Olieprijs en dollarkoers
Wat nog niet zo lang geleden onvoorstelbaar was, komt nu snel dichterbij: olie voor honderd dollar per vat. Vanmorgen schoot de prijs van West Texas Intermediate (WTI), de Amerikaanse standaard voor lichte olie, naar 93,22 dollar. Het iets laagwaardiger Brent, de hoeksteen van de Europese handel, steeg naar net boven 90 dollar per vat.
De handel voert tal van redenen aan voor de prijspiek. Mexico sloot door slecht weer dit weekeinde een deel van zijn productie. In Nigeria blijft het onrustig door onder meer ontvoeringen van medewerkers in de olie-industrie. Turkije zinspeelt op militaire acties tegen Koerdische rebellen binnen de grenzen van Irak. En de Amerikaanse retoriek tegen Iran neemt toe. De voorraden in vooral het Westen zijn, met de winter in aantocht, bovendien relatief laag.
Dat klinkt op het eerste gezicht allemaal aannemelijk als verklaring. Maar geopolitieke spanningen zijn er altijd, en er is wel vaker sprake geweest van krappe voorraden. Nog maar vier jaar geleden, ten tijde van de Amerikaanse inval in Irak, stemde de OPEC, de organisatie van olie-exporterende landen, haar productie nog af op een richtprijs van tussen 22 en 28 dollar per vat, en toonde zich er beducht voor dat de prijs tot daaronder zou afkalven.
Er is dus meer aan de hand. De opkomende machten in de wereldeconomie, met name China, groeien snel en gebruiken in verhouding tot hun productie veel olie. De mondiale oliemarkt kenmerkt zich door een scherpe onderlinge afstelling van vraag en aanbod, zodat een structureel hogere vraag, hoe bescheiden ook, grote prijseffecten kan opleveren. Het is om die reden dat de hoge olieprijs nog niet voor een wereldwijd alarm heeft gezorgd. Olie is zo bezien duur doordat het goed gaat met de wereldeconomie, niet doordat het zoals bij vorige prijspieken, slecht gaat in de wereldpolitiek.
Maar ook de opkomst van China en India is niet van vandaag of gisteren. De hevigheid van de huidige prijsstijging van olie heeft daarom een extra verklaring nodig, en die kan worden gevonden in de handel zelf. Olie wordt nog steeds hoofdzakelijk afgerekend in Amerikaanse dollars, en die rekeneenheid staat steeds verder onder druk. Vanmorgen stond de dollar op de valutamarkt op een nieuw dieptepunt: ruim 1,44 dollar per euro. Tegenover de Canadese dollar is de laagste koers in 33 jaar bereikt. Veel andere landen die tot voor kort hun munt aan de dollar koppelden, kunnen een vaste band met de dalende Amerikaanse valuta niet langer volhouden.
Zo bezien weerspiegelt de stijging van de olieprijs voor een belangrijk deel de daling van de dollar. Een vergelijkbaar effect is terug te vinden in de sterk gestegen koers van onder meer goud, dat eveneens in dollars wordt afgerekend. De valutamarkt is te onvoorspelbaar om ál te vergaande conclusies uit te trekken. Maar één mag onderhand wel: na een heerschappij van zes decennia is de Amerikaanse dollar vandaag niet langer de maat aller dingen.
dinsdag 30 oktober 2007, 00:01 uur
Nederland gebruikt dit jaar ongeveer 300 miljoen vaten olie, à zo’n 90 dollar kost dat 27 miljard dollar. Bnp is 625 maal miljard dollar. Oliekosten ongeveer 4,5% van het bnp. Andere landen van de EU besteden lagere percentages van hun bnp aan olie.
De VS gebruiken dit jaar ongeveer 10 miljard vaten, voor bijna duizend miljard dollar. Bnp is 12.500 maal miljard dollar. Oliekosten ongeveer 8% van het bnp.
De VS besteden aan olie een bijna twee keer zo groot deel van hun bnp in vergelijking met Nederland, dat per inwoner een topgebruiker van olie is binnen de EU. Olie, die bijna maximaal geproduceerd wordt en waarnaar de vraag nog steeds stijgt. Het mag geen wonder heten dat het vertrouwen in die economie, uitgedrukt in de relatieve waarde van de munteenheid, een stuk kleiner is geworden. Er wordt wel eens gedacht dat de VS oorlog voeren om de olie, maar gegeven hun olieverbruik en de kosten daarvan lijkt dat een uitzichtloze strijd.
De Amerikaanse dollar is niet meer de maat der dingen omdat de Amerikaanse economie tweederangs aan het worden is.
dinsdag 30 oktober 2007, 15:42 uur
Mischien een idee om eens op http://www.peakoil.nl te kijken. Je kunt daar bijvoorbeeld als je even doorklikt naar http://www.energybulletin.net een leuk interview ontdekken met het voormalige hoofd exploiratie van Saudi Aramco
die daar gezellig beweert dat we wereldwijd gepiekt zijn met de olieproductie. En dat uit het olieland waar we het volgens de EIA en IEA net van moeten hebben in de toekomst. Het is toch zo langzamerhand wel eens tijd dat er een paar mensen wakker worden op de economieredactie van NRC. WE ZIJN GEPIEKT!!!!! Daar waar onze economie op drijft, zal beduidend minder voorradig zijn in de nabije toekomst.
maandag 5 november 2007, 04:36 uur
Wel mee eens Maarten Dulfer. Het was voor mij vanaf het begin duidelijk dat de VS Irak ingingen voor de olie. Die olie krijgen ze dus niet.
Kunnen ze naar Canada komen, waar het vreselijk duur is om het bruikbaar te maken. Tegen de tijd dat het op de markt komt, betalen de Chinezen misschien wel meer voor het product dan de VS zich kunnen permiteren. De VS gaan een diepe put in. Jan Publiek in de VS is dertig jaren wijsgemaakt via tv en reclame dat alles moet kunnen, omdat je het waard bent.
Het wordt een erg harde landing wanneer er nergens meer geld te lenen valt, omdat het hele land tot de strot in de schulden zit.