Kwetsbare justitie
De bestrijding van zware, georganiseerde criminaliteit in Nederland lijkt op een achterhoedegevecht. Het Openbaar Ministerie (OM) heeft in geruchtmakende zaken sterk aan publieke geloofwaardigheid ingeboet. Wie onbevangen terugblikt op de resultaten in het afgelopen jaar kiest vermoedelijk een ander adjectief dan ‘turbulent’ dat het OM vandaag boven z’n jaarverslag plaatst.
Het ging ronduit niet goed genoeg: ‘teleurstellend’ doet meer recht aan de feiten. Positief is dat het OM doordrongen is van de ernst van de toestand, op koers ligt met verbeterprogramma’s en schoon schip maakt met fouten uit het verleden. Niets te vroeg wordt een ‘programmatische aanpak’ aangekondigd van georganiseerde criminaliteit. Die wordt voortaan namelijk ook ‘georganiseerd’: van lokaal tot internationaal, van repressie tot preventie. Dat zo’n aanpak als ‘nieuw’ wordt aangeduid, zegt iets over de verouderde bestuurlijke verhoudingen waarin de 730 officieren van justitie moeten werken. Als het de politiek ernst was met bestrijding van criminaliteit, dan zou daar om te beginnen iets aan worden gedaan. Nu is het deze betrekkelijk kleine rijksdienst die van onderop moet trachten regiopolitie, gemeenten, rechtbanken, provincies en Rijk bij de les te krijgen.
De zaak tegen de Hells Angels in het afgelopen jaar valt in negatieve zin op. Begonnen als grootste politieactie ooit tegen een vermeende criminele vrijstaat in wapens en drugs, boekte het OM voor de rechtbank vervolgens alleen nederlagen. Deels door eigen, ernstige fouten: geheime tapverslagen van gesprekken met advocaten bleken niet vernietigd. Vorige maand werden alle hoger beroepen ingetrokken omdat de zaak het imago en het gezag van het OM begon aan te vreten.
Er waren in 2007 meerdere geruchtmakende vrijspraken, waarmee ongetwijfeld recht werd gedaan, maar die het OM toch over de eigen prestaties te denken moeten hebben gegeven. Is er lering getrokken uit de vrijspraken van Erik O.? Van Mink K.? Van zakenman Guus K.? Hoe wordt er teruggekeken op de vrijspraak van de gezinsvoogd van Savanna? Op het negatieve oordeel van het gerechtshof Den Haag over de ontbrekende ‘gezamenlijke ideologie’ van de Hofstadgroep? Behalve op de veroordeling van Holleeder, op welke successen kan het OM nog meer bogen bij zaken tegen georganiseerde criminaliteit? Dergelijke vragen zijn niet makkelijk te beantwoorden. Met name bij grote, ingewikkelde strafzaken blijkt het OM kwetsbaar.
Intussen leden politie en OM ook onder publiek gezichtsverlies. In de evaluatie van de strafzaken tegen Lucia de B., Ina Post en in de Enschedese ontuchtkwestie werden diverse zwakheden in opsporing en vervolging zichtbaar gemaakt. Dat het OM aan deze evaluaties begon valt overigens niet genoeg te prijzen. Na het debacle in de Schiedammer parkmoord was het een noodzakelijke stap om het publieke vertrouwen te herwinnen. Dat lijkt dan ook de grootste opgave voor komende jaren.
Zie hier het jaarverslag van het Openbaar Ministerie
woensdag 7 mei 2008, 18:02 uur
Wie zich omgeeft met schijnwerpers en veel publiciteit krijgt, is uiteraard veel kwetsbaarder voor kritiek. Alleen al door de overbelichting. Maar het in de afgelopen tijd geleden gezichtsverlies is toch wel erg groot en beschamend voor het Openbaar Ministerie. ‘Het publiek’ houdt er ongetwijfeld als algemene indruk aan over dat het OM incompetent heeft gewerkt. (In dit geval ben ik ‘het publiek’.)
Ik wens het OM alle sterkte bij het verbeteren van de prestaties. Misschien moet het OM voorlopig maar wat uit de schijnwerpers proberen te blijven. Nederland is niet de USA en het OM is geen instantie om ‘crime fighting’-televisie op zichzelf toe te (laten) passen. Doe maar Nederlands. Dus ‘gewoon’, dan doet ‘t OM ‘al gek genoeg’.
P.S.: wat een knullig jaarverslagje.
woensdag 7 mei 2008, 20:56 uur
Je kunt op een dag in de rechtbank zitten en precies dezelfde rechters bij sommige soorten rechtzaken hun hersenen op stand tien zien zetten en dan bij een andere categorie die stand verlagen tot een vijfje.
Wat fascinerend is om te zien. Maar eigenlijk denk ik dat je rechters redelijk genadeloos zou moeten trainen op een bepaalde manier.
woensdag 7 mei 2008, 21:41 uur
Ben het volledig met A. Stuijt eens wat betreft het knullige jaarverslagje. Elke statistische uitleg hieromtrent is omkeerbaar. Zo zou men kunnen zeggen dat het nu beter gaat, maar meten is weten en gissen is missen. Onduidelijk blijft waar de term ‘turbulent’ gevonden moet worden. Nederland is opgedeeld in vijf hofressorten waaronder totaal negentien arrondissementen. Dit vergt nog al wat communicatie m.b.t. jaarcijfers. Hieruit zou bv. de inzet van OM-personeel kunnen worden afgeleid. Ook de aard van de delicten zou in kaart kunnen worden gebracht. Huizen van bewaring, waar zich voornamelijk overtreders en verdachten bevinden, zijn alle qua locatie bekend. Prima parameters. Nu weten we niets. Bekend is dat het geen fenomeen is dat er naar de interne behoefte van de organisatie wordt toegeschreven. Natuurlijk worden er ook successen geboekt, zoals bij het vastgoed. Niettemin is mijn indruk dat er nog veer expertise ontbreek op financieel gebied en eveneens talenkennis.
Dat lost men niet op met cursusjes. Daarvoor moeten gewoon profesionales aangetrokken worden. Niet zoals er nu bijvoorbeeld wordt omgegaan met forensische psychologen en psychiaters die voor appel en een ei afgerekend worden voor acht uur, terwijl er twintig uur nodig is om een kwalitatieve pro justitia rapportage op te stellen. Hier zijn we weer bij af, Zeeuws meisje Bos: ,,Geen centje erbij heur”.
woensdag 7 mei 2008, 22:54 uur
Het lijkt mij een illusie dat 750 officieren van justitie zich effectief bezig kunnen houden met bestrijding van zware criminaliteit en andere ingewikkelde zaken zoals NRC lijkt te suggereren. Dat moeten er veel minder zijn/worden, namelijk een aantal zeer gespecialiseerde officieren die de lijnen uitzetten voor en leiding geven aan enkele zeer gespecialiseerde opsporingseenheden (waarin de allerbeste rechercheurs zitten). De rest van het OM en van de politie kan zich dan bezig houden met kleine criminaliteit, ordehandhaving etc. Dan hebben van tweeën twee: gespecialiseerde aanpak van de zwaarste zaken plus brede aanpak van het meer dagelijkse grut.
donderdag 8 mei 2008, 05:53 uur
Uitgebreid is op dit forum ingegaan op de erodering van het rechtssysteem. Daarbij waren aan de orde: politieke beïnvloeding, invloed van de media door het showelement van de onderzoeks- en procesvoering , de enorme werkdruk omdat steeds meer burgers van het rechtsysteem gebruik maken en de berg aan wetswijzigingen die zowel nationaal als internationaal aandacht vragen.
Het gezapige baliebedrijf is op al deze dynamische interventies in zijn systeem niet ingesteld. De tijdsdruk die verpichte termijnen oplegt, is de hete adem in de nek.
Alle hiervoor vermelde feitelijke nieuwe sfeerwijzigingen leiden tot een niet meer te verantwoorden kwaliteitsverlies.
Bedrijfsongelukken zijn dus orde aan de dag.
Het Openbaar Ministerie dient zichzelf te stellen onder een strak management dat aansluiting heeft op de dynamiek van de tijd. Het feit dat juridisch inhoudelijk onvergeeflijke blunders worden geslagen waar mensen direct materieel en inmaterieel de dupe van zijn, kan absoluut door geen enkele beugel. Het gaat hier niet om een jurist die menselijk fouten begaat, nee het gaat hier over het rechtsysteem dat op onnavolgbare wijze faalt.
Het hart en de veiligheid van onze samenleving.
Daarbij is de achilleshiel van het Openbaar Ministerie zwaar geraakt door het feit dat het zelf wel uitmaakt wanneer het tot vervolging overgaat en wanneer. Daarbij zit het Openbaar Ministerie op de stoelen van de rechters die hun juridische handelen moeten beoordelen.
En is een controverse ontstaan tussen het OM en de magistratuur, een letterlijk levensgevaarlijke ontwikkeling.
De consequentie hiervan is dat in een globaliserende samenleving Nederland een mekka zal worden voor de zetels van internationale criminele organisaties die wel geavanceerd zijn georganiseerd.
Daarnaast ontstaat burgerlijk verzet tegen dit gevoel van onveiligheid waar dan politiek populistisch handig op wordt ingespeeld.
Op deze glijdende schaal is het vijf voor twaalf, wil anarchisme geen broeiende voedingsbodem hebben gevonden.
donderdag 8 mei 2008, 14:55 uur
Hebben het OM en de rechters die blunders die ze de laatste jaren gemaakt hebben, niet aan zichzelf te danken? De heer Brouwer zegt dat het professionals zijn, maar het tegendeel blijkt als je sommige zaken nagaat. Als je deskundigen inschakelt, kan het toch niet zo moeilijk zijn om met de huidige technologie zoals internet e.d. te zien of iemand op zijn vakgebied daar dissertaties of boeken over geschreven heeft en niet per ongeluk een cursus heeft gevolgd. Maar er is in sommige zaken gekozen voor vriendjes i.p.v. echte deskundigen.
donderdag 8 mei 2008, 23:58 uur
F. Kuiper
De onafhankelijke onderzoeken die door diverse prominente hoogleraren met hun team zijn uitgevoerd en waar zeer ernstige, direct gevolg hebbende gebreken uit naar voren kwamen, zijn door de verantwoordelijke overheden terzijde geschoven.
vrijdag 9 mei 2008, 12:34 uur
Een kwetsbare justitie betekent een kwetsbare burger.
In oktober 2007 bracht de door Harm Brouwer opgerichte CEAS-commissie een kritisch rapport uit aan de Hoge Raad over de zaak Lucia de B., dat uiteindelijk leidde tot haar voorlopige vrijlating. Een eenvoudige verpleegster werd als kwetsbare burger het slachtoffer van een falend OM en een al te volgzame rechterlijke macht. Lucia kreeg de zwaarste straf ooit in Nederland gegeven, maar de huidige status quo in juridisch Nederland is dat zij onschuldig is, want alle patiënten stierven een natuurlijke dood – geen moorden dus. Rara? Het is puur toeval dat zij uiteindelijk is vrijgelaten, zonder druk van het erudiete Comité Lucia de B. van de familie Derksen was dit nooit gebeurd.
Die hand in eigen boezem van het OM krijgt, als de minister zijn zin krijgt, straks een vervolg in een onderzoeksbevoegdheid van de Hoge Raad. Minister Hirsch Ballin is daar nu wetgeving voor aan het brouwen. Ik mag dan hopen dat mensen als Yvo Buruma (CEAS) de Hoge Raad komen begeleiden met het kritisch terugfluiten van twijfelachtige strafzaken. Dat fluitje kennen ze daar nog niet zo, je moet hem uit de doofpot halen en erop blazen.
Tweede Kamer bedenk: de roep (van mensen als Willem Wagenaar en Jan de Wit) om een onafhankelijke, brede maatschappelijke herzieningscommissie naar Brits model (CCRC) is zeker niet onterecht!
vrijdag 9 mei 2008, 15:55 uur
Dr. Hendrik Kaptein, hoofddocent rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden zegt: ,,Juristen lijken een afkeer te hebben van anders dan typisch ‘juridisch denken’.” Het is dus een opleidingskwestie. Na het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs krijgt de jurist in spé geen wetenschappelijk onderwijs meer. Het hele wetenschappelijk denken gaat aan hen voorbij. Bij wetenschap draait het om waarheidsvinding, en om de wetenschappelijke methode die is gebaseerd op het fenomeen van terugkoppeling. Dit allemaal ligt heel anders bij het recht. Daar is de wet de grondslag, niet de werkelijkheid. Het gaat niet om waarheidsvinding, maar om het overtuigen van de rechter. En dat mag met alle middelen, ook met liegen en bedriegen. Dat dit ‘systeem’ eens stuk loopt, is onontkoombaar.
zondag 18 mei 2008, 13:39 uur
Henk Mommaas
Het is van een bedroevende kwaliteit dat de verantwoordelijke overheden alles wat ze niet zint maar terzijde kunnen schuiven. Ze kunnen je zonder enige gene uitmaken voor leugenaar, junk en psychopaat.