Veel gedoe om niets?
‘Een moordenaar met taakstraf’, kopte deze krant vorig jaar oktober. Aanleiding was een uitzending van de televisierubriek Zembla van de VARA waarin werd gesteld dat daders van zeer ernstige misdrijven hun schuld aan de samenleving met wat uurtjes schoffelen of keukenarbeid mogen aflossen.
Uit een steekproef naar de praktijk van het ‘taakstraffen’ in 2006 door de rechter en, op eigen gezag door de officier, bleek gisteren, zoals verwacht, dat de kwestie zwaar is overdreven. Taakstraffen voor moord- of doodslag worden helemaal niet gegeven. Achter het juridische etiket ‘verkrachting’ blijken ook de pubers met taakstraffen schuil te gaan die in het zwembad meisjes in hun billen hebben geknepen. Achter ‘poging tot moord’ de 14-jarige meeloper die bij het gooien van een snel gedoofde molotovcocktail aanwezig was.
Dat dit valse beeld mede kon ontstaan doordat Zembla van onbetrouwbare cijfers gebruikmaakte en dat de televisierubriek daar ook voor was gewaarschuwd, maakt de kwestie beschamend. Veel politieke opwinding rust dus op verkeerde aannames en matige journalistiek, die inspeelt op een klimaat waarin repressie sterke rugwind heeft.
Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) kiest in zijn brief aan de Tweede Kamer intussen voor de politiek veilige weg. De richtlijn taakstraffen wordt „aangescherpt”, waarmee de vrijheid van de officier van justitie op het oog toch wat wordt ingeperkt. Een taakstraf bij een ernstig misdrijf moet voortaan aan criteria voldoen: bijvoorbeeld dat de gedraging zelf helemaal niet zo ernstig was. Daarmee wordt de bestaande praktijk dus op papier vastgelegd.
Veel gedoe om niets, is de conclusie. De Tweede Kamer is bediend met het vrijwel versleten woordje „scherper”. De officier moet doen wat hij al deed. En op de rechter valt niks van betekenis aan te merken.
Hoewel, helemaal zonder rafelrandjes is de justitiële taakstrafpraktijk ook niet gebleken. In de steekproef troffen de onderzoekers vijf zaken aan waarin de officier volgens de richtlijn meer had moeten eisen dan een taakstraf. Daar kan dus enige winst worden geboekt. In 28 zaken legde de rechter de eis voor een vrijheidsstraf naast zich neer en veroordeelde de verdachte tot een taakstraf. Twee hooggeleerde juridische experts gaven in een ‘second opinion’ aan in 21 zaken die keuze te kunnen billijken. In de overige verschilden ze van mening. In één zaak vonden ze beiden het vonnis te licht. Dat nam niet weg dat ze de rechterlijke praktijk overziende „geen enkele grond voor verontrusting” zagen.
Dat beide deskundigen ook advocaat zijn en dus belanghebbenden bij de strafrechtspleging, kan hun oordeel hebben beïnvloed. Maar het is opvallend hoe intern gericht het strafrechtbedrijf is, ook als het zich zegt open te stellen voor buitenstaanders. Een toetsing door twee echte buitenstaanders had de tevreden vaststelling ‘uitstekend werk’ pas echt meer gezag gegeven.
Lees hier de brief van minister Hirsch Ballin
woensdag 2 juli 2008, 14:09 uur
NRC: vind u dit nou niet een beetje flauw commentaar? Eerst trekt u het boetekleed aan, maar aan het slot moet u toch weer eventjes gelijk halen met een enigszins dubieuze redenering over buitenstaanders en advocaten.
Geef nou gewoon ruiterlijk toe dat u zich heeft laten meeslepen in een hype. En zeur verder niet.
woensdag 2 juli 2008, 15:40 uur
Dit is nu al de derde keer in korte tijd dat Zembla een hoop onrust veroorzaakt met een halfzacht en onvolledig verhaal. Ook bij de uitzendingen over problemen met balansventilatie en over Corus bleek er achteraf allemaal niet zoveel van te kloppen. Prima dat journalisten zaken agenderen, maar wel op basis van gecheckte feiten graag en niet door onzin te verkopen. Wordt het niet eens tijd dat deze actualiteitenrubriek ophoudt te doen alsof ze aan ‘onderzoeksjournalistiek’ doen, terwijl ze broddelwerk met een hoog Telegraaf-gehalte afleveren? Of is dat laatste juist de bedoeling?
woensdag 2 juli 2008, 15:49 uur
Wat aan de orde is valt onder de praktijk die Amerikanen kenschetsen als ,,van kalkoenen vragen zichzelf op te dienen”. Op andere plaatsen hebben we onlangs gediscussieerd over ‘zelfcorrigerend’ vermogen van organisaties en dat van de rechterlijke organisatie. Dat is gering, leek mij de consensus, gebasseerd op de publiek bekende ‘grote’ zaken. Ook deze aanpak berust op iets doen vanuit het sterke ‘groepsdenken’. Doel is eigen aanzien, eigen loopbaan, eerst veilig te stellen en dan iets te doen dat er wat op lijkt. ‘Aanscherpen van een richtlijn’, dus. Dus niets. Ondertussen is er weer veel werktijd verstreken en gaan de vaste kosten gewoon door. Van een planmatige effectiviteitsverbetering blijkt uiteraard niets, want daaraan wordt niet (samen)gewerkt. Dat is voor de persofficier.
donderdag 3 juli 2008, 16:02 uur
Jammer van Zembla. Zo offert een eertijds betrouwbare en kritische rubriek op aan sensatie en kijkcijfers. Meer heb ik er niet over te zeggen.
vrijdag 4 juli 2008, 14:40 uur
No tolerance
Mijn neef is zestien, 1 meter 80 lang en autistisch. Hij heeft het syndroom van Gilles de la Tourette en de ontwikkeling van een normale vijfjarige, een schattig jongetje. Met zijn begeleider heeft hij weleens in een bos een plas gedaan, ‘wild geplast’. Omdat ook zijn motoriek ongecontroleerd is, moet hij, als hij naar de wc gaat, zijn broek naar beneden doen om geknoei te voorkomen. Andere jongens vertelden hem dat wild plassen heel spannend is.
Voor een autist is een plas in een bos net zoiets als een plas in een park. Het blijft ook iets spannends. Dus een motief om de grenzen te verkennen. Toen hij een keer alleen van zijn bijzondere school naar huis liep, riep hij overmoedig naar een meisje in de buurt: ,,Wil je een verrassing zien?” En,oei, hij ging een plas doen in het park. Spannend. Bovendien moest hij nodig.
Onmiddellijk wordt hij opgepakt. Mijn zus komt overstuur bij het politiebureau. Ze krijgt te horen: ,,Uw zoon wordt verdacht van een zedenmisdrijf”, en ze mag niet naar binnen. Ook niet toen de zedenpolitie kwam en ze het uitlegde. Drie uur lang heeft ze haar onzekerheid en emoties moeten verbijten. Mijn neef werd al die tijd verhoord en hij moest naar eigen zeggen tegen een muur gaan staan, waarna er foto’s van hem werden genomen.
Er is een officiële aanklacht tegen hem ingediend door de moeder van het meisje. Blote billen zijn natuurlijk ook wel eng voor een meisje. De politie weigerde mijn zus haar adres te geven, zodat mijn zus geen mogelijkheid zag deze absurde situatie uit te gaan praten.
Justitie gaat er serieus mee om, jawel. Mijn neef wordt opgeroepen, maar na een lange brief van mijn zwager hoeft hij zelf niet te komen. De ouders wel, uiteraard. De zaak wordt geseponeerd, voorwaardelijk twee jaar. En ja, mijn neef blijft dus besmet en De Raad voor de Kinderbescherming gaat het allemaal nog eens zorgvuldig bestuderen. Het maakt niet uit dat mijn neef reeds langere tijd intensief wordt begeleid door onder andere het Centrum voor Autisme.
Een in wezen vijfjarige zonder enige seksuele agressie krijgt een crimineel stempel.
Sinds de ondervraging op het politiebureau is mijn neef vertrouwen kwijt. Hij begint van school weg te lopen.
En wie betaalt al deze belangrijke bestraffing cq voorkoming van een ‘zedenmisdrijf’? Wie maakt er hier slachtoffers en daders in dit land van no-tolerance?
zaterdag 5 juli 2008, 20:57 uur
Hirsch Ballin heeft eind februari van dit jaar de Kamervragen die hem begin januari door mevrouw Khadija Arib werden gesteld, beantwoord. Deze vragen werden mede gesteld naar aanleiding van een door mij ingezonden brief die in de NRC werd afgedrukt (in de W&O-bijlage, 5-1-’08). De antwoorden van onze minister waren, wel, vrij vaag, politiek correct en volstrekt van nul en generlei waarde.
Deze zeven vragen hadden betrekking op de nieuwe, goed doorwrochte máár voor verbetering vatbare kinderpornorichtlijn (van mei ’07) met daarin het besluit om paal en perk te stellen aan het eisen van TAAKSTRAFFEN bij bezit, productie en verspreiding van kinderporno. Het primaat van celstraf was door deze richtlijn weer voorop komen te staan, en een puntensysteem gaf precies aan hoeveel daarvan bij welke overtredeing (lees: misdrijf).
Maar nee, geheel contra deze richtlijn zijn het OM en de rechtelijke macht nog steeds bezig met een ‘cultuuromslag’. Neem het verbluffende onderzoek dat het Algemeen Dagblad heeft uitgevoerd (artikel van 4 april 2008). Knaap met 800.000 van dit type vunzige fotootjes en filmpjes: de strafeis was één jaar onvoorwaardelijk. De opgelegde straf daarentegen: 160 uur taakstraf.
En de betreffende dader was een onderwijzer, ook dat nog: ,,want de man was al genoeg gestraft nu hij zijn baan dreigde te verliezen…”! Vandaag in de NRC: één op de vijf cellen staat leeg wegens de heuse hausse aan taakstraffen. Tsja: een land op drift, een ijsschots losgeslagen, en dat door de totale verweking van juist De Staat En Haar Straffe Hand Die Maar Een Slap, Klef En Klam Handje Blijkt Te Zijn.
zondag 6 juli 2008, 13:47 uur
@De heer Victor Crebolder
Alleen de ‘generale preventie’ is gediend met gevangenisstraffen: ‘t volk voelt zich ietsje meer veilig en gerustgesteld. Sinds 1960 m’n studie en werk begon, heb ik ontdekt dat gevangenissen feitelijk meer scholingsinstituten zijn voor beginnende tot gevorderde criminelen. Ach, was de reclassering nu maar eens echt succesvol! En, ach: was de samenleving als geheel maar niet zo uitnodigend tot normovertredeingen. Zo rond 1960 was er een serieuze beweging om oorzaken van criminaliteit aan te pakken. Zoiets is echter weinig spectaculair, werkt maar langzaam, levert geen politieke scores op en sterft dus de bekostigingsdood.
Uiteraard heeft ook ons land nu te leven met de gevolgen van alle in dit soort zaken genomen besluiten. Niet gezaaid, geen oogst. Niet gewied, alleen onkruid. Niet bevloeid, dor land.
Wél zeuren, niet werken. U merkt dan ook, wat cynisch klinkt op: ,,Maar nee, geheel contra deze richtlijn zijn het OM en de rechtelijke macht nog steeds bezig met een ‘cultuuromslag’.”
En dat kan zo’n organisatie niet!