Onbestrafte zeerovers
Wat moet de wereld met op zee gearresteerde piraten uit Somalië? Deze vraag werd actueel nadat zaterdag mariniers van het fregat De Zeven Provinciën negen Somalische piraten ontwapenden en vervolgens weer vrij lieten. Zondag gebeurde hetzelfde na een NAVO-interventie bij een aanval op een Noors schip. Op deze beslissingen is technisch weinig aan te merken, gezien het beperkte NAVO-mandaat.
Volgens deze regels hoeft een NAVO-schip alleen piraten te arresteren als zij het specifieke nationale belang van de lidstaat hebben geschaad. De Somaliërs die Nederland vrijliet, hadden een Jemenitisch vissersbootje gekaapt om een Grieks vrachtschip aan te vallen.
Of dat nationale belang is geschaad, staat ter vrije beoordeling van de overheid van de lidstaat. Die vraagt zich dan af welk effect vervolging en bestraffing hebben. Niet alleen op piraterij voor de Somalische kust en op de verdachten zelf, maar ook op de eigen samenleving. Op zeeroverij staat in Nederland maximaal negen jaar celstraf. Kan Nederland, nadat de straf is uitgezeten, de daders uitzetten?
Hier worden sociale gevolgen op lange termijn afgewogen tegen handelsbelangen. Gezien de gevaren die bijvoorbeeld Somalische asielzoekers bij uitzetting bedreigen, komt arrestatie nu neer op de facto emigratie. Anderzijds maakt het beleid van ‘ontwapenen en heenzenden’ van NAVO-patrouilles voor de Somalische kust een kat- en muisspel. Met de muis in de hoofdrol.
Naar verluidt is Nederland, net als andere NAVO-landen, niet happig op het ‘importeren’ van Somalische verdachten. Dat is niet onbegrijpelijk. Er zitten nu vijf Somalische piraten in Nederland vast. Hun schip werd onder Nederlands gezag in brand geschoten, waarna ze door een Deens marineschip werden opgepikt en uitgeleverd aan Nederland. Op Nederland is stevige druk uitgeoefend om de juridische gevolgen te accepteren. De VS en Groot-Brittannië sloten verdragen met onder meer Kenia om Somalische verdachten daar te laten berechten. Frankrijk bracht Somalische piraten ter vervolging wel over naar eigen grondgebied. De Russische marine draagt opgepikte Somalische piraten over aan Jemen en vaart dan gauw verder.
Volkomen terecht liet de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, gisteren weten dat van deze juridische loterij een „verkeerd signaal” uitgaat. Ook de NAVO zou „een manier moeten vinden” om piraten te vervolgen, aldus Clinton. Uit de omzichtige formulering blijkt al dat een oplossing voor dit probleem niet voor de hand ligt.
De suggestie van Nederlandse deskundigen gisteren om naar het voorbeeld van het Internationale Strafhof een ad hoc tribunaal op te richten, verdient daarbij overweging. Versnipperde vervolging en verspreiding van daders over de wereld moeten worden voorkomen.
Somalië beschikt al jaren niet meer over een functionerend gezagsapparaat. Het ligt voor de hand om in lijn met Veiligheidsraadresolutie 1851 buurlanden als Kenia en Tanzania zo veel mogelijk te betrekken bij de politie- en justitietaken. Niet alleen voor de kust, maar ook bij de afwikkeling aan land. Uiteindelijk is veiligheid ook een regionaal belang.
Nieuwsthema: piraterij
