzinnig.
dinsdag 3 augustus 2010, 16:44 uur
Heb jij er 1 dan Eric?
Als iets JOUW “zinnen niet prikkelt” en iets niet eeuwig en fijnzinnig (jouw eigen mening overigens) is, is het dan geen kunst? Beetje kort door de bocht he? Je noemt de oorlog als voorbeeld… weet je ook wat van de echte historie?