Scherpzinnig politicus

Zes jaar geleden was Femke Halsema de politiek eigenlijk beu, teleurgesteld als ze was in het heersende klimaat in Den Haag. Van de twee grootste regeringsfracties, ook toen CDA en VVD, had zich „een grote mate van hysterie meester gemaakt”, zei ze in NRC Handelsblad. De rechtsstaat werd bedreigd, want die, zo leek het haar „kon zo uit het raam worden gelazerd als-ie even niet uitkomt”. De PVV bestond toen, eind 2004, nog niet eens – Geert Wilders was nog maar net uit de VVD gestapt.

Verdediger van de rechtsstaat zal in Den Haag gemist worden

Het valt moeilijk te beweren dat het politieke klimaat sindsdien zo is verbeterd. Nochtans maakte Halsema een montere indruk toen ze gisteren haar onmiddellijke vertrek als fractieleider van GroenLinks en als Tweede Kamerlid bekendmaakte. Ze deed het in de uitgesproken overtuiging dat ze fractie en partij in goede handen achterlaat – en dat het dus het juiste moment was.

Het is een magere verklaring voor haar abrupte vertrek, dat uit democratische overwegingen is te betreuren. Ze kreeg dit jaar dispensatie van GroenLinks van de partijregel dat Kamerleden maximaal twaalf jaar op hun zetel mogen blijven. Ze werd opnieuw lijsttrekker en boekte bij de verkiezingen voor het eerst succes. Na twee nederlagen bij de Kamerverkiezingen in 2003 en 2006 onder haar lijsttrekkerschap won GroenLinks weer zetels.

Dat ze een keer weg zou gaan, komt niet onverwachts, dat het al na een half jaar zover blijkt te zijn, is tegenover haar kiezers niet elegant.

Het doet niet af aan haar betekenis voor politiek en partij. Ze was een kleurrijk Kamerlid dat haar fractie meer gezicht gaf dan op basis van het zeteltal kon worden verwacht. Door haar zorgvuldige, zuivere debatstijl en scherpzinnige formuleringen behoorde ze tot de beste parlementariërs.

Halsema heeft GroenLinks opgeschoven in een moderne, liberale richting, waardoor er in de achterban zelfs stemmen opgaan, zij het bescheiden, om een fusie met D66 te overwegen. Voor een partij die ooit mede werd gesticht door evangelisten, communisten en pacifistisch socialisten en waarvan het imago mede werd bepaald door sokken breiende congresgangers, is dat bijzonder. Voor het eerst schoof GroenLinks dit jaar aan bij de onderhandelingen over een nieuw kabinet, al kwam Paars Plus – Paars Groen in de woorden van Halsema – er niet.

Maar bovenal zal de vrijzinnig liberaal Halsema worden herinnerd als iemand die op de bres stond voor de rechtsstaat en voor wie die grondrechten uit de Grondwet buiten discussie stonden – voor iedereen, links en rechts, blank en gekleurd.

Zulke vurige en overtuigde verdedigers van de rechtsstaat zullen in Den Haag node worden gemist.