Spoel het badwater weg, laat de bankiers blijven
Geld maakt niet gelukkig, zo heet het, en 2007 was het jaar waarin het grote geld voor flink wat opschudding zorgde. De belangrijkste bank van Nederland, ABN Amro, werd na een lang gevecht door drie kopers in stukken gescheurd bij een van de grootste bankovernames ooit. De bank, tot voor kort zelf een rover op de Italiaanse bankenmarkt, bleek een verzwakte prooi te zijn geworden zonder enige invloed op het eigen lot.
Een andere categorie opkopers, samengevat onder de noemer ‘private equity’, werd ontdaan van haar imago van goedertieren en geduldige bedrijvendokters. Met een minimum aan eigen investeringen en een maximum aan schulden voor de overgenomen bedrijven leek private equity het afgelopen jaar eerder een eufemisme voor nietsontziend winstbejag op de korte termijn.
Wat in de lente begon als een schok op de markt voor Amerikaanse laagwaardige hypotheken, ontwikkelde zich in de loop van het jaar tot een acute en bedreigende liquiditeitscrisis in het internationale bankensysteem. Hypotheken bleken in een vlaag van financiële innovatie te zijn gebundeld, doorverkocht, herverpakt en weer doorgesluisd. Totdat geen bank of belegger meer wist wie welke risico’s liep, toen de Amerikaanse huizenmarkt begon te kantelen. Tot op de dag van vandaag heerst er daarom een onderling wantrouwen tussen banken dat het financiële systeem verregaand verlamt. De kredietcrisis, zoals zij gaandeweg werd genoemd, bereikte vorige week haar voorlopige hoogtepunt met een geldinjectie voor de banken door de Europese Centrale Bank van het onvoorstelbare bedrag van 350 miljard euro. De bankensector zelf, die inmiddels al tientallen miljarden euro’s heeft moeten afschrijven, keerde intussen alleen al op Wall Street in de eerste drie kwartalen van dit jaar niettemin voor een kleine 50 miljard euro aan bonussen uit.
De drie bovenstaande fenomenen kunnen leiden tot een groeiend wantrouwen tegen de rol van de financiële sector in economie en maatschappij. Die stemming heeft de sector vooral over zichzelf afgeroepen. Maar het zou onverstandig zijn om te snel te vergaande conclusies te trekken. Bedrijfsovernames, grensoverschrijdend of niet, kunnen zorgen voor een effectievere en meer logische recombinatie van ondernemingen. Dat aandeelhouders daarbij steeds meer te vertellen hebben, is misschien wennen, maar wie wil terug naar de tijd dat elkaar benoemende bestuurders en commissarissen de zaken ongestoord binnenskamers regelden? Private equity heeft een slechte reputatie gekregen, maar de rol van investerende buitenstaanders is voor slechtlopende bedrijven vaker positief geweest. Zulke investeerders waren nog niet zo lang geleden wat bescheidener en heetten gewoon participatiemaatschappij.
Financiële innovaties hebben intussen gezorgd voor een soepeler handel op de financiële markten, en maken het beleggers en bedrijven mogelijk hun ongewenste risico’s op valutabewegingen, wanbetaling, renteschommelingen of prijsfluctuaties bij grondstoffen af te kopen.
In het afgelopen jaar werden vooral de uitwassen zichtbaar van wat in essentie een gunstig financieel systeem is. Het kapitalisme, in een scherpe of mildere vorm, is en blijft het beste ordenings- en verdelingsmechanisme; het zorgt voor een zo hoog mogelijke welvaart. Bij dat stelsel hoort een actieve en innovatieve financiële sector. Het is aan de samenleving om grenzen te stellen aan bijvoorbeeld marktmacht, eisen te stellen aan de productie zelf en aan de geleverde goederen en diensten, en om excessen te signaleren. Dat maakt 2007 een uitermate leerzaam jaar. Maar laten we de bankiers niet met het badwater weggooien.
zondag 30 december 2007, 16:25 uur
Nu juist de opmerking ,,het zorgt voor een zo hoog mogelijke welvaart” is de achilleshiel van het kapitalisme. Het zou kunnen werken als het individu in zijn/haar omgeving een eigen maat zou kennen: welk welvaartsniveau is voor mij genoeg? Echter, het streven naar een hoger welvaartsniveau is op dit moment een doel op zich en staat op gespannen voet met ambities op het gebied van milieu, duurzaamheid en een hoge mate van tolerantie (in dichtbevolkte gebieden met welvaart).
Ik ben nadrukkelijk geen communist. Echter, zolang niet elk individu de volwassenheid heeft om bij het streven naar welvaart een eigen maat te stellen, moet die maat maar door anderen worden gesteld. Anders hollen we halsoverkop, gelijk een zooitje lemmingen, achter elkaar de zee in!
zondag 30 december 2007, 18:39 uur
De te beantwoorden vraag is mijns inziens: de bankiers staan voor een ‘actieve en innovatieve financiële sector’ alleen maar… ongewild! Kan dat ook zonder dat daarvoor een vergelijkbaar, maar socialer alternatief is…? Of ‘moeten’ deze bankiers doorgaan met hun ongewenste risico’s probleemloos politiek af te wentelen op de belastingbetalende gemeenschap als geheel?
zondag 30 december 2007, 21:33 uur
Als er nu zou staan: ,,De markt is en blijft het beste ordenings- en verdelingsmechanisme”, dan zou ik me daar nog in kunnen vinden.
Ooit schreven utopisten over het jaar 2000 dat machines ons zouden bevrijden van geestdodend werk. Er zou meer vrije tijd komen en daarmee ruimte voor creativiteit. In werkelijkheid werken nu man EN vrouw zich te pletter in de race om einde te maken aan onze schaarse grondstoffen. Het verschil tussen rijk en arm is nog nooit zo groot geweest als nu en wie vrije tijd heeft is werkloos.
Zeker, er is enorm veel vooruitgang geboekt. Jammer dat het nu juist het kapitalisme is dat een eerlijke verdeling van de resultaten in de weg staat.
maandag 31 december 2007, 00:26 uur
‘De tijd is geld’-instelling heeft een samenleving veroorzaakt die bestaat uit gezinnen van tweeverdieners. Geld genoeg, echter geen tijd, kinderen worden aan zorginstellingen overgelaten die daaarvoor betaald worden en daar werken ook weer die tweeverdieners zonder tijd.
Hieruit komt voort dat geld niet meer de kwaliteitsnorm is, maar de beschikbare vrije tijd. Dus ironisch zijn de rollen omgekeerd, wil men mentaal, fysiek en creatief wellevend zijn, dan heeft het individu zowel letterlijk als figuurlijk speelruimte nodig. Waar deze speelruimte ontbreekt, staakt ontwikkeling en treed verzuring op. In ernstige gevallen leid dit tot bewustzijnsvernauwende afstomping.
Aangejaagd door doemscenarios wordt éen consuptiedenken opgezweept dat doet denken aan verslavingsgedrag. Het gebrek aan tijd om tot rust te kunnen komen, telkens overzicht te houden en te vernieuwen, werkt verstikkend. In filosofische zin zijn veel uiterst irritante, hedendaagse problemen hierop terug te voeren.
Bovendien, ook ironisch, heeft de geschiedenis geleerd dat het geld het altijd verliest van de tijd.
maandag 31 december 2007, 11:23 uur
,,Financiële innovaties maken het mogelijk … risico’s af te kopen.”
Een van die innovaties waren de risicovolle leningen, die in de VS tot de hypotheekcrisis leidden. Waar één partij een risico afdekt, is er een andere partij die het risico overneemt. Dat gaat meestal goed (autoverzekeraars), maar niet altijd. In het huidige systeem hebben kleine foutjes grote gevolgen. We hebben gezien dat één werknemer kan zorgen voor het faillissement van een bank (Barings Bank).
woensdag 2 januari 2008, 09:46 uur
Crisis die geen crisis is maar een georganiseerde witwasoperatie. Noord-Amerika leeft op de pof. En dat doen ze slim. De consumentenuitgaven moeten op peil blijven. Dus ook jan met de pet zonder inkomen geven/lenen ze 200.000,– uiteraard tegen onderpand. De lening verkopen ze door aan het butienland, dus ze hebben weer veel geld, heel veel geld in het laadje en niks aan het handje. En als de consument zijn lening niet meer kan betalen.J a, dan moet de rente omlaag ondanks wat hoge inflatiecijfers. Dus er is geldontwaarding/inflatie en toch een excuus om de rente te verlagen/ lees bestedingen aan te wakkeren? Ja,inderdaad. En wat gebeurt er dan? Nou, de gigantishe VS-schulden nemen gigantisch af, want de dollar gaat hierdoor onderuit, maar die pijn voelen alleen het buitenland en de importhandel. En dan? Nou dan zijn ze weer concurrerend en de schulden zijn zeg maar gehalveerd (door het minder waard worden van de schulden die uitstaan in dollars) en dan lossen ze nog een beetje extra af, want de dollar is toch niks waard (draaien ze nog wat dollars er bij). Dit heeft heeft geen invloed op binnenlandse geldhoeveelheid in de VS, dus de koopkracht blijft op peil, hetschuldenprobleem van de vS is opgelost en ze zijn weer concurerend.
Ja, maar wat gebeurt er dan met al die mensen die hun huis uit moeten? Ze moeten hun huis helemaal niet uit, want de huizenmarkt is in elkaar gedonderd, dan verkoopt de bank toch je huis niet. De huizenmarkt stagneert, thats all. Er staan er heel veel te koop, maar ze blijven wel bewoond. No problemos. Maar wat heeft dit met de banken te maken? Alles. Ze wisten het al lang. Net als bij Dexia-polissen, World On Line-rotzooi, Ahold, Parmalat, Enron en aanverwante oplichterij. Het is alleen iets te vroeg gestagneerd/ aan het licht gekomen, want de zakjes met hypotheekrotzooi moesten eigenlijk bij onze pensioenfondsen terechtkomen, want de consument moet het gelag betalen. Maar dat doen ze evengoed wel, want banken zijn geen ondernemers, dus springt de overheid bij.
vrijdag 4 januari 2008, 05:43 uur
#6 Jan Versteeg.
Interessant betoog. De overheid is natuurlijk toch nog steeds de gemiddelde burger en dus de pineut. Diep uit mijn herinnering kwam dit keurige woord.
Hoezo zijn banken geen ondernemers? Dat zijn ze wel.
zaterdag 5 januari 2008, 07:37 uur
Meestal gaat de goudwaarde met een noodgang omhoog als er een grote oorlog op komst is. Nu wordt het helemaal veroorzaakt omdat men geen vertrouwen meer heeft in de Amerikaanse dollar. We gaan een spannend jaar tegemoet en helemaal gerust ben ik er niet op.