Het streven naar absolute zekerheid is sektarisch. Een denkbeeldige god in een gesloten denkwereld kan zo’n schijnzekerheid bieden. Maar in de echte wereld is niets helemaal zeker. Volgens de laatste wetenschappelijke inzichten (en ook die kunnen weer veranderen) kunnen elementaire deeltjes zo maar uit het vacuüm ontstaan en weer verdwijnen. En misschien komt er precies nu een grote komeet recht op de aarde af. Je weet maar nooit in dit heelal.

Minister kan van de wetenschap geen absolute zekerheid eisen

Toch moeten in dit heelal mensen leven, werken en denken. Is dat moeilijk zonder absolute zekerheden? Welnee. We doen het dagelijks en zelfs steeds beter. Vroeger gingen auto’s vaak kapot. Nu haalt de grootste autofabriek ter wereld auto’s met een klein en mogelijk gevaarlijk defect met honderdduizenden terug om nieuwe software te installeren. De kans op een gewoon ongeluk op weg naar die garage is waarschijnlijk groter dan de kans op het defect aan de Prius-remmen. Je weet maar nooit op ’s heren wegen.

En nu is er een minister van Milieu die van de wetenschap eist dat er geen enkele fout meer wordt gemaakt. Anders kan zij geen serieus klimaatbeleid meer voeren. Het is olie op het vuur van de altijd actieve klimaatsceptici die zoeken naar iedere mogelijkheid om de grote zekerheid van de door mensen veroorzaakte opwarming af te breken.

Die aanval op de wetenschappelijke consensus is hun goed recht, al lijken de heilige overtuiging en de harde campagne een open debat niet te bevorderen. Maar zijn de gewraakte fouten in het klimaatrapport van het Intergovernmental Panel of Climate Change (IPCC) werkelijk die ene druppel olie die dat hele kennisvat vol water ondrinkbaar maakt? De fouten zijn stom. Het lijkt er zelfs op dat niet iedereen in het IPCC te goeder trouw is. Er is ook gerommeld.

Maar ervaren wetenschapswatchers kijken er niet van op. Die schone zekerheid van wetenschap ontstaat in mensenwerk, gerommel en financieel touwtrekken. De waarheid? Dat is een hypothese waarvan de weerlegging te duur is geworden, wordt wel eens gezegd. Je weet maar nooit in de wetenschap.

Is de wetenschap nu van haar voetstuk gevallen? Allerminst. Zekerheid hoeft niet absoluut te zijn. De minister moet nuchter kijken naar de kern van het wetenschappelijke klimaatdebat. Warmt het klimaat op? Ja. Is dat mensenwerk? Ja. Daarover bestaat voldoende zekerheid – géén absolute.

De politiek moet beslissen wat er nu te doen staat. Niet de wetenschap. Laat de wetenschap haar eigen vergissingen en fouten opruimen. Daar is ze beter in dan welke menselijke instelling dan ook. Dat is de kracht van wetenschap. Ze is niet heilig maar wel handig. Alleen wie fouten onder ogen ziet wordt wijzer. Daar kan de politiek nog wat van leren.

Ooit, toen de beschaving nog half in de ban was van godsdienstig denken, werd van de wetenschap het bieden van absolute zekerheden verwacht. Wetenschappers zagen zich ook wel eens als priesters. Dat is voorbij. Wetenschap is nu overal. En niet meer alleen in haar ivoren toren. Kennelijk moet de minister daar nog aan wennen.