,,U moet dan wel vandaag nog boeken, want de verkoop gaat opeens heel snel door de problemen in Europa’’, zegt het meisje van boekingskantoor in Peking. De IJslandse aswolk is voor de Russische en Chinese treinmaatschappijen en reisagentenschappen een onverwachte meevaller in het laagseizoen.

De treinkaartjes voor de verbindingen van Peking naar Moskou via Ulaan Bator( de Transmongolië Express) of via Vladiwostok (Transsiberië Express)  zijn opeens zeer gewild. Zelfs de teams die dit weekend deelnamen aan de Formule 1 in Shanghai overwegen racers, mecaniciens en de snelste auto’s ter wereld op de trein richting Europa te zetten. Het F-1-circus moet namelijk voor 9 mei in Spanje zijn.

Een week of misschien langer moeten wachten in Peking, Shanghai of Hongkong is natuurlijk geen straf, hooguit een beetje duur. Maar wie  om de een of andere reden -zoals familieuitbreiding- niet kan wachten op de hervatting van de luchtbusverbindingen zijn de zeven dagen en zeven nachten durende treinreizen een uitstekend, zeer comfortabel alternatief. En, afhankelijk van de wensen, waarschijnlijk ook goedkoper dan een hotel in deze Chinese metropolen, waar de prijzen in de vier- en vijfsterren hotels omhoog schoten.

De problemen met de aswolk in het Europese luchtruim hebben ook het Chinese plan om  het netwerk aan hoge snelheidslijnen uit te breiden naar Centraal-Azië en Europa in een nieuw daglicht gezet. Op dat in maart van dit jaar gepresenteerde voorstel  is tot nu toe wat lacherig gereageerd,  allemaal politieke propaganda zegt een  enkeling. Maar een treinreis van Peking naar Amsterdam, Brussel of Parijs in twee, drie dagen is opeens niet meer zo’n gekke gedachte. Die vulkaan gaat niet weg en zal ook niet snel tot rust komen, voorspellen  Britse experts op de BBC.

China, toch the  place to be in deze eeuw,  heeft vanaf 2015 het modernste netwerk aan hoge snelheidstreinen ter wereld.  En dat is geen propaganda.  Het is slechts een kwestie van aansluiten op de Europese TGV.  Er zijn een paar veiligheidsproblemen in Centraal-Azie en Rusland. Ook de financiering zal  lastig zijn.  En, er zijn zoals altijd, vast veel technische  beren op de weg.

Maar China beschikt over voldoende kapitaal en mankracht en de Chinese ingenieurs en de Duitse, Japanse en Franse treinenmakers hebben de plannen klaar liggen. Een nieuwe Zijderoute in de maak? Een Zijderoute van staal met treinen in plaats van kamelen.  Nooit meer in de sardienenklasse van Air France-KLM?  Wat een aantrekkelijk vooruitzicht.  Dan is de aswolk  toch ergens goed voor geweest.

Een paar uur nadat zij veroordeeld waren tot lange gevangenisstraffen wegens corruptie werden de vier Rio Tinto-medewerkers door de raad van bestuur ontslagen. Zij werden onceremonieel en pragmatisch gedumpt.

Het proces had de omvang van hun ,,deplorabele gedrag’’ duidelijk gemaakt, aldus CEO Tom Albanese die vorige week in Peking nog thee had gedronken met zijn belangrijkste klant, premier Wen Jiabao.

Ook de Australische regering zei dat tijdens het proces was bewezen dat de vier zich schuldig hadden gemaakt aan misdrijven volgens de Chinese wet.

Of dat waar is, valt moeilijk te controleren. Het bewijsmateriaal, de aanklachten, de bekentenissen en de pleidooien van de advocaten, de motivering van het vonnis, kortom alle aspecten van de zaak waren en zijn geheim.

Journalisten kwamen niet verder dan het harmonica-hek van de Shanghaise Volksrechtbank Nummer 1. De enige officiële toehoorder, de Australische consul in Shanghai, hield in bijna alle stadia van het proces zijn mond. Het enige dat hij vertelde was dat de verdachten hadden bekend. Het andere snippertje informatie betrof de mededeling over de lengte van de straffen.

Mochten de 660.000 buitenlandse bedrijven en alle buitenlandse zakenlieden in China gehoopt hebben dat er meer duidelijk zou worden over het verschil tussen staatsgeheimen en vertrouwelijke, commerciele informatie dan moeten zij teleurgesteld zijn.

Het aftasten van die grens is een vorm van Chinese roulette. Als er al een les te trekken valt is het dat ook buitenlandse ondernemers uiterst voorzichtig moeten zijn in China , zeker als zij het spel van guangxi(het smeden van warme wederzijds profijtelijke relaties) spelen om aan cruciale bedrijfsinformatie te komen.

Nu wordt in China uitgezien naar de processen tegen de Chinese staalbedrijven die de vier Rio Tinto-mannen hebben omgekocht. Nog zwaardere straffen, en zelfs de doodstraf, behoren tot het arsenaal van de rechters en de CCP om hen te sanctioneren. Intussen is het voor Rio Tinto en Australië business as usual in China.

Mei antwoordt met een breed grijzende emoticon en de tekst: ,,Natuurlijk niet, het maakt geen enkel verschil of we nu wel of niet worden omgeleid naar Hongkong. Alles werkt nog gewoon.’’

Vraag: ,,Maar ik zie dat ook Google Hongkong ook een beetje gecensureerd wordt, tenminste als je op een computer op het vasteland bepaalde termen intikt.”

Antwoord met emoticon met lachend gezicht en grote zonnebril: ,,Ja als je Falun Gong, dalai lama of zoiets intikt gaat de zaak dicht. Helemaal niets nieuws en wie is daar nou nog in geinteresseerd. Ik ken niemand die zich daar druk over maakt.’’

Vraag: ,,Nou, er zijn genoeg bloggers die kwaad zijn op het Ministerie van de Waarheid, zoals zij het Internetbureau van het Ministerie van Informatie noemen.”

Opnieuw een emoticon-grijns: ,,Allemaal ouderen. Verreweg de meeste internetters in China zijn jongeren onder de dertig die alleen maar geinteresseerd zijn in muziek en films downloaden, spelletjes spelen en eindeloos chatten. De meesten weten niet eens dat er ooit gedemonstreerd is op het Tiananmenplein. Ze zijn niet geinteresseerd in informatie, maar in vermaak.’’

Na een korte pauze: ,,De meeste Chinese internetters weten dat Google bestaat, maar zij gebruiken Baidu en als zij wat willen kopen Taobao’’. Baidu is een Google-look-alike en Taobao is een soort e-Bay.

Na een tweede pauze: ,,Of Google nu wel of niet actief is in China maakt niet uit. Het internet heeft ons leven toch al enorm veranderd. Ik kan overal bijkomen als ik dat wil. Alle jonge internetters vinden de censuur totaal achterhaald, maar wat er nu gebeurd kan hen niet veel schelen.’’

Vraag: ,,Wat zou er gebeuren als de gratis  muziek-  films- en spelletjesites zouden worden gesloten, bijvoorbeeld om copyrights te beschermen?”

Wang Mei versiert zijn antwoord met het emoticon van een duiveltje: ,,Pas dan breekt de revolutie uit, dat weet ik zeker.’’

Openbare oproepen, zeker in georganiseerde vorm en dan ook nog in de media, vallen slecht bij de Chinese autoriteiten, die op het ogenblik in conclaaf zijn met het Nationale Volkscongres.

De oproep aan de volksvertegenwoordigers om de hervorming van het hukou-systeem te versnellen werd ervaren als een provocatie, als een aantasting van het gezag. Inhoudelijk was er weinig mis mee, want ook de hoogste leiders weten dat het hukou-systeem hervormd moet worden.

Chinese onderdanen worden geregistreerd in hun geboortesteden en –dorpen. Voor Chinezen die daarbuiten werken –en dat doen honderden miljoenen- is het haast onmogelijk om hun hukou als het ware mee te nemen. Wie bijvoorbeeld in Nanchong in Sichuan is geboren en werkt in de grote fabrieken van Shanghai kan zich niet in deze metropool laten registreren. Dat heeft tal van sociale consequenties.

In feite ontstaat een situatie waarin de persoon uit Nanchong en zijn familie in Shanghai rechteloos zijn, nauwelijks aanspraak kunnen maken op de zorg- en de –minimale- sociale zekerheidsvoorzieningen en op ieder moment door de politie de stad uitgezet kunnen worden.

Klagen, recht zoeken is nagenoeg onmogelijk. Daar komt bij dat alle voorzieningen –telefoon, water, licht, het openen van een bankrekening en onderwijs voor de kinderen- duurder zijn voor stedelingen zonder hukou. Een huis kopen en zo deelnemen aan de nieuwe welvaart is zeer lastig.

Zhang Hong, zoon van een arbeidsmigrant, zag hoe zijn vader en moeder leden onder dat systeem en met hen miljoenen anderen. Hij zag ook dat mensen met geld, hoge opleidingen en goede connecties vaak wel in staat zijn hun hukou over te plaatsen. Het systeem is corruptiegevoelig. Hij vond dat het tijd was om actie te ondernemen.

Hij benaderde 59 kranten, legt hij uit in een open brief, en dertien van hen werkten mee aan het project. Dat waren overwegend kranten in gebieden waar arbeidsmigranten vandaan komen of waar zij werken. Dat was een dappere, enigszins vermetele daad, goede journalistiek bedrijven in China is immers een riskante werk.

,,Wij geloven dat mensen in vrijheid geboren zijn en het recht hebben vrijelijk te migreren om een beter leven op te bouwen’’, schreven de kranten op 1 maart. Een paar weken daarover publiceerden zij een reeks bijzondere reportages over de asociale aspecten van de hukou.

Het systeem was in de jaren vijftig ingevoerd op last van Mao Zedong die wilde verhinderen dat Chinese boeren het platteland ontvluchtten en massaal naar de steden trokken. In enkele steden is al een begin gemaakt met de hervorming van de hukou, maar dat betreft alleen hoogopgeleide arbeidsmigranten.

Zhang Hong, die zichzelf een ,,bescheiden adviseur’’ noemt, wist dat er problemen zouden ontstaan, maar realiseerde zich niet dat er zoveel, ook internationaal rumoer zou ontstaan. Niet zozeer de inhoud van het pleidooi om het geboorteregistratiesysteem te hervormen, trok de aandacht, maar dat dertien kranten gezamenlijk optrokken.

Twee dagen na de publicatie van het commentaar werd de tekst verwijderd van de websites van de dertien kranten en begonnen geruchten te circuleren over sancties tegen de schrijvers.

De thans ,,onafhankelijke commentator’’ Zhang Hong denkt dat hij niet de enige is die de gevolgen moet dragen. Enkele andere journalisten die bij het project waren betrokken –het aantal is nog niet bekend- zijn al geschorst.

Zonder daar enige ruchtbaarheid aan te geven heeft zij al in augustus vorig jaar haar dorp in de Chinese provincie Henan verruild voor een onbekende lokatie in Texas, zo blijkt uit een zaterdag uitgezonden documentaire op de Chineestalige televisie in Hongkong.

Mevrouw Gao besloot China te verlaten om bij een Chinese familie in de VS ongestoord en onbespied twee boeken te kunnen schrijven over de grootschalige handel in levensgevaarlijk bloed op het Chinese platteland. Duizenden inwoners van tientallen dorpen in Henan, maar ook in Sichuan en Guangdong raakten door deze praktijken besmet met het Hiv-virus.

Sinds zij als eerste ook openlijk de betrokkenheid van lokale partijfunctionarissen bij deze handel onthulde, werd zij voortdurend gevolgd, bewaakt en meer dan eens gearresteerd. Dat laatste overkwam ook journalisten die haar wilden interviewen.

Volgens dokter Gao zijn duizenden boeren gestorven aan Aids na transfusies met besmet bloed. Het systeem van bloedwinning, – en verwerking zou nog altijd een rol spelen bij de verspreiding van Hiv/Aids in ruraal China.

Dokter Gao vertrok naar de VS met medeneming van al haar documentatie, waaronder ook brieven en foto’s van besmette patiënten in de dorpen van zuidelijk Henan, maar ook van Aids-wezen. Het eerste boek moet nog dit jaar verschijnen in Taiwan en in Hongkong, vertelde zij zaterdag in de documentaire.

In een interview met de organisatoren zei Brin eerst dat Google geen censuur accepteert en zich in China zal inzetten voor vrije informatievoorziening.  En vervolgens: ,,Ik wil een weg vinden om in het Chinese systeem de mensen te voorzien van informatie. Misschien zullen we niet meteen succesvol zijn, maar misschien in een jaar of twee’’.

Anders gezegd, de aankondiging van 12 januari dat Google ,,binnen enkele weken’’ de samenwerking met de Chinese censuur zou stoppen,  is vervangen door ,,misschien in een jaar of twee’’.  Hij voegde er verder aan toe dat het Google’s doel in China is om de Chinezen van de best mogelijke informatie te voorzien en dat de aanwezigheid van Google in het Land van het Midden al heeft geleid tot minder censuur.

Wat hij daar precies mee bedoelde,  werd in de TED-conferentie niet duidelijk. Hij werd ondervraagd door een van de oprichters van TED en niet door een journalist. Het was voor het eerst dat Brin, die met zijn ouders in 1979 de communistische dictatuur in Moskou ontvluchtten, zich uitliet over de ophefmakende uitspraken van de topjurist van Google.

Voor de 700 medewerkers van Google.cn is dit goed nieuws, want zij behouden voorlopig hun goedbetaalde banen. Dat Google zichzelf voor de keus had gesteld, inbinden of vertrekken, was meteen duidelijk.  De titanenstrijd over de vrijheid van meningsuiting winnen was nooit een serieuze optie. Zo werkt dat niet in Peking en Brin is te veel zakenman om zich terug te trekken uit een groeimarkt als China.

Meer artikelen over Google en China op nrc.nl

Genoemde data voor de ontvangst van de Tibetaanse monnik zijn 17 of 18 februari, dus midden in de Chinese Nieuwjaarsvakantie. Het verbale vuurwerk zal er niet minder om zijn. Een voorspelbaar voorproefje werd vorige week al gegeven.

Een verrassing kan de ontmoeting niet zijn voor de Chinese autoriteiten. Obama heeft ook tijdens zijn bezoek aan Peking duidelijk gezegd dat hij de geestelijke leider op enig moment in zijn presidentschap wil ontvangen. Bovendien, het rituele bezoek van de dalai lama aan het Witte Huis annuleren zou worden opgevat als een teken van zwakte, als een onnodige knieval voor president Hu Jintao.

Alle opwinding in de Chinese en internationale media laat onverlet dat China weinig kan doen tegen de contacten van de vaardig netwerkende dalai lama en westerse leiders.  Het is net als met de opwinding over de wapenleveranties aan Taiwan.  Echte sancties tegen bijvoorbeeld Amerikaanse bedrijven werken contraproduktief voor China. Er wordt geen container minder verscheept en geen vliegtuigorder van serieuze omvang geannuleerd. Misschien krijgt Boeing een paar orders minder en Airbus er een paar bij, maar daar zal het bij blijven.

Tekenend is dat in Shanghai de media op de ene dag juichen over de Amerikaanse komst naar de Wereldexpo of de opening van een nieuw Amerikaans bedrijf en op de andere dag vuurspuwen over Obama en de dalai lama of de wapenleveranties aan Taiwan.

Daar komt bij dat de dalai lama weliswaar hartelijk wordt ontvangen, maar dat geen enkele westerse regeringsleider zijn zaak –meer autonomie voor de Tibetanen- daadwerkelijk steunt. Er is bijvoorbeeld nog nooit een VN-resolutie over Tibetaanse autonomie aangenomen. De VS en de Europese Unie onderschrijven de Chinese soevereiniteit in Tibet volledig. En dat weet Peking ook.

Waarom dan toch steeds die opwinding? Deels om het politieke isolement van de dalai lama te bestendigen en diens gastheren- en vrouw onder druk te houden. Maar het vertoon van woede is ook een nationalistische show voor Chinees publiek.

Daarnaast is het goed voor de promotiekansen van hoge functionarissen. Er zijn maar liefst zestien ministeries en partijafdelingen bij het beleid in de Tibetaanse gebieden(TAR plus prefecturen) betrokken. De Tibet-bureaucratie in Peking is  onder president Hu Jintao nog verder is uitgebreid. Hu heeft zijn presidentschap mede te danken aan zijn gouverneurschap in Lhasa en  heeft onlangs omvangrijke nieuwe investeringen  in Tibet en de Tibetaanse prefecturen in omringende provincies goedgekeurd.   Iedere ambitieuze onderminister, diplomaat of woordvoerder  kent dat soort feiten.

Hij werd onmiddellijk bijgevallen door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, die van een vrij internet een buitenlandspolitiek doel maakte.

Mensenrechtenorganisaties en de internationale media juichten vanaf de zijlijn Google’s besluit om de censor te negeren luid toe. Google had al veel eerder een principiële houding moeten aannemen, maar beter laat dan nooit, was de teneur van de voorspelbare commentaren.

En toen werd het stil. Althans van de kant van Google.

Van de door Drummond aangekondigde discussies met de Chinese overheid is niets meer vernomen. Niet verwonderlijk, want er is van Chinese zijde niets te bespreken. Bovendien zijn alles ministeries bezig de deuren te sluiten vanwege de lange Chinese Nieuwjaarsvakanties.

De filters die Google gebruikt om Googl.cn te censureren, doen onverkort hun werk en bij Google in Peking en Shanghai gaat alles z’n gewone gangetje. ,,Business as usual’’ meldde Google in Peking afgelopen week aan in China gestationeerde buitenlandse correspondenten die iedere dag op de zoekmachines van Google.cn testen of de filters al zijn uitgeschakeld.

Na bijna een maand wachten op actie van Google dringt zich de vraag op of Google het dreigement ook gaat waarmaken. ,,Will Google walk the talk’’, wil ook de financiele en computervakpers weten. Vermoed wordt dat Google het dreigement niet zal omzetten in daden vanwege de commerciële en juridische consequenties.

Er is alle aanleiding te veronderstellen dat Drummond voor zijn beurt sprak en inmiddels tot de orde is geroepen. Verzoeken om nadere toelichting worden stelselmatig afgewezen door zowel de Amerikaanse als de Chinese woordvoerders van Google. De hoogste baas van Google, Eric Smidt, heeft inmiddels duidelijk gemaakt dat zijn bedrijf heel graag in China blijft. Hij legde met zoveel woorden een liefdesverklaring af. En Smidt heeft voor zover bekend de dappere teksten van de bedrijfsjurist Drummond niet herhaald.

Niet verwonderlijk gezien de groei van het aantal Chinese internetgebruikers en de positie van Google in China, waar alleen Baidu.cn groter is. Volgens het blad Computerworld is Google er opeens ook niet meer zo zeker van dat de cyberaanvallen op de computers van Google uit China kwamen. Die kwestie is nog altijd in onderzoek, waarbij Google geholpen wordt door de Amerikaanse inlichtingendienst NSA.

Aangezien dergelijke beschuldigingen moeilijk hard te maken zijn en iedere groot land aan digitale spionage doet, begint het vermoeden te rijzen dat Google is teruggekomen op het dreigement van Drummond. Van meet af aan stond vast dat Google deze strijd, voor zover daar al sprake van is, zou verliezen en dat inzicht lijkt ook in San Francisco te zijn doorgedrongen.

Behalve commerciële overwegingen spelen ook de 700 Chinese Google-mewerkers een rol. Het is voor de Google-raad van bestuur in Sillicon Valley vrij makkelijk om een heldhaftige rol te spelen, maar de Chinese directie en medewerkers komen in een bijzonder lastige positie te verkeren als van hen wordt geëist de Chinese censuurwetten te overtreden.

Zij lopen het risico te worden vervolgd, hun baan te verliezen of te worden gearresteerd. Ook zij wachten af en gaan intussen gewoon door met de verkoop van advertenties en van Google-produkten, zoals de nieuwe Android, een systeem voor mobiele telefonie.

Meer artikelen over Google en China op nrc.nl

Drie dagen lang keurde de politieke top tijdens een speciale conferentie -de vijfde in zijn soort in de 60-jarige geschiedens van de Volksrepubliek China- de details goed van een nieuw ontwikkelingsplan voor Tibet. Dat is in dit geval de verzamelnaam voor de Tibetaanse Autonome Regio(TAR) met Lhasa als hoofdstad en de Tibetaanse prefecturen in de Chinese provincies Yunnan, Sichuan, Gansu en Xinjiang.

In essentie komt het plan erop neer dat de economische ontwikkeling van Tibet in de hoogste versnelling wordt gezet. Details waren al eerder uitgelekt, zoals de bouw van een tweede, hooggelegen luchthaven en de aanleg van drie nieuwe spoorlijnen, waarmee al begonnen is. Er wordt ook gewerkt aan een snelweg naar Nepal en India. Sinds 2001 heeft Peking voor ruim 187 miljard yuan (19 miljard euro) in Tibet geinvesteerd en dat bedrag zal in de komende vijf jaar zeker overtroffen worden.

De politieke bedoelingen van het nieuwe plan zijn duidelijk: voor eens en voor altijd een einde maken aan de onrust in Tibet door de zeer arme Tibetaanse bevolkingen welvarender te maken. De achterliggende gedachte is dat door nog meer economische ontwikkeling ,,stabiliteit’’ in Tibet verzekerd kan worden.

Volgens het Chinese persbureau Xinhua moeten de inkomens van de gewone Tibetanen, dus de boeren, de nomadische herders, gelijk worden getrokken met de gemiddelde inkomens van de Han-Chinezen. De salarissen van Tibetaanse ambtenaren, politiemannen en andere functionarissen zullen ook omhoog gaan.

Het plan omvat de bouw van nieuwe ziekenhuizen, scholen en een universiteit. Ook het aantal Tibetaanse jongeren dat mag gaan studeren aan de Universiteit voor Etnische Minderheden in Peking zal worden verhoogd. Er moeten meer hoogopgeleide Tibetanen in het bestuur van de TAR en de prefecturen komen.

Volgens dr Tanzen Lhundup, de Tibetaanse directeur van het China-Tibet Onderzoekscentrum in Peking, zal het nieuwe plan een grote impact hebben op de economie van Tibet en de naburige regios in de Chinese provincies. Gewone Tibetanen klaagden de afgelopen jaren dat zij werden gediscrimineerd en niet profiteerden van de Chinese hausse.

Of dat nu wel zal gebeuren, zal moeten blijken. De uitbreiding van de infrastructuur met nieuwe wijken en bedrijfsterreinen zal ongetwijfeld ook voor een instroom van Han-Chinese ondernemers en werkers zorgen.

Hoewel daar in de staatsmedia niets over is gezeg, is bevordering van de migratie van oost naar west, dus ook naar Tibet, een van de doelen van de Chinese overheid.

De expliciete politieke boodschap is ook duidelijk: een onafhankelijk, separaat of zelfs maar autonoom Tibet is voor Peking volstrekt onbespreekbaar.

Of door economische ontwikkeling en verhoging van de levensstandaard de onrust in de Tibetaanse gebieden zal verdwijnen, moet blijken. Of anders gezegd: zullen de Tibetanen zich laten ,,omkopen’’.

Een groot aantal van hen zal dat zeker doen. Dat is nu al het geval. Maar in de kloosters blijft het onrustig en de Han-Chinese controle op de uitoefening van hun geloof wekt ook onder de gewone bevolking de nodige, hoewel slinkende, weerstand.

Tot een nieuwe opstand, zoals in het voorjaar van 2008, waarbij 19 mensen om het leven kwamen, zal het op dit moment niet komen, maar het risico blijft wel bestaan. Peking beschuldigt de ,,separatische kliek van de dalai lama’’ de afscheidingsgedachte op te stoken.

De bevolking zou anders willen, denkt president Hu Jintao. Hij noemt dat in het marxistische jargon de ,,speciale contradictie’’ in Tibet. En daar willen hij en zijn opvolger Li Xinjing nu een eind aan gaan maken met miljarden euro’s en een harde aanpak van degenen die zich niet schikken.

Blijkbaar had de Duitse regeringsleider gedacht of gehoopt dat China in de hoge drukpan van de klimaattop van mening zou veranderen en alsnog zou instemmen met een nieuw klimaatverdrag met wettelijke verplichtingen de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Zij was zeker niet de enige, hoge deelnemer die deze hoop koesterde.

Voor allen die echter de afgelopen zes maanden de Chinese (en Indiase) voorbereidingen op ,,Kopenhagen’’ wel hadden gevolgd hield het debacle geen begin van verrassing in.

Al in een vroeg stadium hadden de Chinese autoriteiten duidelijk gemaakt dat zij niet willen meewerken aan een nieuw verdrag, maar dat het huidige Kyoto-verdrag moet worden voortgezet en dat de VS, Europa en andere westerse landen als historische schuldigen beloftes moeten omzetten in daden.

Hoofdreden van de opstelling van de Chinese delegatie onder leiding van de Chinese nummer 3, premier Wen Jiabao, is dat China de economische ontwikkeling niet in gevaar wil brengen door zich wettelijk te binden aan massale investeringen om de uitstoot van broeikasgassen die in China in 2050 zullen pieken te verminderen. Er komt als het aan China ligt dus ook in Mexico in 2010 geen nieuw klimaatverdrag.

Er zijn nog meer redenen, maar dit is verreweg de belangrijkste verklaring voor de Chinese opstelling, hoewel hier het probleem van klimaatverandering op zich wel onderkend wordt en er steeds meer gedaan wordt op het gebied van wind-, zonne- en kernenergie.

India, en dat was ook een opmerkelijk politiek feit, volgde China in dit opzicht op de voet. De wereld is in een overgangsfase, constateerde kanselier Merkel daarom Inderdaad, Kopenhagen was een fascinerend schouwspel omdat milieuorganisaties, ministers van milieu, en geinteresseerde tv-kijkers en krantenlezers, die niet iedere dag het politieke en economisch nieuws in Azie volgen, konden zien hoe snel het machtsevenwicht in de wereld aan verschuiven is van west naar oost.

De opstelling van China -en van het Amerikaanse Congres- bepaalden de uitkomst van Kopenhagen. Die uitkomst stond eigenlijk al vast na het bezoek van president Obama aan president Hu Jintao in november. En de Europese Unie stond daarbij aan de zijlijn. De Britse minister van milieu, Ed Milliband,(  www.bbcworld.com ) gaf het ruiterlijk toe.

Dat er nog een politiek akkoord uitrolde was uitsluitend te danken aan het gesprek onder ,,Hochdruck’’(Der Spiegel) van president Obama met de Chinese premier Wen Jiabao. Welkom in de wereld van de ,,G-2’’ die in Kopenhagen zo duidelijk zichtbaar werd. Dit alles gebeurde op de dag dat in Peking de vier miljoenste auto werd verkocht.