Kenia heeft lang de schijn op weten te houden. De campagne voor de presidentsverkiezingen van vorige week kostte tientallen burgers weliswaar het leven, maar bleef tot de verkiezingsdag grotendeels politiek van toon. Corruptie en sociale achterstelling in het nu voorspoedig economisch groeiende Kenia waren de belangrijkste strijdpunten.

Voor het gezaghebbende Britse weekblad The Economist was dat aanleiding om Kenia de hemel in te prijzen. Heel Afrika zou een voorbeeld aan Kenia moeten nemen. In dat land werden verkiezingen, hoe scherp de tegenstellingen ook waren, tenminste verbaal uitgevochten, aldus het  blad. Dit optimisme werd niet door iedereen gedeeld, zoals moge blijken uit de berichtgeving in deze krant. Terecht. De frauduleuze uitslag van de verkiezingen heeft het land letterlijk in vuur en vlam gezet, langs tribale scheidslijnen bovendien.
Dat de uitslag is vervalst, lijdt geen twijfel. De exitpolls wezen op een nek-aan-nekrace tussen zittend president Kibaki en zijn uitdager Odinga, waarbij de laatste een nipte voorsprong had. Niettemin wees de centrale kiesraad plotseling Kibaki met een verschil van slechts 200.000 stemmen als winnaar aan. De fraudeurs waren zo in paniek, dat ze niet eens de moeite hebben genomen de uitslag van de parlementsverkiezingen, die tegelijkertijd werden gehouden, aan te passen. In het parlement heeft de oppositiepartij van Odinga gewonnen.
Sindsdien is Kenia in de greep van geweld. Odinga heeft het aanbod van Kibaki voor een rondetafelgesprek over een mogelijk compromis afgewezen. Volgens Kibaki op zijn beurt zijn de aanhangers van Odinga uit op „etnische zuivering”. In dat geval ligt een tribale burgeroorlog op de loer. Want de etnische tegenstellingen weerspiegelen grote materiële belangen.

Kibaki is de representant van de Kikuyu’s, die reeds onder het Britse koloniale bewind een speciale status hadden en sinds de onafhankelijkheid in 1963 de politiek én de economie beheersen. Odinga, die heeft gestudeerd in de voormalige DDR, vertegenwoordigt de Luo’s, een groep die zich verdrukt weet en veel minder profiteert van de corruptie waarmee het door Kikuyu’s gedomineerde ambtelijk apparaat zichzelf verrijkt. Deze combinatie van etnische haat en sociale wrok heeft nu een explosief mengsel opgeleverd.
Vanuit het buitenland wordt nu geprobeerd het geweld in te dammen. Voor de olie-industrie, de transportbranche en het toerisme is Kenia een belangrijk land. Deze sectoren hebben belang bij rust. De interventies van de Organisatie van Afrikaanse Staten, Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Europese Unie hoeven dus niet kansloos te zijn. Een grondig onderzoek naar de verkiezingsfraude, zoals Europa heeft bepleit, kan de kansen op een politiek compromis vergroten.

Eén land ontbreekt vooralsnog in dit rijtje: China. Bijna twee jaar geleden heeft China een contract getekend voor de winning van olie op Keniaans gebied. Peking hanteert tot nu toe het principe dat het zich niet bemoeit met de  interne aangelegenheden van handelspartners. In Kenia zou deze cynische houding wel eens contraproductief kunnen zijn. China heeft, juist door zijn groeiende invloed in Afrika, een uitgelezen kans zich in de internationale gemeenschap te voegen.

Dit verhaal is geplaatst op woensdag 2 januari 2008 om 13:59 uur.