Nog nooit  werd er zoveel geld betaald voor  een foto van Ansel Adams. Gisteravond werd bij het veilinghuis Sotheby’s in New York, na een hevige biedingsstrijd tussen vier gegadigden, een recordbedrag van  580.802 euro geboden voor de foto  Clearing Winter Storm, Yosemite National Park, een foto die de beroemde Amerikaanse fotograaf in 1938  maakte in zijn favoriete natuurgebied en die hij had geschonken  aan Edwin Land, de uitvinder en  oprichter van Polaroid.

De foto van Adams maakt deel  uit van de beroemde Polaroid Collectie waarvan gisteren het eerste  deel werd verkocht bij Sotheby’s. Ook het veilingrecord voor een  foto van Andy Warhol werd twee  keer gebroken. Zijn Self-Portrait  (Grimace) werd voor 117.768 euro  afgehamerd en Self-Portrait (Eyes  Closed) bracht, na een biedingsstrijd tussen zeven bieders,  204.587 op.

Alle foto’s uit de Polaroid Collectie werden gisteren verkocht.  Volgens een woordvoerder van  het veilinghuis in New York is de  interesse groot onder gerenommeerde kunstinstellingen en privéverzamelaars. In totaal bracht  de veiling 5.785.862 euro op.

‘Hoogst ongelukkig’ en ‘treurig’ noemt Linda Benedict-Jones,  tussen 1984 en 1993 curator van de  Polaroid Collectie, het feit dat de  beroemde fotoverzameling voorgoed wordt opgebroken.  „Toen ik  bij Polaroid werkte was het nog  een gezond bedrijf”, zegt Benedict-Jones. „Dat een deel van deze  collectie ooit zou worden verkocht, had destijds niemand voor  mogelijk gehouden.”

In 2001 ging Polaroid Corporation al een keer failliet maar het  bedrijf maakte een doorstart. In  2008 ging het weer mis na een  fraudeonderzoek bij moederbedrijf Petters Group Worldwide.  De laatste drie fabrieken in de  Verenigde Staten, Mexico en Enschede sloten in datzelfde jaar. De  fotocollectie van het bedrijf werd  overgenomen door een groep investeerders uit Minnesota. Nadat  deze groep vorig jaar failliet ging,  legde de rechter de eigenaren de  verkoop op van een deel van de fotocollectie om daarmee de schulden te betalen aan crediteuren.

Benedict-Jones, nu curator fotografie bij de Carnegie Museum of  Art in Pittsburg, werkte bij Polaroid tot aan het moment waarop de  digitale camera de markt begon  over te nemen. „Dat bracht bedrijven als Kodak, Agfa en Polaroid in  moeilijkheden.” Door de digitale  camera was het ineens mogelijk  om meteen het resultaat te zien  van een genomen foto, iets wat  voorheen alleen kon met een Polaroidcamera. „Die ontwikkeling  heeft bijgedragen aan het failliet  van Polaroid”, aldus Benedict-Jones.

De Polaroid Collectie, waarvan  nu bij Sotheby’s zo’n 1.000 foto’s  onder de hamer gaan, bestaat uit  een verzameling van ruim 16.000  beelden. Hiervan is een groot deel  afkomstig van zeer bekende fotografen. Afgezien van de natuurfoto’s van Ansel Adams en de zelfportretten van Andy Warhol bevinden  zich in de collectie foto’s van Inge  Morath, Mary Ellen Marks, Edward Weston en Dorothea Lange.

„Veel beroemde fotografen kregen gratis beschikking over polaroidcamera’s en materiaal”, zegt  Benedict-Jones. „Zij maakten  daarmee prachtig werk.” Ansel  Adams, vooral bekend door zijn  verfijnde zwart-wit foto’s van natuurgebieden, was halverwege de  vorige eeuw de eerste die hiermee  begon. „Hij deed dat in opdracht  van Edwin Land, die in 1928 het  optische filter uitvond en de Polaroid Corporation oprichtte in  1937. Land liet Adams met al het  fotomateriaal experimenteren.  Daarmee vestigde Adams als een  van de eersten de aandacht op fotografie als kunstvorm.”

In die eerste jaren werden de foto’s voornamelijk geëxposeerd in  het gebouw van Polaroid. „De beelden dienden vooral ter inspiratie  voor de werknemers van het bedrijf. Bovendien was het voor fotografen ook stimulerend om met dit  soort materiaal te werken.”

Begin jaren tachtig werd de Clarence Kennedy Gallery in Cambridge in Boston opgericht. Daarmee werden delen van de collectie  ook opengesteld aan publiek. „Deze verzameling was werkelijk  uniek”, aldus Benedict-Jones. „Ze  bestaat voor 98 procent uit foto’s  die allemaal zijn gemaakt met materiaal van Polaroid. En in bijna alle gevallen is er geen negatief van  het beeld, dat maakt ieder beeld tot  een unicum.”

Het tweede deel van de Polaroid  Collectie, ruim 300 foto’s, wordt  vandaag geveild om vier uur Nederlandse tijd. Volgens een woordvoerder van Sotheby’s in New York   is de opbrengst van de collectie nu  al ruim boven de verwachtte opbrengst die was geschat tussen de  5,6 en de 8,6 miljoen euro.

Ondanks het feit dat nu een deel  van de foto’s voorgoed in privécollecties belandt, wijst de woordvoerder erop dat het merendeel  van de verzameling nog altijd intact is. Ook zou een vertegenwoordiger die door de rechtbank is aangesteld op dit moment pogingen  ondernemen om de rest van de collectie bijeen te houden. Voor Benedict-Jones is dat niet genoeg. „Barbara Hitchcock, mijn opvolgster  bij Polaroid, heeft tien jaar lang  met hart en ziel gestreden voor het  behoud van het geheel. Het mocht  helaas niet baten.”

Dit verhaal is geplaatst op dinsdag 22 juni 2010 om 13:30 uur.