De commerciële televisiezender RTL 4 trok zaterdag 2,4 miljoen kijkers met Ik hou van Holland, Linda de Mols wekelijkse quizshow. In september slaat de TROS terug. Met een show gebaseerd op ‘het beste’ van André van Duin moet het lukken om ‘het ouderwetse zaterdagavondgevoel’ terug te pakken van RTL 4. Deze aankondiging tekent de ideeënarmoede van de publieke omroep. De zaterdagavond kwijt. Zelf nog niet geslaagd in het kweken van nieuw aansprekend televisietalent. En Paul de Leeuw verruilt zijn grote weekendshows voor een kleinschaliger programma op Nederland 3. Wat nu? André van Duin. Altijd goed.

Publieke omroep moet commerciëlen niet kopiëren

Het verwondert niet dat een meerderheid van de politieke partijen heeft aangekondigd te willen bezuinigen op de driekwart miljard euro die er jaarlijks naar de publieke omroep gaat. De betekenis daarvan neemt af en toch houdt Hilversum halsstarrig vast aan de betrokken stellingen.

Directeur Hagoort van de Publieke Omroep vraagt zich retorisch af: „Gaat het belastinggeld naar een publieke omroep voor iedereen of voor een kleine bovenlaag?’’ Het antwoord is te vinden in de programma’s. De grootste gemene deler wordt goed bediend. Het populaire Op zoek naar Mary Poppins is afgelopen. Nu wachten we op Zorro. Allebei van de AVRO, ook al zijn deze charmante musicalpromoties beter op hun plaats bij een commerciële zender. Maar, riposteert Hagoort: „De commerciëlen maken amusement om geld te verdienen.’’ De publieke omroep ook. Die wil marktleider blijven en Sterreclametijd verkopen.

De kijkcijfers regeren, vandaar het geringe verschil in programmering met de commerciëlen. Met de amusementsprogramma’s ‘voor iedereen’ zit het dus wel goed. Lingo is niet weg te denken, Studio Sport heeft een omvangrijk vast publiek en de De Wereld Draait Door trekt elke avond 1,2 miljoen kijkers.

Afgelopen tijd was er een opleving van Nederlands historisch tv-drama. Maar verder hebben de kijkers die weleens iets anders willen zien dan een spelletje of een show er weinig te zoeken. De publieke omroep stelt zich tot taak het Nederlandse ‘wij-gevoel’ te bevorderen. Maar dat moet ook kunnen zonder alles wat ‘elitair’ is weg te snoeien.

De programma’s die informeren of amuseren op een afwijkende manier komen namelijk allengs meer in de knel. Andere Tijden fungeert als schaamlap, verder hebben eigenzinnige informatieve programma’s nauwelijks kans. Zembla en Reporter krijgen straks ongunstiger uitzendtijden. Ze belanden in het hok voor de kleine nachtdieren waar zich al die andere educatieve, documentaire en culturele programma’s ophouden – alleen zichtbaar als je goed zoekt en goed oplet.

Hagoort heeft gelijk, de publieke omroep moet een breed publiek aanspreken, met eigen kweek en ideeën. De commerciëlen beconcurreren is de uitdaging, hen kopiëren is de bedoeling niet. De publieke omroep bestaat daarnaast om te voorzien in wat de commerciëlen zich niet kunnen permitteren. Anders voldoet de publieke omroep niet aan zijn opdracht. Dan is forse bezuiniging op haar plaats.