Moet de anticonceptiepil wel of niet in het ziekenfonds of het basispakket worden opgenomen? Het was en is een geregeld terugkerende vraag, met wisselende reacties. Het zittende kabinet zei er in zijn regeerakkoord in 2007 ja tegen. Maar het College voor zorgverzekeringen (CVZ) zal binnenkort het kabinet adviseren om de pil toch maar weer uit het pakket te halen.

Gebruik van anticonceptiva hoort voor eigen rekening te zijn

Vooropgesteld: het succes en de populariteit van dit voorbehoedsmiddel, dat in 1962 werd geïntroduceerd, zijn niet te onderschatten. Alleen al het feit dat simpelweg ‘de pil’ volstaat als naamsaanduiding, duidt daarop. Dit anticonceptivum is van grote waarde bij het voorkomen van ongewenste zwangerschappen en als bijdrage aan de seksuele vrijheid.

Dus presenteerden CDA, PvdA en ChristenUnie de terugkeer van de pil in het basispakket als een vooruitgang, nadat hij daar door toenmalig minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) in 2004 was uitgehaald. Met name de PvdA herinnerde eraan dat zij zich hiervoor altijd sterk had gemaakt.

Per 1 januari 2008 was het zover: het basispakket werd uitgebreid. Met de jaarlijkse tandartscontrole voor volwassenen, een verruiming van het aantal kraamuren, én met de pil en het spiraaltje. Bij de voorbehoedsmiddelen ging het om vrouwen van 21 jaar en ouder; de voorziening was voor de leeftijdsgroep daaronder niet uit het pakket verdwenen.

Had de maatregel van Hoogervorst slecht uitgepakt? Dat kan moeilijk worden beweerd; het CVZ constateerde in een advies aan het kabinet in 2007 dat het gebruik van anticonceptiva nauwelijks was afgenomen nadat de middelen niet meer werden vergoed. Er was alleen een lichte verschuiving van de pil naar het (goedkopere) spiraaltje waargenomen.

Het was dus een leuk, maar niet per se noodzakelijk gebaar dat het huidige kabinet via het regeerakkoord maakte. CVZ-voorzitter Hermans zegt daarover nu dat het pakket „niet in Beetsterzwaag” hoort te worden samengesteld, de plaats waar de drie coalitiepartners destijds hun akkoord bereikten. Op die stelling valt af te dingen, want de vraag welke kosten van de zorg voor rekening van de collectiviteit komen dan wel particulier moeten worden gefinancierd, vergt bij uitstek een politiek antwoord.

Om te beginnen is het dan van betekenis dat de pil voor jongeren wél in het pakket blijft; de preventie van tienerzwangerschappen mag als algemeen belang worden gezien. Maar verder geldt inderdaad dat, gelet op de alternatieve mogelijkheden, hier de eigen verantwoordelijkheid van de burger aan de orde is. En dat de pil en het spiraaltje voor 21-plussers dus voor eigen rekening komen, zoals dat met bijvoorbeeld condooms altijd al zo was. Een rekening die voor de pilgebruiker overigens niet meer dan gemiddeld vijf euro per maand bedraagt.

De besparing wordt geschat op nog geen 60 miljoen per jaar. Dat is weinig, maar gezien de almaar stijgende kosten in de zorg, met een tekort van 1,1 miljard in het Zorgverzekeringsfonds, moet er ook op de kleintjes worden gelet.