Submarino en Rupsje Nooitgenoeg
Een Berlinale blijkt hollen en draven: interviewtjes, junkets, stukjes, weblogitems, persconferenties. Ondanks mijn allerbeste voornemens heb ik al drie films van de competitie gemist, waarvan er twee hoge ogen gooien bij de critici: de droge Noorse komedie A Somewhat Gentle Man en het Roemeense debuut If I Want to Whistle, I Whistle.
Mijn twee favorieten: het grauwe en ontroerende Deense Submarino, een soort comeback van Thomas Vinterberg, die na zijn schrijnende arthousehit Festen in het bos verdwaalde. Het begint hartverscheurend, met twee broertjes die voor een baby zorgen: hun moeder waggelt dronken binnen, slaat ze, valt bewusteloos neer en plast over de keukenvloer. Op de avond dat de broertjes zelf een feestje houden met haar fles vermouth, sterft de baby de wiegendood. Sprong in de tijd: in de rest van de film volgen we via twee lijnen hun latere leven. De één is een agressieve, zelfdestructieve krachtpatser, de ander een junkie die radeloos probeert voor zijn zoontje te zorgen – zijn vrouw stierf aan een overdosis.
Yep, zware kost; en een litanie van rampspoed, deze meditatie over familie, verantwoordelijkheid en schuld. Maar met een soort hoop aan het eind. ‘Montomo’, zo sabelde de op grote festivals zo machige Amerikaanse filmpers de film neer – Hollywood Reporter en Variety verzorgen dagkranten. Onzin. Submarino verdient het om heftig in de prijzen te vallen. Cinemien heeft hem al voor Nederlandse distributie aangekocht.
Interessant vond ik ook Caterpillar van Koji Wakamatsu, een Japanse veteraan die zijn sporen verdiende in de pink, Japanse softporno met doorgaans sadomasochistische inslag. Dat is ook hier het geval, als een oorlogsveteraan gruwelijk verminkt, zonder armen, benen en stembanden, in 1940 naar huis terugkeert. Zijn vrouw Shigeko rilt van afschuw, maar familie, dorp en land eist eist dat ze een voorbeeld stelt door de ‘Oorlogsgod’, zoals de romp heet, onzelfzuchtig te verzorgen.
De romp, die alleen maar kan grommen, wil vooral seks. Hij blijkt op dat punt een Rupsje Nooitgenoeg. Welke andere genoegens resten hem? Regisseur Wakamatsu kan in deze verknipte scènes uiteraard dertig jaar ervaring inzetten. Shigeko neemt wraak door hem in een karretje in uniform rond te rijden om het dorp te inspireren, wat de romp dan weer afschuwelijk vindt. Maar hij is aan Shigeko overgeleverd. Als de oorlog voorbij is, kan de romp zich niet langer troosten met krantenknipsels over zijn heldendaden. Hij wordt geplaagd door nachtmerries, want hij was geen held, maar een moordenaar, plunderaar en verkrachter.
‘A horrible piece of exploitation crap’, vond een Brit waarmee ik de film achteraf besprak. Niet mee eens: nooit heb ik in het Japanse film de oorlogsheroiek en het koloniale Japan zo grondig en indringend zien onttakelen. De seks in Caterpillar is dus functioneel. Gelukkig maar, want stel je voor.
Trailer Submarino:
Trailer Caterpilar:
