Door INE POPPE
Door spleten tussen de tanden kun je in het sculptuur kruipen. De houten kantelen zijn afgebrokkeld en kapot gekauwd maar bieden wel de mogelijkheid te schuilen voor regen of onbespied spelen. De warme houtkleur geeft de wrakkige elementen wat gezelligs. Het beeldhouwwerk is van Walter Bartelings: Het kasteel van Almelo.
Over kunst en tanden. Deel 3: de devaluatie van het gebit
Door INE POPPE
Jaren geleden drukte kunstenaar Meinbert Gozewijn van Soest een opvallend visitekaartje in mijn handen, waarop hij zijn eigen gebit had afgebeeld. Het staat nu ook op zijn website, die overigens vol staat met tekeningen, vreemde verzamelingen en aankondigingen van exposities. Gozewijn van Soest vertelt dat hij al zijn hele leven ‘de jongen met die tanden’ is. Zijn oom en opa hadden ook al een fietsenrek want het is een erfelijke aangelegenheid: hij is geboren met alleen maar voortanden en hoektanden, tussengelegen tanden ontbreken. Lees verder »
Even reclame maken voor een reclame. De Spaanse producent van bubbelwijn Freixenet gaf Martin Scorsese de vrije hand om een film van negen minuten te maken die zowel een pastiche en parodie op als een eerbetoon aan Alfred Hitchcock is. Lees verder »
In 2007 kwam Nick Cave nog met Grinderman, een muzikaal uitstapje van zijn band The Bad Seeds (al waren de drie Grinderman-leden allen óók Bad Seeds) én de soundtrack van The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford. Over twee maanden komt Cave met een nieuwe cd, het veertiende studioalbum van The Bad Seeds: Dig, Lazarus, Dig!. Lees verder »
Wat is er zo leuk aan films over het martelen van mensen? Psycholoog Peter Nikken: Kijkers, zeker jongere kijkers, komen bij films als Saw IV iets beleven wat je eigenlijk niet hoort mee te maken.
Door Bas Blokker
Als je in de bioscoopzaal het geluid van het publiek zou opnemen dat naar Saw IV zit te kijken, en het geluid van de film naar de achtergrond kon drukken, dan zou je dit patroon horen:
Gepraat.
Gegiechel.
Gesmak.
Dan ineens stilte.
Een paar minuten doodse stilte.
En dan wordt er weer luid gepraat, gelachen, gesmakt. Tot het volgende stiltemoment.
In die paar minuten stilte wordt in de film iemand gepijnigd. De gepijnigde zit gevangen in of aan ingenieuze apparaten, met messen, glas, priemen, kettingen, dat soort dingen. De gepijnigde wordt alleen verlost door de dood of, in een heel enkel geval, door een politieagent. Daarna volgt de ontlading bij het publiek.
Naast mij zit Peter Nikken. Het is een doordeweekse avond, kwart over zeven, zaal 1 van de Utrechtse bioscoop Catharijne. Nikken (47) is psycholoog, deskundige Jeugd & Media bij het Nederlands Jeugdinstituut en adviseur van de Kijkwijzer, het keurmerk voor films. Hij zit hier op uitnodiging van de krant.
Peter Nikken heeft ook zijn eigen patroon bij het kijken. Hij is de hele tijd doodstil. Tot de climax van de gruwelijke scène voorbij is. Dan schraapt hij even zijn keel. ,,Dat was me niet opgevallen”, zegt hij na afloop. “Ik ben een beetje verkouden”.
Over tanden en kunst. Deel 2: hergebruik van de gehangene. Hoe vreemd werkt het brein: op basis van iets dat je ergens ooit gezien hebt, zuig je een verhaal uit je duim dat anderen en jezelf overtuigt. Zo ken ik een ets van Goya, waarop een volksvrouw in het gebit van een lijk aan de galg graait.
Sindsdien dacht ik dat het gemene volk eeuwen geleden gehangenen afschuimde om de mooiste tanden en kiezen uit gebitten van dode criminelen te wrikken en vervolgens voor een grijpstuiver te verpatsen aan de adel. Er was immers nog geen plastic, wat moest je anders als je tanden nodig had.
Wie slechte tanden heeft, heeft slecht geleefd, is het vooroordeel. Maar wat een verhalen kun je vertellen! Eerste aflevering van een serie over tandenkunst. Onder de reacties: tandenpoëzie van F. Starik. Het meest indrukwekkende aan mijn opa was het litteken op zijn wang. De kaarsrechte man had een bulderende stem, pikzwart haar, een grote neus en ook nog dat litteken als een slecht ingezette rits. Als iemand hem vroeg hoe hij aan dat imposante gezichtskenmerk kwam, volgde er een verhaal over een sloppenwijk in Java, een gevecht in de haven op leven en dood, een wapperende kris. Bloed, gevaar, pijn.
Mijn moeder verhaalde achteraf de ontluisterende waarheid. Ik herinner me dat deze mij overspoelde in onze familieauto, een DAF 66, ik als kind gezeten op de achterbank.
Van de heroïsche verhalen klopte niets: grootvader had een puist laten wegsnijden, met gelaatsverminking als gevolg. Zijn groteske verhalen maakten op mij indruk, maar stuitten bij de familie op ergernis. Diezelfde opa hielp mij als kind in mijn jasje en fluisterde ter afscheid in mijn oor: God bestaat niet, hoor. Ik was verbaasd want mijn ouders beweerden het tegenovergestelde.
Met het klimmen der jaren prefereer ik opa’s manier de zaken te verfraaien. Ook ik lieg als het om mijn verminking gaat. Zo grootvader, zo kleindochter.
Mijn gebrek past niet in onze moderne wereld, waarin het gebit een visitekaartje is: ik mis tanden en kiezen. En heb je een slecht gebit dan heb je het aan jezelf te danken, je hebt waardeloos geleefd, niet opgelet, vergeten wat belangrijk is. Een gegeven paard kijk je niet in de bek, een gekozen hengst wel. En een merrie natuurlijk ook. Lees verder »
Na België, Frankrijk en Engeland, lijkt het erop dat Zweden het volgende land is dat het predikaat ‘alles uit * is goed’ mag dragen. De Zweden-trend werd vorig jaar al ingezet door Jens Lekman en zijn mooie, vaak vrolijke Belle and Sebastian-achtige popliedjes, waarmee hij wereldwijd met liefde in de armen werd gesloten. Volgende week wordt de Zweden-trend doorgezet door het Eurosonic Festival in Groningen, dat het Scandinavische koninkrijk als themaland van 2008 heeft gekozen. Lees verder »
De Brit Adam Curtis maakte dit jaar voor de BBC een duizelingwekkende documentaireserie waarin hij nachtmerrieachtige verbanden trekt tussen politiek, economie, wiskunde en psychiatrie. Wie The Trap – What Happened to our Dream of Freedom heeft gemist, krijgt hier een herkansing. Curtis laat in drie spannende uren zien dat de vrijheid waarin we leven eigenlijk een schijnvrijheid is. Hij beargumenteert op onnavolgbare wijze dat de huidige liberale politici met hun vrije-marktdenken zich eigenlijk baseren op het mensbeeld uit de Koude Oorlog, waarbij het volk wordt gezien als calculerende burgers die alleen uit eigenbelang handelen. Lees verder »
