Het lot van een boom
Gebrek aan daadkracht kan de politiek nu eens niet worden verweten. Het stadsdeel Amsterdam Centrum, het minst gewenste bestuursorgaan van Nederland, pakt alles aan. Morgen haalt de deelraad zelfs de internationale pers. Tenzij de rechter anders beslist *), wordt vanaf zeven uur ’s ochtends een begin gemaakt met het kappen van een kastanjeboom in een tuin achter het Anne Frankhuis.De anderhalve eeuw oude boom, waarover Anne Frank in haar dagboek schreef, is volgens deskundigen voor driekwart dood. Er dreigt gevaar als de aeculus hippocastanum, die circa 27.000 kilo weegt, omvalt. Overigens wordt een ent teruggezet, zodat de kastanje niet helemaal verdwijnt.
Al deze kennis en omzichtigheid hebben echter geen effect. De boom is het niveau van de binnenstad ontstegen. De verontwaardiging over de kap neemt zelfs internationale vormen aan. Vanuit de hele wereld, vooral uit Duitsland, wordt Amsterdam met protestbrieven bestookt. Geheel conform de oorlogsmetaforen heeft de eerste ow’er zich ook al gemeld: een buurtbewoner die kastanjes via de internetveiling eBay te koop aanbiedt om wat ‘oorlogswinst’ (ow) te maken. Het beeld is al met al naargeestig.
De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog en de Shoah moet levend worden gehouden. Geen misverstand daarover. Het historisch bewustzijn, dat daarvoor onontbeerlijk is, wordt bevorderd door abstracte kennis te concretiseren. Het succes van televisieprogramma’s en boeken, die voor een breed publiek zijn bestemd, bewijst hoe effectief het is om bruggen te slaan tussen wetenschap en burger. Er is dus niets mis met popularisering.
Maar er zijn grenzen. In 2004 leek de laatste grens in zicht. Op verzoek van de KRO, die toen het programma De grootste Nederlander uitzond, verlaagde de Tweede Kamer zich tot een officieel verzoek om Anne Frank postuum te naturaliseren. Als ze geen Nederlander was, kon de Amsterdamse volgens de regels van deze commerciële productie van Reinout Oerlemans namelijk niet meedingen naar de publieksprijs die uiteindelijk door Pim Fortuyn werd gewonnen.
Bijna niemand zei het openlijk. Maar in het pleidooi van het parlement, dat het kabinet terecht afwees, verschool zich weer eens een element van afkoop: het schuldgevoel dat de Nederlanders zich tijdens de bezetting onvoldoende hebben ingespannen om de joodse burgers te beschermen.
Kennelijk was de grens drie jaar geleden nog niet bereikt. De bovenmatige aandacht voor de kastanjeboom in de tuin van het Achterhuis heeft nu alle kenmerken van hysterie. Zelfs de centrale stad heeft zich bij monde van wethouder Vos (GroenLinks) op de valreep bemoeid met de kwestie.
Is er dan niemand die bij zinnen durft te blijven? Niet het kappen van de kastanjeboom is namelijk een bedreiging voor de nagedachtenis van Anne Frank en haar zes miljoen lotgenoten. De hysterie is het echte gevaar voor het historische bewustzijn. De manische opwinding is over een dag weer voorbij. Maar daarmee is de geschiedenis niet voorbij. De nazi’s kapten immers geen bomen, maar vernietigden mensen.
(*)De rechter heeft vanavond besloten de kapvergunning voorlopig voor twee weken te schorsen. Zie www.nrc.nl)
dinsdag 20 november 2007, 19:14 uur
Als we de zogeheten hysterie even neutraliseren – er zit ook veel oprechte emotie in en niet iedereen wil ‘afkopen’, kom nou? – is er niets tegen, de standpunten te verbinden: kappen op termijn (bij voorbeeld na tien jaar) nadat de boom gestut is. Daarna een soortgelijke boom planten, als symbool voor de nieuwe generaties: dit nooit weer.
Het stadsdeel is een bestuurlijk monstrum. Dit is eigenlijk een beslissing voor de centrale stad.
Over tien jaar zijn er nauwelijks mensen over die ‘het nog meegemaakt hebben’. Het Anne – Frankhuis kan de herinnering levend houden met een vernieuwde kastanje.
dinsdag 20 november 2007, 19:23 uur
Als de boom echt niet meer te redden is, laat dan de stam en delen van de dikke takken staan. Het is een symbool voor de ellende en het lot die Anne Frank, haar familie en vele miljoenen anderen hebben ondergaan. Het silhouet zal bij vele bezoekers aan het Anne Frankhuis nog meer indruk maken als men de geschiedenis van Anne en de boom heeft leren kennen.
dinsdag 20 november 2007, 19:33 uur
Heeft er dan nooit iemand gehoord van de enorme dikke boom in het plaatsje Alluville in Frankrijk aan de westkust? Daarin bevindt zich een kapelletje! Deze ENORME, STOKOUDE BOOM wordt gesteund met stangen en kabels om hem te behouden. GAAT DAT ZIEN! GAAT DAT ZIEN! Er is een prachtig boekwerkje over, te bekomen in het gezellige cafe op het plein: le chêne d’Alouville-Bellefosse.
Misschien een ideetje voor de Anne Frank Stichting, zo’n boekje over vier seizoenen met deze boom? Jammer dat zij zich er niet mee bemoeien. Natuurlijk kan deze boom behouden worden. Ook hele rijen huizen worden onder DUIZEND smoezen neergehaald. Moet dan alle geschiedenis verdwijnen? Laat die kippenbreinen er met hun tengels van afblijven!
dinsdag 20 november 2007, 19:33 uur
Wat een zielig sentimenteel gedoe vanwege een stervende boom. Het weerspiegelt wel het slechte geweten van Neerlands burgerij. Wat zeiden ze vroeger op het Waterlooplein? ,,Wat is geween, is geween.” Anne Frank komt nooit meer terug, met of zonder gehuil om een doodzieke boom.
Bob Müller, 1940-1945 Okeghemstraat 22, hoek Corn. Krusemanstraat bij het Valeriusplein
dinsdag 20 november 2007, 20:04 uur
Er is eerder ophef geweest over een boom die op ‘kappen’ stond. De holle boom bij in Kraantje Lek in de buurt van Haarlem. Er is een betonnen fundament gemaakt en de boom is met kabels vastgezet. Geen enkel probleem dit te doen met de boom van Anne Frank. Ja, er is wel een wil voor nodig de boom te behouden. Ontbreekt die dan is het einde verhaal. Daarom is het juist goed dat deze aandacht er is. Misschien kan dit de wil de boom te behouden versterken!
dinsdag 20 november 2007, 20:19 uur
Waar haalt zo’n rechtertje nou toch weer die arrogantie vandaan om het beter te weten. Stadsdeel Centrum heeft zich – overigens geheel tegen zijn gewoonte in – laten adviseren door echte deskundigen en volgt – ook weer geheel tegen hun normale reflex in – dit advies op.
Dit rechtertje zaagt dan misschien niet aan die boom, die een gevaar vormt voor de belendende panden en bijbehorende bewoners – hoe verzint-ie het om daar zelf even in het schemerdonker een oordeel over te gaan vellen – maar wel aan de poten van de stoel van de politiek in zijnn algemeenheid en Stadsdeel Centrum in het bijzonder.
Neerhalen dat ding, zet er maar een mooi standbeeld voor in de plaats, of een megavitrine met foto’s o.i.d. Wat moet je nou met zo’n wegrottende boom? Kijk desnoods op het Merwedeplein of daar nog moois tussenstaat uit haar tijd, verplaats je zo’n boom naar de Prinsengracht, als zo’n boom zo belangrijk gevonden wordt.
dinsdag 20 november 2007, 20:43 uur
Zolang deze boom niet dood is, gewoon uit zichzelf, moet hij blijven staan waar hij staat. Het huis is beschermd en dus de tuin en de boom ook. En wanneer hij een echte ruïne is, dan horen de dode delen van die boom nog steeds bij die plek. Geschiedenis is niet om weg te zagen en zeker niet met verzekeringstechnische argumenten. Het zoveelste bewijs dat Nederland niet om kan gaan met zijn geschiedenis en geen respect heeft voor morele en menselijke waarden. Beschamende dorpspolitiek van de deelgemeente!
dinsdag 20 november 2007, 21:15 uur
Het hoofdcommentaar over de zogenaamde Anne Frank boom in Amsterdam is mij uit het hart gegrepen. De exorbitante aandacht voor een zeer oude kastanjeboom – ook al heeft deze bijzondere emotionele en ‘historische’ waarde – leidt alleen maar af van wat waar het werkelijk om gaat: het joodse meisje Anne Frank. Er waren heel veel joodse meisjes en jongens als Anne Frank, die een minder goede of helemaal geen schuilplaats hadden. De meesten van hen vonden de dood in een van de Duitse concentratiekampen. Dat hebben ‘gewone’ Nederlanders niet verhinderd. De drukte die nú om een boom gemaakt wordt, vind ik dan ook stuitend.
Mijn man was ondergedoken, evenals een aantal mensen in mijn directe omgeving die dankzij de hulp van moedige medemensen WO II overleefd hebben.
Zij delen mijn mening volkomen.
dinsdag 20 november 2007, 21:28 uur
Het gaat natuurlijk niet om de boom als boom, maar om de boom als symbool. Alsof een deel van Anne is opgegaan in de ander, al is die ander plant. Goeddeels onbewust leidt deze ingeving tot nare parallellen, waarbij het bijna lijkt alsof de kapvergunning door de Grüne Polizei is uitgegeven. Kortom: de symboliek vertekent en leidt tot overdreven sentiment.
Het is voor de boom een mooi moment om dood te gaan. Het is herfst. De bladeren zijn gevallen. Het gaat stormen. En om nog een keer terug te grijpen op die surrogaatsymboliek: Anne zou nu in de tachtig zijn. Ook haar bestaan zou zijn voltooiing naderen.
Ik stel het volgende compromis voor. Top de boom af, tui desnoods zijn stam. Dat biedt een jaartje uitlooptijd, voor de gewenning en de acceptatie. In modern Nederlands: voor het rouwproces.
Zorg voor een tastbare afsluiting van deze pijnlijke fase. Plant na de kap de zaailing met ceremonieel. Gun het tijdelijke een vonkje eeuwigheid. Laat de kap wellicht samenvallen met de onthulling van een bescheiden monument. Een Amsterdamse kunstenares als Akelei Hertzberger verenigt het sofische element en de joodse achtergrond. Zo schuin tegenover het homomonument een buitenkans voor de stad om tolerantie en compromis in ere te herstellen.
Ten slotte: hoe toepasselijk dat de kastanje niet inheems is. Een allochtone boom, als het ware. Tijd voor de reidans.
dinsdag 20 november 2007, 22:54 uur
De botanische naam van de paardenkastanje is Aesculus hippocastanum.
dinsdag 20 november 2007, 23:54 uur
De exploitatie van het dagboek van Anne Frank heeft er uiteindelijk toe geleid dat de hoofdstad zijn Joden heeft ingeruild voor een lucratieve toeristische trekpleister, waarvan de uitbaters meer en meer de trekjes van onverdraagzaamheid zijn gaan vertonen, die ook eigen zijn aan andere, meestal godsdienstige sekteleden. De verwording van een eenvoudige herinnering aan een even tragisch als triviaal stukje geschiedenis tot de huidige welhaast religieuze verering is even tekenend voor de huidige, leeghoofdige verdwazing als zij beschamend is. Kappen ermee!
woensdag 21 november 2007, 09:00 uur
Ik hoop dat die boom gestut wordt, en nog eens gestut wordt en nog weer eens gestut wordt, net zo lang tot we de stutten gaan vereren in plaats van de boom, en dat dan op een dag de wind gaat waaien.
woensdag 21 november 2007, 19:18 uur
De oprichting van Stadsdeel Centrum werd tegen de wil van de bevolking doorgedouwd. De gevolgen logen er niet om. Een stelletje aan grootsheidwaanzin lijdende egootjes voeren de gezelligheid in de stad naar de kloten, verwoesten stadslandschappen die niet aan hun ‘grootsteedse’ maatstaven voldoen [bijv de Dijksgracht, en eerder de Cruquiuskade], willen tientallen miljoenen euro’s besteden aan een stadsdeelkantoor, kappen bomenomdat ‘opgeruimd staat netjes’, etc
Wordt het niet tijd om stadsdeel Centrum weer af te schaffen?
woensdag 21 november 2007, 21:41 uur
Mijn voorstel:
De boom laten staan, maar ontdoen van de zwaarste en dus gevaarlijkste delen. Uit het overblijvende stammen- en takkenstelsel door een geëngageerd kunstenaar een passende sculptuur laten maken. (Hadden we Jan Wolkers nog maar…) Op deze manier behoudt het bijzondere plekje Amsterdam de bijzondere boom als een monument ter herinnering aan Anne Frank.
Hpprt, zegt het voort, s.v.p.
woensdag 21 november 2007, 22:08 uur
Ik vind het triest om er een hele discussie over te hebben, maar Anne Frank komt niet terug als wij haar boom niet kappen. Haar gedachten zitten in haar dagboek en dat is wat telt, niet een boom die toevallig naast haar huis stond!
woensdag 21 november 2007, 23:19 uur
Als het waar is dat die boom door “olielekkage” is vergiftigd (zie discussie van vandaag), is er echt iets wat opgehelderd moet worden.
woensdag 23 januari 2008, 18:10 uur
La neige et l’harmonie.
Quand la neige
descend et décrit
la lumière de la prairie,
je vois une poésie
où la voix naturelle
paraît silencieuse;
le vent disparaît,
l’amour de la vie
rappelle le destin,
et une tendre jeunesse
arrive comme la nuit.
Francesco Sinibaldi
woensdag 23 januari 2008, 19:49 uur
Alles wat Anne Frank heet of raakt is goud, ik zou de jaarbegroting van dit huis wel eens onder ogen willen zien.
Ramptoerisme.
Toch vind het bijna literatuur, zo’n op intorten staande boom, die niet mag sterven, nog niet, over tien jaar pas. Die kastagnes uit het vuur slepen, de marketing,
over die kassakraker is gemaakt. Je kunt ze binnenkort keurig gegoten in een blokje polyster, voorzien van een messing plaatje, aan de balie kopen. En nu maar hopen dat het echt de kastajnes uit die boom zijn. Nou ja, tien jaren kastanjes verkopen, waar mensen voor in de rij staan, zou best wel een stevig grachtenhuis kunnen opleveren.
En de man, hij plantte een boom, bouwde een huis en verwekte een zoon.