Bestaat Mr. Brainwash ? Doorgebroken als kunstfenomeen in Los Angeles in 2008, mocht hij al de cover van Madonna’s CD Celebration ontwerpen. Berlusconi schijnt werk van hem te hebben gekocht.

Mr. Brainwash lijkt een hoax van de mysterieuze Britse street artist Banksy te zijn. (Hier alles over hem op YouTube) Of niet? De Berlinale toonde afgelopen weekeind de documentaire Exit Through the Gift Shop waarin Banksy de opkomst van zijn protegé Mr. Brainwash van bijtend commentaar voorziet. Laat ik mezelf maar eens uitgebreid quoten:

‘Is Exit Through the Gift Shop, de ‘street art disaster movie’ die op de valreep aan het hoofdprogramma van de Berlinale werd toegevoegd, een documentaire of mockumentary?

Banksy legt in zijn film vast hoe zijn talentloze groupie Thierry Guetta uitgroeit tot een fenomeen. Deze chaotische, praatgrage Fransman met bakkebaarden handelt in tweedehands kleding en legt zijn leven maniakaal en ongericht op video vast: een kind van onze tijd. Via een neefje belandt Guetta in het milieu van de straatkunstenaars, die gezien de vluchtigheid van hun kunst wel een cameraman kunnen gebruiken.

Zo eindigt hij uiteindelijk bij Banksy, die de Fransman onder druk zet acht jaar aan opnames om te zetten in een documentaire over street art. Het resultaat Life Remote Control blijkt een ramp: „alsof iemand met een concentratieprobleem zapt op een tv met 900 kanalen”, bitst Baksy. Dus besluit Banksy zelf maar een documentaire te maken van Guetta’s materiaal en stuurt hij de Fransman het bos in door hem aan te moedigen zelf straatkunstenaar te worden.

Dat had hij niet moeten doen: Guetta doopt zichzelf om tot Mr. Brainwash en verovert in 2008 stormenderhand de kunstwereld door ingehuurde artiesten willekeurig iconische beelden te laten recombineren: Michael Jackson als Marilyn Monroe zoals gezeefdrukt door Andy Warhol. Een expositie van die beeldenbrij in Los Angeles blijkt tot Banksy’s afgrijzen een enorm succes.

De grap is dat je ook na Exit Through the Gift Shop niet zeker weet of Mr. Brainwash een hoax van Banksy is of dat hij werkelijk per ongeluk een monster van Frankenstein schiep. „Misschien ben ik Banksy wel”, suggereerde Mr. Brainwash deze week weinig behulpzaam in The Wall Street Journal.’

Artiesten die poseren als tegencultuur, hypes creeëren en zich voor het juiste bedrag meteen laten inkapselen: is er meer? Niet in de cynisch-ironische wereld van Banksy. Exit Through the Gift Shop is een schitterend ambivalente satire op de hedendaagse kunst.

Maar bestaat Mr. Brainwash of is hij een ingehuurde clown? Vel zelf uw oordeel: zie dit filmpje eens. Of deze … of deze … Nou, iets kopen dan maar?

Dit verhaal is geplaatst op dinsdag 16 februari 2010 om 22:26 uur.