Dit jaar zijn er door de jury van World Press Photo weer prachtige beelden gekozen uit de meer dan honderdduizend foto’s van 5847 fotografen uit 128 landen. Zo maakte de Australische fotograaf Adam Ferguson een indrukwekkende foto (eerste prijs Spot News Singles) van een Afghaanse vrouw die, na een zelfmoordaanslag in Kabul, met bebloed gezicht wordt weggevoerd.

Ook is er een prachtig beeld (eerste prijs People in the News Stories), gemaakt door de Britse fotograaf Charles Ommanney, van Barack Obama die, in zichzelf gekeerd en half in gebed, het moment van zijn inauguratie afwacht. Een symbolisch moment uit 2009. Zeker omdat Obama, naast het presidentschap, in dat jaar ook de Nobelprijs voor de Vrede kreeg uitgereikt. En zo zijn er heel wat meer originele en pakkende foto’s die meerdere verhalen tegelijkertijd vertellen.

Klik voor een fotoserie van de winnende foto's (popup).

Toch werd er dit jaar gekozen voor een foto die niet meteen de gevoelens van de toeschouwer diep beroert, maar die de volle aandacht van de kijker opeist en waarbij meer tekst en uitleg nodig is. De winnende foto van de Italiaanse freelance fotograaf Pietro Masturzo (1980) is een ingetogen, enigszins mysterieus beeld van een aantal Iraanse vrouwen in Teheran die, vlak na de presidentsverkiezingen, ’s nacht op het dak van hun woning hun protest uiten. Het is een foto die valt onder de noemer 'zacht nieuws', reden waarom een aantal Iraanse persfotografen, die de harde strijd na de verkiezingen op de straten hebben vastgelegd, na bekendmaking van de winnaar nu hun diepe teleurstelling hebben geuit over het winnende beeld.

Toch noemt Ayperi Ecer, juryvoorzitter van World Press Photo, het beeld ‘uitnodigend’. Volgens haar kan de toeschouwer zich goed identificeren met een beeld van een alledaags moment. „Mensen raken afgestompt door beelden vol geweld. Als je de hele dag harde muziek aanhebt, hoor je het op een gegeven moment niet meer. Hetzelfde geldt voor fotografie. Als je alleen naar heftige beelden kijkt, verlies je het contact met wat je ziet.”

De vraag is: is dat zo? Worden mensen die het wereldnieuws volgen te veel lamgeslagen door gewelddadige beelden? Heeft de gemiddelde bezoeker van de World Press Photo behoefte aan een subtielere manier van kijken waardoor hij aan het denken wordt gezet? De meningen daarover zijn verdeeld. Dat bleek ook wel uit de discussies die zijn gevoerd binnen de jury. Jurylid Stephan Vanfleteren, die zelf voorkeur had voor de Obama-foto van de Britse fotograaf Ommanney, vraagt zich af of mensen ‘wel voldoende worden meegesleurd’ door de winnende foto. ,,Ik had liever een visueel iets sterker beeld gekozen.''

Je kan je afvragen of de jury dit jaar niet te ver gaat met haar keuze voor een indirect, meer verhalend beeld. Een foto, bovendien, die niet voor zichzelf spreekt maar waarbij een onderschrift noodzakelijk is. Wordt een ander belangrijk aspect van fotografie hiermee niet uit het oog verloren? Neem het ‘beslissende moment’ waarover Henri Cartier-Bresson in 1952 schreef en wat inmiddels een kernbegrip is onder fotografen.

Voor Bresson was ‘het beslissende moment’ een situatie die door een fotograaf wordt vastgelegd waarbij meteen het wezen van die situatie zichtbaar wordt. Een alledaags moment krijgt een eeuwigheidswaarde. Een ouderwets uitgangspunt, zou je kunnen zeggen, dat in deze multimediale wereld nauwelijks een rol meer speelt. Maar ‘het beslissende moment’ heeft toch vaak een belangrijke factor gespeeld bij het maken van een keuze voor de beste nieuwsfoto van het jaar.

Is dit uitgangspunt in deze tijd dan niet meer van belang? Misschien een vraag om in het achterhoofd te houden voor wie dit jaar de expositie van World Press Photo bezoekt.

Dit verhaal is geplaatst op vrijdag 12 februari 2010 om 16:40 uur.