Voor het eerst zal de minister van Verkeer en Waterstaat dit jaar de nationale Verkeersveiligheidsprijs uitreiken. Hiernaar kunnen ook overheden meedingen, maar het lijkt erop dat zij zich al in de eerste maand van 2010 hebben gediskwalificeerd. De gladheidsbestrijding laat op vele plekken ernstig te wensen over.

Overheid schiet ernstig tekort bij de bestrijding gladheid wegen

Het is een optie dit als een mineur probleem af te doen, een ongemak dat nu eenmaal hoort bij lastige weersomstandigheden. Maar dat gaat voorbij aan het gegeven dat de zorg voor de openbare ruimte bij uitstek een taak van de overheid is. Politiek is dat niet sexy, maar het is wel elementair. Het heeft er alle schijn van dat het bij de bestrijding van gladde wegen en straten zowel aan adequate uitvoering als aan zorgvuldige preparatie ontbreekt of heeft ontbroken.

De gevolgen zijn ook merkbaar in het stads- en streekvervoer, waar vertragingen of afgelaste ritten aan de orde van de dag zijn. Reizigers die toch een station bereiken, horen daar omroepers dagelijks een tekort aan materieel melden. Veel treinen zijn defect als gevolg van het winterse weer.

Het weer krijgt nogal vaak de schuld, dezer dagen. Gemeenten wijzen erop dat het ‘kwakkelweer’ is. Vorst, sneeuw, andere neerslag en dooi houden zich niet aan de voor gladheidsbestrijding gewenste volgorde. Het is eigenlijk een verkeerd soort winterweer. O wee als het gaat ijzelen.

Maar is er eigenlijk niet iets anders aan de hand? Met de technologie lijkt het wel goed te zitten. Rijkswaterstaat beschikt over een ‘Gladheidsmeldsysteem’ (GMS), diverse wegen zijn met sensoren uitgerust en afgelopen maandag werd op de A58 bij Etten-Leur de ‘SurfaceJet’ ingezet, een reusachtige föhn die ook op Schiphol wordt gebruikt.

Het probleem is dus aardser. Een kwestie van bestuurlijke wil, voldoende mensenhanden en voorraadvorming. Rijkswaterstaat vreest dit weekend en daarna zout te kort te komen om alle hoofdwegen berijdbaar te houden. Provincies kampen met hetzelfde probleem. Vele gemeenten hebben nu al een zouttekort, waardoor straten in woonbuurten er langdurig bij liggen als hobbelige ijsvloeren. Terwijl deze winter nog maar enkele weken op gang is.

Het aanhouden van voldoende zoutvoorraden kan moeilijk als een ingewikkeld vraagstuk worden gezien. De veronachtzaming hiervan lijkt dus onderdeel van een groter probleem: onverschilligheid over de staat van de publieke ruimte. Symptomatisch: straatvegers in Dordrecht kregen vorig jaar van hun verzelfstandigde ‘Veegpost’ te horen dat ze hun werk te goed deden, zo bleek uit een reportage in NRC Weekblad. De gemeente betaalde maar voor Schoon, klasse B en niet voor Schoon, klasse A. Dat moest dus zakelijker.

Of het onderhoud van de publieke ruimte nu wordt uitbesteed of niet, de overheid blijft verantwoordelijk en zal erop worden aangekeken. Gemeenten doen een beroep op burgers om hun eigen stoep schoon te houden. Akkoord. Zoals automobilisten nu hun rijgedrag horen aan te passen. Maar het zou helpen als overheden zelf het goede voorbeeld gaven.