Het hoge woord is eruit. Bestuursvoorzitter Deckers van Van Lanschot Bankiers maakte gisteren op de Opiniepagina van deze krant zijn excuses voor de rol van de banken bij de kredietcrisis. Zijn eigen bank is relatief ongeschonden gebleven. Maar de algemene praktijken in de banksector, waar hij zich wel degelijk zorgen over maakte, heeft hij naar eigen zeggen destijds onvoldoende aan de kaak gesteld.Het siert Deckers dat hij die verantwoordelijkheid openlijk neemt. Toch wringt er iets. Zijn mea culpa is nobel. Maar verontschuldigingen van de bankiers die aan de basis van de crisis hebben gestaan,  zouden meer betekenis hebben.

Verantwoordelijkheid is een lastig begrip. De voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken en de president van toezichthouder De Nederlandsche Bank hebben er al op gewezen dat aandeelhouders de bankiers te veel dwongen tot winstbejag en dat accountants, toezichthouders en zelfs de overheid hebben gefaald. Het is allemaal waar. En het past in de Nederlandse traditie om de verantwoordelijkheid zo te spreiden dat iedereen en dus niemand verantwoordelijk is.
Maar deze gedeelde verantwoordelijkheid is iets anders dan verantwoording afleggen. Wie de aansprakelijkheid laat verwateren, hoeft  niet bang te zijn voor juridische gevolgen voor zichzelf of voor de financiële instelling. Dat kan ook hebben meegespeeld bij de stilte die Deckers nu heeft doorbroken. Toch is het niet bevredigend voor degenen die geen actief aandeel in de crisis hebben gehad, omdat ze bijvoorbeeld op de beleggers van hun pensioenfonds dachten te mogen vertrouwen.

De excuses van bankiers die miljarden hebben verloren waarvoor de burgers en straks hun kinderen opdraaien, moeten  dus meer zijn dan een catharsis. Wie zich verontschuldigt, zegt in wezen immers: volgende keer zou ik het anders doen.
Maar zou dat onder dezelfde omstandigheden ook zo zijn? Er zijn nog steeds te weinig signalen die wijzen op een gedragsverandering. Dat komt niet in de laatste plaats doordat de banken de crisis onvoldoende hebben geanalyseerd.
De eerste fase, waarin het mantra ‘niemand heeft dit zien aankomen’ te pas en te onpas werd gebezigd, is nu voorbij. Maar de volgende etappe laat op zich wachten. Deckers heeft een eerste stap gezet door zes eisen voor een nieuw bancair systeem te formuleren. Een bredere diagnose, die verder reikt dan de banken zelf, is niet echt gesteld. De aanleiding van de crisis is bekend, de oorzaken zijn minder helder.
Die discrepantie is niet ongevaarlijk. Overheden zijn bezig een crisis te bestrijden die nog steeds door talloze raadsels is omgeven. Of het beleid louter incidentele of toch structurele medicatie zal blijken te zijn, is dus ongewis.

Daarom is het van groot belang dat er ook in bancaire kring openlijk wordt nagedacht over de aard van de crisis. Deckers heeft als eerste erkend dat sorry geen schande is. Maar het wordt nu ook tijd voor een intellectuelere kijk op de crisis. De reflectie mag niet blijven steken in excuses.
Op een ‘sorryeconomie’  zit niemand te wachten.

Artikel Deckers en reacties op nrc.nl/expertdiscussie

Nieuwsthema: kredietcrisis

Dit verhaal is geplaatst op dinsdag 17 maart 2009 om 13:48 uur. Trackbacken vanaf uw eigen site is mogelijk. (Wat is trackbacken?)