Voor de vrije kunst
De weigering van de directeur van het Haagse Gemeentemuseum om twee foto’s te exposeren uit een serie van de Iraanse kunstenares Sooreh Hera over haat tegen homoseksuelen is merkwaardig. Op de foto’s dragen homo’s maskers van Mohammed en diens neef en schoonzoon Ali. De directeur, Wim van Krimpen, koopt de foto’s wel aan voor de verzameling van het museum, want hij vindt ze goed. Hij verwacht dat hij ze over een paar jaar wel kan laten zien omdat naar zijn mening de integratie van moslims dan wel voltooid zou zijn.
De redeneringen van Van Krimpen sluiten niet. Het is van tweeën een. Als hij de foto’s zo goed vindt dat hij ze aankoopt, moet hij ze in zijn museum exposeren. Een museum is geen privécollectie. Dat ze provocerend kunnen zijn voor moslims die vinden dat Mohammed niet mag worden afgebeeld, en zeker niet zo, doet daar niets aan af. Kunst mag uitdagen. Het oude wetsartikel tegen smalende godslastering is weliswaar nog van kracht, maar heeft terecht geen rol gespeeld in de overwegingen van Van Krimpen.
Hera stelt met haar kunst de haat tegen homo’s aan de kaak. Dat is een ernstig probleem, waar godsdiensten een rol in spelen, ook de islam. Om dat verband te laten zien, gebruikten twee homo’s, die onherkenbaar wilden blijven, de omstreden maskers van Mohammed en Ali (in het shi’itische Iran geldt Ali als een onaantastbare held). In het land waar Hera vandaan komt worden homo’s die voor hun geaardheid uitkomen, met een beroep op de islam vervolgd. Als ze uit Iran vluchten, mogen ze in Nederland blijven.
Het is al tegenstrijdig dat een museumdirecteur in het vrije Nederland zichzelf beperkingen gaat opleggen. Zeker, moslims kunnen aanstoot nemen aan de foto’s. Maar ze zullen zich er in de regel – net als de meeste andere Nederlanders met gekwetste gevoelens – onder protest bij neerleggen.
Van Krimpen verwacht bovendien ten onrechte dat moslims minder aanstoot aan de foto’s nemen als ze eenmaal geïntegreerd zijn. Integratie betekent niet dat nieuwe Nederlanders afstand moeten doen van hun religieuze opvattingen. Ook onder autochtonen doen zich religieuze uitwassen voor. Homo’s worden ook door orthodoxe christenen gediscrimineerd, met name bij de ChristenUnie.
Controverses over kunstuitingen over de islam in het Westen leiden vaak tot bedreiging en geweld in islamitische landen. De opera Aisha kwam in de problemen toen Marokkaanse zangers in eigen land onder druk werden gezet. Buitenlandse groeperingen proberen politiek voordeel te halen uit de algehele verontwaardiging. De raddraaiers die Deense ambassades in het Midden-Oosten in brand staken na het publiceren van cartoons over Mohammed, wisten vaak niet eens waar het over ging. In Nederland moet de kunst vrij blijven. Het Gemeentemuseum hoort geen slappe knieën te krijgen nog voordat zich een dreiging voordoet.
(Een interview met Wim van Krimpen is hier te lezen)
(De foto’s van Sooreh Hera zijn hier te zien)
maandag 3 december 2007, 14:39 uur
Ik meen dat moslims zelfs niet eens weten hoe Mohammed er in werkelijkheid uitzag. Hoe kunnen ze dan kritiek hebben op een kunstwerk van een homo met een masker waarvan gepretendeerd wordt dat dit de afbeelding van Mohammed zou zijn, terwijl niemand weet hoe hij er in werkelijkheid uitzag. We moeten niet zo bangelijk zijn en de moslims moeten hun lange tenen maar eens knippen!
maandag 3 december 2007, 15:43 uur
Hear hear, NRC. Het had nog wel wat krachtiger gemogen, want het gedraai van Van Krimpen is onverdraaglijk.
maandag 3 december 2007, 16:18 uur
Ik word zo langzamerhand bang van dit land. Begrijpt men dan niet dat door steeds maar toe te geven aan de in onze ogen achterhaalde opvattingen, de radicalen van de islam zich steeds duidelijker en gevaarlijker zullen gaan manifesteren. Ze geloven op deze manier toch dat ze steeds zullen winnen. Laten we onze vrijheid toch koesteren. Weet men niet meer dat eind jaren dertig Hitler als bevriend staatshoofd in de media niet mocht worden beledigd?
maandag 3 december 2007, 17:25 uur
Wel aankopen, maar niet exposeren is inderdaad halfhartig. Toch heb ik wel begrip voor Van Krimpens besluit, en ik vraag me af welk doel nu met die foto’s gediend wordt. (Normaal doet het woord ‘doel’ de haren van kunstliefhebbers recht overeind staan, maar omdat dit duidelijk maatschappelijk geëngageerde kunst is, kan het hier.)
Als je homohaat onder moslims aan de kaak wilt stellen, kan je dat ook doen zonder meteen de Profeet zelve van bil te laten gaan. Dit wekt alleen maar weerstand op. Natuurlijk, de kunst is vrij, maar het staat een museum ook vrij om af te wegen of het de mogelijke problemen waard is. Heldhaftig is Van Krimpen misschien niet, maar dat zijn negen van de tien mensen niet.
maandag 3 december 2007, 17:33 uur
P.S. Ik moet bekennen dat ik de serie nog niet in zijn geheel had gezien, alleen het filmpje en de eerste foto. Nu wel, en het valt me ontzettend tegen. Wat een brave en saaie foto’s. Prutwerk, ik kan niet anders zeggen.
maandag 3 december 2007, 17:34 uur
De houding van Van Krimpen is helaas typerend voor de laffe mentaliteit van een groot deel van de ‘intellectuelen’ in ons land. Vrijheid is iets vanzelfsprekends geworden, niet iets om te koesteren, maar iets waar je vooral anderen voor laat vechten. En doen die dat op een manier die je niet aanstaat (Hirsi Ali, Wilders, Van Gogh), dan staat een groot deel van diezelfde elite al klaar om die moedige mensen te verketteren. Alles, werkelijk alles, wordt in naam van de lieve vrede op de helling gezet, onder het goedkeurend oog van de regering-Balkenende. Inderdaad, Hera heeft gelijk: we zijn in dit land aan het verliezen, niet door een nederlaag, maar door de weigering in onze eigen principes te geloven. De barbarij wordt ruim baan gegeven, de witte vlag wordt bij voorbaat uitgehangen. Van Krimpen dient op te stappen.
maandag 3 december 2007, 17:42 uur
Weerstand wordt slechts opgebouwd door regelmatig en gedoseerd bloot te worden gesteld aan hetgeen waar men angstig of gevoelig voor is. Recente rapporten hebben al aangegeven dat moslims in Nederland momenteel over het algemeen rustiger en verstandiger reageren op kritiek, op zaken die hen raken, dan een jaar of drie, vier geleden. De directeur van het Haags Gemeentemuseum had aan die ontwikkeling een prachtige bijdrage kunnen leveren.
Angst is altijd een slechte raadgever. Alles van waarde is weerloos en het vraagt om moedige personen om het waardevolle in het leven te beschermen. Hulde aan Hera, zij komt voor mij en vele anderen op door de onverdraagzamen en onwetenden een spiegel voor te houden.
maandag 3 december 2007, 18:02 uur
Dat de integratie over een paar jaar voltooid is, is natuurlijk een zot argument om de foto’s niet nu op te hangen. Als we die foto’s niet ophangen, als musea deze rol niet op zich nemen, dan wordt die integratie nooit voltooid. Het voltooien van die integratie staat blijkbaar voor het dulden van beledigingen door moslims. Dat zal niet gebeuren, zeker niet de komende paar jaar – daar hoef je geen ziener voor te zijn. Maar daar hoeft niemand zich iets van aan te trekken. Waar gaat het heen als we al lang verworven vrijheden opgeven, omdat we denken dat iemand iets misschien vervelend vindt? Want meer dan ‘vervelend’ is het natuurlijk niet. Dus moezelman, grow up en stel je niet aan.
Het is bovendien goed om te beseffen dat alle warme voordelen van ‘het Westen’, waar we zoveel migranten mee trekken, hun basis vinden in vrijdenken en vrijspreken: het is de sleutel voor iedere welvarende samenleving.
maandag 3 december 2007, 18:05 uur
Ik sluit me aan bij Eddie: het had véél krachtiger gemogen, want het gedraai van Van Krimpen is onverdraaglijk.
maandag 3 december 2007, 18:20 uur
Eindelijk iemand die tegen de gevestigde mening in durft te gaan en rekening durft te houden met wat kunst teweeg kan brengen. Wat heeft het voor zin om de ene vorm van discriminatie aan te pakken via een andere?
maandag 3 december 2007, 18:35 uur
,,Over een paar jaar …. naar zijn mening de integratie van moslims dan wel voltooid zou zijn…”
Getuigt dat van de onbegrensde naïeviteit van een zgn. progressief directeurtje of is het een farizeese poging om om de hete brij heen te draaien (omdat hij er van uitgaat, cq. hoopt dat over een paar jaar niemand zich deze gotspe herinnert)? Misselijkmakend, zulke ‘politiek korrekte’ kwezels – in principe hebben ze nooit een mening of standpunt en als ze dan al eens iets zeggen is het ingegeven door angst, onwetendheid en indoctrinatie.
En zich maar afvragen waarom Wilders meer en meer bijval krijgt.
Over integratie gesproken: Hera woont, studeert en werkt (al) zeven jaar in Nederland, maar toch wordt ze in dit commentaar ‘Iraanse kunstenares’ genoemd. Waarom? Omdat ze niet ‘blank’ is? Ze misschien geen Nederlands spreekt? Of ze wellicht een NL en Iraans paspoort heeft?
maandag 3 december 2007, 18:54 uur
De spruitjeslucht begint zo langzamerhand werkelijk overal doorheen te dringen. Wanneer gaan die museumdirecteuren uniformen dragen? Een van onze beste fijnschilders, Helmantel, mocht niet in het Groninger Museum omdat het geen vernieuwende kunst zou zijn en nu dit weer. Een beetje zichzelf respecterende kunstenaar, en dat ben ik, maakt zich bij voorbaat al verdacht als hij of zij door de museumcommissies wordt geaccepteerd.
Daarbij hebben die sukkels niet in de gaten dat juist door hun weigering het werk extra aandacht krijgt, zoals nu het geval is. De geschiedenis heeft aangetoond dat kunst zich niet laat afremmen, wat ook de prijs is. Miles Davis werd na een optreden in New York door racistische politieagenten in elkaar geslagen. Jazz liep niet in het gareel, dus moesten de bezetenen naar vrijheid worden gemuilkorfd. Deze verfoeilijkte kunstvorm van toen wordt nu op alle conservatoria over de hele wereld gedoceerd.
maandag 3 december 2007, 18:54 uur
Ook ik ben een vurig voorstander van ‘vrije kunst’. Van Krimpen zal dat ongetwijfeld ook zijn. Anders was hij nooit directeur van het Haags Gemeentemuseum geworden. En hij is nog moedig bovendien. Je hoeft geen visionair te zijn om rekening te houden met emmers vol kritiek. Wanneer het politieke klimaat zo verhardt door toedoen van de uitspraken van Wilders en Verdonk – en de ingetogen reacties daarop van de rest van het veld -, is het wel erg makkelijk om steeds begrip en tolerantie te verlangen van de onderliggende partij. Zolang de verhoudingen zó onverdraagzaam blijven naar ‘buitenlanders’ – wil de echte Batavier opstaan? -, heb ik waardering voor Van Krimpens besluit. Eh, afgezien van de aankoop dan.
maandag 3 december 2007, 18:55 uur
Heel veel kunst heeft op dit ogenblik een politieke/geëngageerde lading. Het kan niet zo zijn dat een gerenommeerd instituut als het Haags Gemeentemuseum weigert werk te exposeren dat binnen bepaalde politieke/ideologische stromingen als beledigend wordt ervaren. In Nederland mogen we niet meedoen aan het discrimineren van wat volgens bepaalde groepen entartete kunst is.
Ik ben een tegenstander van de Wildersen en Verdonken die moslimangst als vehikel gebruiken voor politiek gewin. Ik ben tegelijk een voorstander van het niet wijken voor de angst voor en bedreigingen met aanslagen vanuit extremistische groepen. Met de laffe houding van figuren als Van Krimpen worden bedreigingen steeds succesvoller.
Algra ging 40 jaar geleden ook over zijn nek, toen Van het Reve God voorstelde als een ezel die hij penetreerde. Hij spande een rechtzaak aan, die hij verloor. Sindsdien is de emancipatie van de homoseksuele mens in Nederland een succes geworden. Een succes dat elk weldenkend mens ook de rest van de wereld zou toewensen. Als hetero ben ik er trots op dat de homoseksuele mens hier kan zijn wat hij of zij is, en naar talent ook alle mogelijke posities in het openbare leven kan innemen. De foto’s van Hera zullen die emancipatie in de moslimlanden niet direct bevorderen, maar zeker is dat wanneer het aantal manifestaties van homoseksualiteit toeneemt, en duidelijk maken dat ook moslims de homoseksuele geaardheid kunnen hebben zoals iedere andere bevolkingsgroep, dit op den duur meer perspectief biedt voor emancipatie dan het verstoppen. En die angst: stoppen ermee, we belonen er alleen gefrusteerde pubers mee die denken dat ze een modern land kunnen gijzelen met geweldsdreiging.
maandag 3 december 2007, 19:16 uur
Denk eens aan Willem Sandberg!
Die had direct begrepen dat je niet moet wijken voor bedreiging van de straat of, zoals de Moslimraad zegt, de vrees ,,dat we de jongeren, die beledigd zijn, niet meer in de hand hebben” (dit naar aanleiding van een film die Wilders nog moet maken). Dit laatste is pure intimidatie in de sfeer van het Derde Rijk. Wie beledigd is, een teddybeer b.v., kan in Nederland altijd nog naar de rechter met zijn verhaal. Homo’s kunnen Tinkie Winkie als woordvoerder nemen.
maandag 3 december 2007, 19:23 uur
In Nederland wonen ca. 850.000 moslims, dat is ca. 5% van de bevolking. Maken die hier de dienst uit? Er wonen ook ca. 8.500.000 mensen die behoren tot een ‘kerkelijke gezindte’ (niet islam). Die groep is de afgelopen 50 jaar vaak gekwetst door wat de moderne literatuur, film, cabaret, tv, etc. voortbrengen. Gelukkig zijn dat heel wat verdraagzamer mensen, die niet direct beginnen te dreigen als iets niet naar hun zin is.
maandag 3 december 2007, 19:41 uur
Dé vraag: heeft Wim van Krimpen vooraf een ‘waarschuwend gesprekje’ gehad met iemand van het ministerie van Algemene Zaken of de ‘terrorismecoördinator’ of zelfs met zijn eigen ministerie? Of zat een Haagse wethouder hierachter? Kan heel goed zijn dat de grootste angsthazen in het politieke bestel zelf zitten en dat Wimpie slechts uitvoerder was. Zoek dat maar eens uit.
maandag 3 december 2007, 20:01 uur
Mooie eyeopener voor mij dat die raddraaiers die Deense ambassades in brand staken, niet wisten waar het over ging. Het verschijnsel heet trouwens rent-a-crowd hoorde ik op de BBC.
maandag 3 december 2007, 20:33 uur
Stel dat katholieken en de protestanten (in het bijzonder de gereformeerden van de diverse stromingen) in de jaren zestig, zeventig en tachtig ernstige bedreigingen hadden geuit richting Maarten ‘t Hart, Jan Wolkers, Robert Long, Leen Jongewaard en vele andere kunstenaars, acteurs en artiesten. Hadden we nu dan een samenleving waarin vrijwel niemand een protestant of een katholiek durfde te beledigen?
maandag 3 december 2007, 20:52 uur
Wil iemand mij nu eens duidelijk uitleggen waarom moslims zich niet beledigd mogen voelen, maar zich eigenlijk moeten rot lachen om de foto’s van Mohammed?
maandag 3 december 2007, 21:35 uur
Is dit dan (museale?) kunst?
maandag 3 december 2007, 23:02 uur
Ik wil even ingaan op de argumenten van medestanders van Van Krimpen.
1. De vermeende lage kwaliteit van de kunstwerken. Dit is, om te beginnen, geen argument dat door Van Krimpen zelf naar voren is gebracht. Hij vindt de foto’s fantastisch. Het is wel een argument dat altijd tegen controversiële kunst is ingebracht, van Karel Appel tot en met de Deense cartoons (“niet leuk”). Zolang er Documenta’s gevuld worden met matige kunstwerken, lijkt het me geen argument om uitgerekend deze kunstwerken niet te tonen.
2. Het kwetsen van de gevoelens van moslims. In de afgelopen eeuw hebben christenen zich veelvuldig door kunstenaars gekwetst gevoeld. Hun strijd tegen die kunst hebben ze met vreedzame middelen gevoerd. Bijna altijd heeft de vrijheid van meningsuiting het pleit gewonnen. Voor de meeste christenen is nu hun geloof een persoonlijk iets dat niet geraakt wordt door uitingen van kunstenaars.
Voor de islamieten zal het niet anders kunnen zijn. Maar de gevestigde islam (tja, welke mullah heeft het gezag?) wijst bijna ieder niet-godsdienstig gebruik van islamitische symbolen af, is over iedere uiting gekwetst en verheft niet openlijk zijn stem tegen het gebruik van geweld tegen niet-moslims.
3. Over tien jaar zijn ze eraan toe. Een raar paternalistisch argument van Van Krimpen. Er is niets dat wijst op een versoepeling van de houding van de gevestigde islam ten opzichte van andersdenkenden. Bovendien wordt die versoepeling zo niet aangemoedigd, want het begin van intimidatie werkt al. (Overigens ben ik met W. de Wit, reactie 17, nieuwsgierig naar wat er echt is gebeurd: is er een dreiging geweest? Zit de AIVD of NCTb hierachter?)
4. Met andere middelen een dialoog over homoseksualiteit voeren. Ik nodig u uit, ga uw gang. Het verschijnsel homoseksualiteit wordt amper erkend. ,,Er zijn geen homo’s in Iran”, heeft Ahmedinejad gezegd. Er is geen imam te vinden die het geweld tegen homo’s openlijk afkeurt. Er is dus een heel lange weg te gaan. Mogen wij onze vrijheid van meningsuiting, die zich uitdrukt in kunst, intussen behouden?
dinsdag 4 december 2007, 01:49 uur
Geef toe aan de angst voor een groep geweldadige islam-fascisten met een mentaliteit die meer in de XII eeuw past dan in het Nederland van 2008 en je eindigt in een situatie zoals in 1940!
Het is duidelijk dat Van Krimpen op de verkeerde stoel zit: het Gemeentemuseum is een instituut dat staat voor de Nederlandse cultuur en beschaving, en daar horen onze vrijheden bij… Laat deze meneer maar een galerie gaan runnen: in het museum hoort iemand met meer lef!
In Duitsland heeft politieke druk de afgelaste opvoering van Idomeneo toch laten doorgaan. Hebben onze politici ook de moed om voor onze vrijheden op te komen? Of laten ze liever het veld over aan gevaarlijke opportunisten als Wilders?
dinsdag 4 december 2007, 04:04 uur
Als ik ooit nog eens een beroemd kunstenaar wil worden, dan weet ik nu tenminste hoe dat moet.
dinsdag 4 december 2007, 05:59 uur
We leven klaarblijkelijk met de dictatuur van de minderheid en een museumdirecteur die tweeslachtig is waar het gaat om eenslachtigheid. De museumdirecteur kan wat mij betreft vertrekken.
dinsdag 4 december 2007, 06:16 uur
Als het waar is dat de heer Van Krimpen bang is geworden en om die reden een draai van 180 graden heeft gemaakt, dan kan ik daar begrip voor opbrengen. Ik betrapte mezelf erop dat ik het bijvoorbeeld ook niet aandurfde om de foto’s van Sooreh Hera op eigen titel op het net te zetten. Hulde daarom aan NRC. Maar het is toch wel treurig dat er weer mensen bang zijn in dit land, na 50 jaar vrijheid. Iedereen heeft het recht om zich beledigd te voelen. Iedereen mag geloven wat hij/zij wil. Maar vrijheid van meningsuiting is wat mij betreft het hoogste goed. Daar horen ook uitingen bij die door anderen (moslims, christenen, homo’s, hetero’s, etc.) als beledigend worden ervaren.
Ik vraag me af waardoor sommige moslims zich zo sterk gekrenkt voelen en dit met geweld of aggressie afreageren. Het gaat er bij mij niet in dat dit puur uit frustratie is vanwege het optreden van de VS, Israël of de westerse wereld. Nu ik de Koran ben gaan lezen, begin ik patronen te zien die teruggaan tot de tijd van ‘de’ profeet. Ik kan overigens iedereen de Nederlandse vertaling door drs. Jeroen Rietberg aanraden, met commentaren van Maulana Muhammad Ali (2004). Met name de inleiding en commentaren geven onbedoeld een onthutsend beeld op de islam.
Beste Sooreh Hera, ik vind het geweldig dat je de hypocrisie rond homoseksualiteit onder moslims aan de kaak durft te stellen en heel dapper. Ik hoop dat kijkers zich over hun initiële verontwaardiging of woede heen kunnen zetten en over je werk gaan nadenken.
dinsdag 4 december 2007, 08:11 uur
Terecht stelt de SP in de Haagse gemeenteraad de handelwijze van Islam Democraten, een eenmansfractie, aan de kaak, een partij die een dubieuze rol zou hebben gespeeld m.b.t. het niet doen exposeren van de gewraakte kunstvorm. Deze partij en via haar gelieerde migrantenorganisaties zouden dreigtaal hebben gebezigd richting museum, waardoor de directeur zwichtte en de gewraakte kunstvorm terugtrok. Men heeft het over Wilders, maar hier hoor je de tegenbeweging van naïeve ‘progressievelingen’ niet over. Inhoudelijk geef ik Wilders op veel punten gelijk, al brengt hij het vaak dom. Zijn opponenten echter weigeren echter ook maar de thema’s die hij aankaart ernstig te nemen. Bij grote delen van onze bevolking, zeker die in de grote steden, is er angst dat hun nageslacht moet leven onder islamitische overheersing (zie de politicoloog Aarts gisteren bij EenVandaag). De tragiek is dat redelijke politici die Wilders thema’s delen, gelijk ingedeeld worden bij het kamp der ‘verwilderden’. Onze premier zou hier eens meer sturend in moeten zijn door voor een ieder af te bakenen wat in dit land mag en als fundamentalistiosche moslims dit niet accepteren, dan gaan ze maar weg. Satire en bespotten van o.a. religieus gedachtegoed hoort mijns inziens tot de verworvenheden der Nederlandse cultuur, want waarom zouden katholieken zich minder beledigd voelen dan moslims? Alleen dreigen de katholieken niet met geweld en daarom kon ‘progressief’ destijds de komst van paus Paulus 6 naar ons land zo over de hekel halen.
dinsdag 4 december 2007, 11:25 uur
De mening van Van Krimpen bestaat echter uit twee delen. Een deel waarin hij zich min of meer ‘persoonlijk’ uit door de kunstwerken te kopen, omdat hij ze mooi vindt. De motieven achter de beslissing om de werken echter niet te exposeren zijn van geheel andere aard, namelijk de (pre)positie die de werken zouden kunnen gaan innemen op de huidige status quo. In deze vergelijking is het duidelijk te zien waarom Van Krimpen wel zou aankopen, maar niet zou exposeren. Estetische pros vs positionele cons. De gedachte dat ,,dit over tien jaar wel kan”, blijft echter omstreden.
dinsdag 4 december 2007, 11:42 uur
De eeuwige vergelijking tussen een overwegend christelijke gevestigde orde en een relatief nieuwe islamitische minderheid in Nederland riekt naar een ondraaglijk invalide argument. Een kortzichtig iemand zal echter nooit inzien dat hij/zij kortzichtig is, ondanks vele pogingen hem/haar dit feit te laten inzien. Door deze structurele ‘domheid’ van mensen zullen we nooit verder komen dan de huidige verdwaling in onbegrip jegens elkaar.
Wat betreft het echte onderwerp: dhr Wim van Krimpen kan zeker worden beschouwd als lafaard. Natuurlijk is het hypocriet om de kunst wel aan te kopen, maar niet te exposeren. Maar hoe laf is het om zo snel te oordelen? Lever mij één Nederlander aan die in zijn positie – directeur van een GEMEENTEmuseum – de foto’s wél tentoon had gesteld. Deze man staat niet in de positie om autonoom de oorlog aan te gaan met de beperkers van de vrije kunst. Het onderwerp wordt alleen maar onnodig geladen door hier en masse op blind te staren en tot vervelens toe aan te komen met de ene drogreden na de ander.
Als het aan mij had gelegen, was iedereen die zijn mond durft open te trekken over dit onderwerp, opnieuw opgeleid tot verlicht mens. Als dit het niveau moet voorstellen van de intellectuele elite in dit land, dan kunnen we slechts concluderen dat er nooit iets opgelost gaat worden.
dinsdag 4 december 2007, 17:51 uur
De directeur van het museum is naar mijn mening behoorlijk de weg kwijt. Wie is deze directeur die voor een multiculturele samenleving in wording als Nederland is, maar achteraf bepaalt dat het beter is om sommige foto’s niet te exposeren? Ik vind dit een teleurstellende ervaring. Ik adviseer de directeur zich meer en beter te gaan bezighouden met de kwalitatieve presentatie in het Haags Gemeentemuseum. Ook mijn recente bezoek aan de expositie Haagse Hofkleding werd een teleurstelling vanwege de ronduit slecht leesbare (kleine letters en beperkt omgevingslicht), opgerolde papieren rondleiding. Deze directeur acht zich kennelijk te groot om zich met kleine zaken bezig te houden.
Ik hoop binnenkort de foto’s van mevrouw Hera te aanschouwen in een respectabel museum. Dit kan ook het museum van de heer Van Krimpen zijn. Immers, met het inzicht komt de verandering.
dinsdag 4 december 2007, 23:22 uur
Respect wordt binnenkort in de eerstvolgende uitgave van de Dikke Van Dale aangeduid als verouderd taalgebruik. Want dat is waar het in Nederland aan ontbreekt. Respect voor de mening van een ander en voor de (geloofs)overtuiging van een ander. Voor al diegenen die menen de plicht te hebben de queeste van ‘vrijheid van meningsuiting’ op zich te moeten nemen, is er nog een (naast vele nog onontdekte): de hoofddoekjes van vrouwen in Oost-Europa. Zijn dat ook vermaledijde moslims? Wanneer gaan wij daar allen tegen fulmineren?
woensdag 5 december 2007, 02:05 uur
Ik kan het niet nalaten toch even ook de humor aan te geven, veroorzaakt door deze kunstambtenaar (contradictio in terminus).
Nu drie momenten om te laten zien hoe onzinnig en doorgestoken kaart deze hele actie feitelijk is. Allemaal publicaties van 4 december 2007.
Het artikel: Ik bang? Absolute onzin! (verweer Van Krimpen, NRC).
Uitzending: Een Vandaag : Woordvoerder maande Van Krimpen de tentoonstelling van het gewraakte werk te weigeren, Van Krimpen voldoet onmiddellijk aan het verzoek.
Uitzending: Nova : Van Krimpen liegt en bedondert de zaak.
En wat is nu het resultaat na een paar dagen commotie: welnu, dat dit project van Scooreh Hera zeker miljoenen bezoekers heeft
gehad en dat terwijl er van die hele tentoonstelling nog geen sprake is. Dit had dit werk nooit bereikt in een achterafzaaltje van het Gemeentemuseum Den Haag.
Ik heb alles maar alvast gebarricadeerd, want morgen begint de revolutie. Volgens Van Krimpen.
Lang leve internet.
woensdag 5 december 2007, 10:56 uur
Als actieve, internationaal werkzame kunstenaar kan ik het niet laten een reactie toe te voegen. Ik vind de houding van beide hoofdpersonen in deze kunstrel, Van Krimpen als ook Hera, getuigen van weinig subtiliteit en kunst/maatschappelijk inzicht. Persoonlijk vind ik het werk van Hera wel degelijk spannend en visueel prikkelend. Maar daar gaat de discussie dus, helaas zou ik zeggen, niet over.
Van Krimpen haalt door zijn uitlatingen de politieke realiteit meer dan in huis, hij zet als het ware zijn hele instituut in de steigers van dit politiek-maatschappelijke debat. En dat wil hij nu juist niet, want terecht merkt hij op dat het gaat om de inhoud van het werk. Dat inhoud en politiek actuele thema’s elkaar kunnen overlappen, brengt hem in een spagaat waar hij nog niet van opgestaan is in de vele reacties die hij nu noodgedwongen moet geven aan allerhande media. Ook de termen publiek en privaat haalt hij volgens mij door elkaar, aangezien het toch een zeer individuele reactie van hemzelf lijkt die vervolgens bepaalt wat wel en niet publiekelijk getoond mag worden. Een objectieve standaard is er daarvoor duidelijk niet.
Wat ik niet begrijp van Hera, is dat ze heeft willen benadrukken dat het hier gaat om specifiek Mohammed en Ali. Zoals opgemerkt door Koos Bakker: wij weten helemaal niet hoe zij eruitzien, en de meeste moslims waarschijnlijk ook niet. Waarom, vraag ik Hera, is het zo belangrijk om deze gezichten een naam te geven? Zelf zag ik de foto’s al voor ik het nieuwsthema erover las, en mijn fantasie over de identiteit van deze, duidelijk islamitische gezichten, ging uiteraard de vrije loop. Dat de identiteit van de gezichten benadrukt is door Hera vind ik vanuit artistiek oogpunt jammer en maakt het werk minder uitdagend om te ‘ontdekken’. Het heeft wel tot deze ophef geleid, iets dat je denk ik van tevoren kunt voorzien. Ik denk niet dat zij daar op uit is met haar werk, zonde dus.
Verder is de opmerking dat Nederland een dictatuur wordt natuurlijk onzin, het gaat hier om de individuele, en VRIJE keuze van een museumdirecteur en niet van heel Nederland. Je kunt veel aanmerken op Van Krimpens manier van handelen, maar hij staat uiteraard in zijn recht om werk niet te tonen. Het is zelfs zijn verantwoordelijkheid een integer beleid te voeren, hoezeer je het daar ook mee oneens kan zijn. Ook dat, en een discussie zoals op dit forum, is juist een teken van de zeer vrije, misschien doorgeschoten vrije samenleving van Nederland, en bepaald geen dictatuur.
donderdag 6 december 2007, 14:04 uur
Aan Paul Oomen:
If you know EXACTLY what you are going to do, what is the point of doing it?
Pablo Picasso
donderdag 13 december 2007, 23:31 uur
Vrijheid van meningsuiting?
Met stijgende ongerustheid heb ik de discussies, zowel op internet als in de nieuwsbladen over de foto’s van Sooreh Hera en de beoogde film van Geert Wilders gelezen. Ongerustheid, omdat de discussies geen discussies meer zijn, maar slechts pogingen om anderen te chokeren of beledigen. Steeds weer wordt daarbij de vrijheid van meningsuiting aangehaald als het hogere recht. En dat een ander zich hier maar naar dient te schikken.
Maar is dat een interpretatie die houdbaar is in een (wereldwijde) samenleving die zo pluriform is? Als de doelstelling is: samen leven, meen ik van niet. De grondslag van iedere positieve samenleving is immers: gelijke burgers, terughoudend machtsgebruik door de overheid. Laat ik daarom even ingaan op dit zo vaak aangehaalde grondrecht ‘vrijheid van meningsuiting’ en mijn mening daarover.
Laten we eens teruggaan naar de oorspronkelijke intenties achter de vrijheid van meningsuiting. Dit terechte grondrecht is opgesteld in de tijd dat veel overheden publicaties of uitingen verboden. En in een positieve samenleving wil je dat uiteraard voorkomen. De werking is hiermee jegens de overheid. Je kunt het als volgt lezen: Gij als overheid zult geen van uw onderdanen vooraf beperken in het recht zich vrij te uiten. De logica hierachter is dat wij als burgers de overheid zoveel macht hebben gegeven, zoals het alleenrecht op geweldsuitoefening, dat de vrijheid van de overheid ter compensatie ernstig aan banden moet worden gelegd.
Geldt de vrijheid van meningsuiting daarmee ook onverkort tussen burgers onderling? Ik durf er, zoals uit bovenstaande blijkt, een lans voor te breken dat dat niet het geval is. In het verkeer tussen burgers geldt een andere hoofdregel: Jouw vrijheid houdt op waar mijn neus begint en vice versa. Burgers zijn aan elkaar gelijk. Burgers dienen dus vooraf rekening te houden met gevoelens en de integriteit van de ander. Eventueel kunnen zij achteraf voor hun daden ter verantwoording worden geroepen. Zaken als belediging en schade aan eigendom horen dus primair tot het privaatrechtelijke domein. Er zijn weliswaar strafrechtelijke artikelen over belediging, maar in het algemeen worden deze als redelijk archaïsch beschouwd.
In het geval van de ‘kunst’ van fotografe Hera valt te toetsen of zij willens en wetens de intentie heeft gehad de neuzen van anderen te schaden. Hetzelfde geldt voor het plaatsen van deze foto’s in het NRC en andere dagbladen: heeft NRC willens en wetens, terwijl zij wist dat plaatsing van de foto’s beledigend kan zijn voor anderen, met de publicatie neuzen geschonden? Ik schat in dat aan de hand van de in de betreffende kranten en op internet geplaatste artikelen hier een redelijke casus voor te maken valt.
Blijft over de vraag of ook vooraf een verbod dan wel toetsing op een handeling kan worden verkregen indien bekend is dat deze mijn neus zal schenden. Ruwweg wat Geert Wilders claimt te gaan doen. Ik meen van wel. Het is immers goed gebruik in het privaatrechtelijk domein om schade, of deze nu materieel of immaterieel van aard is, te voorkomen of te minimaliseren. De wijze waarop dhr Wilders zich uit, toont aan dat het zijn intentie is om willens en wetens een voor een bepaalde groep mensen kwetsende film te maken. Nu deze intentie zo duidelijk is uitgesproken zou m.i. een privaatrechtelijke toetsing vooraf, met een verbod op publicatie op welke wijze dan ook, op straffe van een dwangsom, mij niet vreemd overkomen. Het maken van de film zou niet verboden kunnen worden, het openbaar publiceren mogelijk wel, afhankelijk van de uitkomsten van de toetsing vooraf.
Resteert dat ik het erg jammer vind dat onder het mom van de vrijheid van meningsuiting zovelen bewust gekwetst worden. En dat zovelen zich nog uitsluitend door het dreigen met geweld daarop kunnen reageren. Dat toont aan dat we niet meer echt samenleven. Terwijl het ook op een andere wijze had gekund. Hera had haar foto’s in een typisch Iraanse omgeving kunnen plaatsen of op het nachtkastje een gesloten koran kunnen leggen (waarmee plaats en verbondenheid van de betreffende homo’s met de islam worden weergegeven). NRC had het artikel zonder de gewraakte foto’s kunnen plaatsen, waarmee zowel recht werd gedaan aan de nieuwsgaring als aan de gevoeligheden van een groep medemensen.
En Wilders? Ik stel voor dat we die maar eens de publicitaire aandacht geven die hoort bij zijn niveau van polemiek.