De aardbeving zelf is geen mensenwerk. Maar dat is geen troost voor de Haïtianen. Zeker niet nu zich na deze ramp een tweede ramp aandient: in de hulpverlening. Want die ramp is wel mensenwerk. Naarmate er meer berichten en beelden doordringen, wordt schrijnender geïllustreerd dat het leed op Haïti niet alleen door de natuur veroorzaakt wordt. Ook de mens zelf laat zich er niet van zijn beste kant zien. Terwijl onder het puin overal nog mensen liggen te sterven, terwijl boven de grond reddingswerkers er het beste van proberen te maken, nemen medemensen hun toevlucht tot geweld om aan levensmiddelen te komen of verlagen zich soms zelfs tot regelrechte plunderingen.

Alleen met VS kans op betere toekomst voor geteisterde land

Het is te vroeg voor conclusies over de verwoestingen die eerst de aarde en daarna de mensen hebben aangericht. Maar nu al kan worden vastgesteld dat de anarchie er historische wortels heeft. De geschiedenis van deze door creoolse slaven op Frankrijk bevochten republiek op het Caraïbische eiland Hispaniola is er een van mislukking op mislukking.

Sinds de onafhankelijkheid van 1804, waarvoor Frankrijk zich duur liet betalen, is een spoor van structureel geweld over het land getrokken. In twee eeuwen heeft Haïti bijna 200 staatsgrepen beleefd, plus een reeks bloeddorstige dictators als ‘Papa Doc’ en diens zoon ‘Baby Doc’ die tussen 1957 en 1986 huis konden houden, mede omdat de buitenwereld geopolitieke prioriteiten had toen de Koude Oorlog via Cuba het Caraïbisch gebied bereikte.

Politiek is op Haïti altijd een ander woord geweest voor moorddadige zelfverrijking.

Anders gezegd. Op Haïti is er alles aan gedaan om de mens slecht te laten zijn of worden. Dat sombere mensbeeld lijkt nu tussen de puinhopen weer eens bewaarheid te worden.

Toch zou het te cynisch zijn het land buiten haakjes te plaatsen of naar Senegal te transporteren, zoals president Wade in Dakar opperde. Juist de laatste jaren met president Préval rezen er sprankjes hoop op dat Haïti een toeristische trekpleister kon worden, net als de naburige Dominicaanse Republiek die ook geen gelukkige geschiedenis heeft en door orkanen wordt getroffen, maar zich wel heeft opgericht.

De aardbeving heeft deze minuscule ommekeer nu tenietgedaan. Tenzij president Obama van de Verenigde Staten het niet zover laat komen. In feite hebben de Amerikanen het land bezet, teneinde een weg te banen voor de hulpverleners en te voorkomen dat de toch al minimale bestuurlijke infrastructuur nog verder wordt verwoest.

Ongetwijfeld zullen er klachten komen dat de Amerikanen hun eigen gang gaan. Maar die verwijten geven geen pas. Alleen al het feit dat de ex-presidenten Clinton en Bush jr. in actie zijn gekomen om het Amerikaanse volk samen te mobiliseren, bewijst dat de VS hun verantwoordelijkheid in de ‘Western Hemisphere’ stante pede nemen. Dat vergt een lange adem. Maar als straks blijkt dat de aardbeving behalve de infrastructuur ook de miserabele politieke cultuur heeft verwoest, dan heeft Haïti met buitenlandse hulp toch een kans.