En weer een database
Wie een nieuw paspoort wil, kamt z’n haar voor de foto, maar zal straks ook de handen wassen voor de vingerafdruk. De Eerste Kamer ging gisteren, met uitzondering van D66, SGP en GroenLinks, akkoord met een centrale database voor de reisdocumenten van alle burgers. Daarin bevinden zich behalve de gezichtsscan voortaan ook de vingerafdrukken, 24 uur per dag door de overheid te raadplegen.
Dit is de uitvoering van een Europese richtlijn uit 2004, waarin de EU-lidstaten afspraken het paspoort te voorzien van biometrische kenmerken. Hoewel een inbreuk op de privacy, kunnen hogere belangen dat rechtvaardigen. Het inzetten van moderne technieken om de echtheid van een paspoort ter plekke uit het document af te leiden, is een stap vooruit. Als dat de veiligheid ten goede komt, kan dat een argument pro zijn.
Maar zoals vaker zit het probleem in toegang, beheer en bewaking van de collectie gegevens die vanzelf ook ontstaat. Er komt wéér een centrale database bij. Naast de ov-chipkaart die uw reizen opslaat, de telecomdatabase met al uw gesprekken, e-mails en internetverkeer en het elektronisch patiëntendossier met al uw pillen en ziektes, nu dus ook uw gezicht en vingerafdrukken in een nationaal register.
De Senaat wist onlangs de digitale ‘slimme’ energiemeter nog facultatief te maken, na maatschappelijke oppositie op de valreep. Maar gisteren liet zij zich jammer genoeg overtuigen.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken organiseert met deze wet ook één grote bak met biometrische gegevens die klaarstaat voor andere toepassingen in de toekomst. De burger, eenmaal van een paspoort voorzien, hoeft nooit meer zijn identiteit te bewijzen. U staat voortaan (centraal) bekend.
De EU-verordening lijkt door Nederland aangegrepen om ook andere overheidsambities mogelijk te maken, zoals vaker is gebeurd. Op sommige is niets aan te merken. Dat bij rampen de paspoortdatabase kan worden gebruikt om slachtoffers te identificeren, is plausibel. Als bij een verdachte twijfel bestaat over zijn identiteit, is raadpleging ook verdedigbaar. Dat lost een probleem op.
Maar het gevaar dreigt ook dat de paspoortadministratie verandert in een nationaal zoeksysteem. De officier van justitie mag nu de database (laten) raadplegen bij onderzoek naar misdrijven waar voorlopige hechtenis op staat. Dreigt hier niet een nationaal opsporingsregister waar iedere burger vrijwillig voor poseert (en z’n handen wast)? Het leek de PVV en Verdonk in de Tweede Kamer destijds al een goed idee om bij íéder sporenonderzoek de vingerafdrukadministratie open te gooien. Hun voorstel werd verworpen, maar het toont aan hoe verleidelijk deze collectie gegevens is.
Alle identiteiten van alle Nederlanders op één plek is ook een uitdaging aan kwaadwillenden. Ook identiteiten kunnen gestolen worden. Databases kunnen worden gekoppeld, nieuwe doeleinden zijn zo verzonnen. Zo’n database is een riskant bezit, waar de burger te weinig zicht op heeft.
Nieuwsthema: privacy
