Vandaag introduceert de Nederlandse overheid een tienjarige staatslening. Dat is op zichzelf niet zo bijzonder, ware het niet dat 2010 een jaar wordt waarin westerse landen een recordberoep zullen doen op de kapitaalmarkt. Overal zijn de begrotingstekorten flink gestegen nu de belastinginkomsten door de recessie terugvallen en de uitgaven stijgen.

Westen moet bezuinigen, Azië moet juist meer gaan besteden

Bezuinigen blijft vooralsnog achterwege om de economie voldoende lucht te geven uit het dal te kruipen. Bovendien is de staatsschuld, mede door de begrotingstekorten en steunoperaties van vorig jaar, al flink gestegen.

Het contrast met twaalf jaar geleden kan niet groter zijn. Destijds was het Westen vergevorderd op de weg naar begrotingsconsolidatie. De eurolanden deden hun best te voldoen aan de Maastricht-criteria. Het Amerika onder Clinton stevende af op een begrotingsoverschot. Maar in Azië woedde, uitgezonderd China, een venijnige crisis. Veel landen lagen daar aan het infuus van het Internationaal Monetair Fonds.

De rollen zijn nu omgedraaid. Terwijl de meeste Aziatische landen van de weeromstuit forse reserves hebben opgebouwd, zitten de traditionele industrielanden diep in de problemen. De Japanse staatsschuld dreigt door de kredietbureaus te worden afgewaardeerd. In Europa, waar schulden en tekorten hoog oplopen, ogen Portugal en Spanje net als Griekenland kwetsbaar. En in de Verenigde Staten kondigde president Obama gisteren een begroting aan met een tekort van 10,8 procent van het bruto binnenlands product. Dat is gelijk aan bijna de helft van alle federale uitgaven.

Deze ontwikkeling geeft grote risico’s op de obligatiemarkt, waar de staatsleningen worden gekocht en verhandeld. Mocht de argwaan bij beleggers over de houdbaarheid van al die tekorten toeslaan, dan gaan zij een fors hogere rente vragen. Dat leidt vervolgens tot een neerwaartse spiraal: de hogere rente drijft de begrotingstekorten verder op, hetgeen het vertrouwensverlies bij beleggers alleen maar versterkt. Het lot dat Griekenland op dit moment treft, kan iedereen raken.

De oplossing is een geloofwaardig begrotingsbeleid op de middellange termijn. Obama beloofde gisteren het tekort in drie jaar terug te brengen tot 4 procent. Dat wordt nog een hele opgave. Hetzelfde geldt voor Europese landen, hoewel in veel daarvan, met name Duitsland, het probleem minder groot oogt. Maar in Europa moet er weer wel voor worden gewaakt dat de eurolanden niet uit elkaar worden gespeeld.

Intussen wordt het verschil tussen het Westen en Azië alleen maar groter. Dat weerspiegelt de nieuwe verhoudingen in de wereldeconomie. Maar beide kanten moeten dat onvermijdelijke proces wel beheerst laten verlopen. Meer binnenlandse bestedingen in de Aziatische overschotlanden zijn gewenst, evenals consolidatie van de westerse financiële huishouding. Want het zijn de onevenwichtigheden in de wereldeconomie die ten diepste ten grondslag lagen aan de kredietcrisis. Het mitigeren daarvan is ieders verantwoordelijkheid, op straffe van een nieuwe financiële aardbeving.