Restaurant “Het oosten is Rood” is gevestigd in een voormalige wapenfabriek op een verlaten fabrieksterrein in het Noordoosten van Peking.

Het is een enorme kantine waar dagelijks tientallen maoisten, arbeiders en boeren samenkomen om op bijna morbide wijze hun ‘Grote Roerganger’ Mao Zedong te vereren en even te worden ondergedompeld in de sfeer van hun jeugd. Lees verder »

In  het Tiantanpark, een van de  mooiste  parken van Peking komen elke dag honderden misschien wel duizenden zestigplussers in alle vroegte bij elkaar om te recreëren.
Ze  doen taichi of Qigong,zingen, dansen,  zijn aan het joggen, staan te  goochelen of  schrijven  met grote penselen  karakters op straat.
Over hun vale geïmproviseerde sporttenues dragen de pensionados nonchalant een colbert en in hun versleten katoenen tasjes slepen ze een transistoradiootje  en allerlei gezellige etenswaar mee.
Mevrouw Zhou komt net als haar buurtgenoten elke dag naar het park voor taichi les.
“Ik werkte als administratief medewerkster op een school. Nu ik niet meer werk wil ik niet eenzaam worden.
Ik kom elke dag naar het park om onder de mensen te zijn en om gezond te blijven.
Gezondheidszorg is duur dus is het heel belangrijk dat ik geen kwaaltjes krijg”, zegt Zhou.

Het zeventiende partijcongres is bijna ten einde maar  hoe het nieuwe regeringsbeleid  van China er precies uit komt te zien  en  of en  hoe de machtsverhoudingen  in het politburo zijn veranderd, daarover zijn  wij journalisten deze week tot nu toe niet veel wijzer geworden.
De persconferenties waren zorgvuldig geregisseerd door de organisatoren van de partij en na afloop  van de provinciale werkgroepen konden journalisten alleen collectief vragen stellen.
De persconferenties in het vlakbij de Grote Hal van het Volk gelegen speciaal ingerichte mediacentrum,  gingen vooral over financieel-economische onderwerpen.  Over  de kloof tussen arm  en rijk werd nauwelijks gesproken en  het proletariaat was pijnlijk afwezig.
De communistische partij sprak de afgelopen maanden over het bevorderen van transparantie  binnen de partij, vooral  bedoeld om de  corruptie aan te pakken, maar van die openheid was tijdens het congres weinig te merken.
Of die openheid moest er uit bestaan dat buitenlandse media  gebruik konden maken van de faciliteiten  van het hypermoderne perscentrum en dat
er  in tegenstelling tot voorgaande jaren  na afloop van de openbare vergaderingen van  provinciale werkgroepen vragen gesteld  konden worden. Jammer genoeg mochten   journalisten hun vragen alleen collectief en in het Chinees stellen aan  de partijsecretarissen en andere  woordvoerders.
Een congreslid apart spreken? Kan, maar dan wel  in het mediacentrum onder de controle van de partij.
Hoewel Hu Jintao in zijn openingsspeech maar liefst 60 maal het woord democratie gebruikte, wijst niets er op dat de president van plan is zijn macht binnen de partij te delen.

Alles wat tijdens die werkgroepen werd gezegd was  conform de partijlijn.
Een van de weinigen die deze week een onafhankelijk geluid liet horen was  Hu Deping (65) zoon van Hu Yaobang  een van de meest liberale politici die China ooit heeft gekend en wiens dood de aanleiding was voor de studentenopstand op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989.
Hu, die onder meer  voorzitter is  van de federatie voor industrie en commercie, verkondigde  na een vergadering van zijn werkgroep openlijk dat hij voor volledige democratie is.
De werkgroepen van de provincie Liaoning en Shanghai waren overigens druk bezocht omdat hun partijsecretarissen Li Keqiang en Xi Jinping naar verwachting zullen promoveren naar het almachtige politbureau.
Op een vraag van een journalist of Xi Jinping al wist hoe zijn kansen lagen zei hij; “Ik weet nog niets maar wat ik wel weet is dat ik ook als lid van  het politbureau mijn provincie Liaoning zal  ondersteunen”.
Of Xi Jinping  of Li Keqiang als vice-president  en potentiële opvolger van Hu Jintao gekozen zal worden  is nog altijd de grote vraag.
Vanochtend zijn eindelijk de namen bekend gemaakt van het 371-koppige centrale comité.
Dat  de 68 jarige vice-president Zeng Qinghong  en twee andere partijouderen en aanhangers van oud-president Jiang Zemin daar niet bij zitten, betekent dat Hu zijn macht verder kan uitbreiden.
Het wachten is nu op de bekendmaking van het nieuwe politbur  dat naar verwachting morgenvroeg rond elf uur zal verschijnen op het centrale podium van  De Grote Hal van Het Volk .

Al weken lang hangt het congres van de Chinese Communistische Volkspartij hier in de lucht.

De straten zijn schoongeveegd, op alle strategische punten in de stad zijn cordons gelegd van leger en politie, daklozen en zwervers van straat gehaald. En wie van vliegeren houdt moet ook even de stad uit want er mogen tijdens deze congresweek geen vliegende objecten in de lucht worden gesignaleerd. Lees verder »

Afgelopen weekend was ik in het dorpje Songzhuang in de buitenwijken van Peking. Naar schatting wonen daar 1500 kunstenaars die voornamelijk moderne kunst maken.
In Songzhuang is langs de hoofdstraat, die het dorp in tweeën deelt, een kunstenaarswijk opgetrokken van een paar honderd in steen gebouwde Chinese woningen met traditionele binnenplaats, maar je vindt er ook een modern ogend plein met enorme atelierwoningen eromheen.
Sinds het einde van de jaren negentig zijn in Peking oude fabieksterreinen zoals 798 artzone en de oude bierbrouwerij Jiuchang, door de overheid opengesteld voor kunstenaars.
Op die manier kon de overheid een beter toezicht houden op de rebelse artistiekelingen.
798 art is inmiddels vercommercialiseerd en omgedoopt tot het Chinese Soho of Greenwich village voor toeristen.
In Songzhuang is (nog) geen toerist te bekennen. Geen winkeltjes of koffieshops; er wonen en werken kunstenaars die zich niet willen houden aan de commerciële wetten van 798 artzone en vooral in alle rust willen werken.
“In het verleden werden we door de lokale autoriteiten tegengewerkt maar nu helpen ze ons. We hebben hier een atmosfeer gecreëerd waarin we elkaar kunnen stimuleren en inspireren”, zegt een kunstenaar die anoniem wil blijven.
Hoewel er in China nog lang geen volledige artistieke vrijheid is, hebben kunstenaars inmiddels wel veel meer ruimte gekregen voor individuele expressie. In 1989 brak de Chinese moderne beeldende kunst toen in Peking de legendarische tentoonstelling ‘Avant Garde’ in Peking opende. Daar werden maatschappijkritische werken tentoongesteld die een paar jaar daarvoor pertinent verboden zouden zijn geweest. Een paar maanden later vond de studentenopstand plaats op het Plein van de Hemelse vrede en veel kunstenaars emigreerden naar Australië, Amerika of Europa.
Begin jaren negentig leefde de kunst weer op en borduurde men verder op de weg die men in in 1989 was ingeslagen. Vooral de experimentele en maatschappijkritische kunst met Mao als lijdend voorwerp was in. Wat ze lieten zien was zo extreem en vooruitstrevend dat de kunstenaars zelf niet konden geloven dat de overheid niet ingreep.
Uiteindelijk vonden de kunstenaars zelf,dat de grens van wat esthisch en ethisch nog verantwoord was, wel was bereikt.
Inmiddels floreert de beeldende kunst in China als nergens ter wereld. Chinese kunst schilders als Zhang Xiaogang en Feng Zhengjie zijn absolute internationale sterren en hun schilderijen gaan voor miljoenen euro ‘ s over de toonbank.
In Songzhuang vragen kunstenaars ook flink wat geld voor hun kunst. Cheng Wei bijvoorbeeld schildert net als veel Chinese kunstenaars Andy Warhop-achtige popart schilderijen. In zijn atelier staan tientallen forse doeken van het type vrachtwagen uit de Maoperiode waarmee de gardisten van de Culturele Revolutie destijds hun slachtoffers vervoerden.
Ze zie er allemaal hetzelfde uit maar zijn steeds in een andere kleurstelling geschilderd.
Op het nummerbord van de trucks staan wisselende teksten als: “lang leve de communistische partij “ en “wees trouw aan leider Mao”.
Cheng Wei vraagt 5000 euro voor een schilderij. Een prikje zegt hij want kunstenaars in 798 vragen voor soortgelijk werken al het vierdubbele.
Of zijn werk maatschappijkritisch is?
“Niet perse. Ik maak gewoon wat in mijn hoofd opkomt en als dat goed verkoopt is dat mooi meegenomen.”

Chinezen zijn razend nieuwsgierig. Bij een eerste ontmoeting vragen ze me steevast waar ik vandaan kom. Als ik dan zeg “uit Nederland”, weten ze in tegenstelling tot veel Amerikanen altijd wel waar ons land ligt en waar het om beroemd is: windmolens, voetbal en tulpen.
Dat Nederland hier een grote naamsbekendheid heeft, ligt waarschijnlijk aan het feit dat Chinezen erg geïnteresseerd zijn in Europa en omdat wij onze oer Hollandse identiteit blijkbaar goed verkopen.
In het kader van 35 jaar diplomatieke banden met China, is deze week een Hollands dorpsplein opgebouwd in het Chaoyangpark.
Er staat een heuse veertien meter hoge windmolen, bordkartonnen grachtenhuizen, een poffertjeskraam, een haringkar, een levend standbeeld van Rembrandt en een draaiorgel.
China heeft deze week vakantie; het is de tijd van het Chinese maanfeest bedoeld om de goden te danken voor een goede oogst en de Volksrepubliek viert zijn achtenvijftigste verjaardag.
In het Hollanddorp worden vierhonderdduizend dagjesmensen verwacht.
Bankemployee Wang Hui vindt het helemaal geweldig om de Nederlandse sfeer te proeven: “Ik heb veel van Nederland gehoord maar ik ben er natuurlijk nog nooit geweest. Nu krijg ik toch een idee”.
Volgens ambassadeur Dirk Jan van den Berg is Nederland erg populair in China omdat ons land in de statistieken altijd wel ergens in de top tien te vinden is.
“Onze naamsbekendheid is ook gegroeid door “The Rise of the Great Powers”, een tv- documentaire over de negen belangrijkste naties in de wereld.”
Van den Berg doelt op de documentaire van de staatstelevisie CCTV die vorig jaar is uitgezonden en de geschiedenis belicht van de hedendaagse wereldmachten vanaf de vijftiende eeuw.
De twaalfdelige documentaire was een unicum in China en werd door honderden miljoenen mensen bekeken;de tweede uitzending was geheel gewijd aan Nederland.
Volgens insiders werd de basis voor het maken van de serie gelegd tijdens een vergadering van het politburo in 2003. Over de inhoud is door het politburo goed nagedacht; de documentaire zou wel eens de bedekte opmaat kunnen zijn voor een nieuwe golf van hervormingen in China.
De subtiele boodschap van de serie is dat China de wereld niet wil domineren maar dat het land een ontwikkeling voor ogen staat zoals de in de serie geportretteerde naties als Engeland, Nederland en Amerika.
Hun geschiedenis laat zien dat landen die stapsgewijs
hervormingen hebben doorgevoerd veel succesvoller zijn geweest dan landen die aan radicale hervormingen hebben gedaan.
In de serie wordt de Nederlandse koloniale geschiedenis beschreven als expansie van economische macht en handel zonder het gebruik van veel geweld.
De handelspolitiek van de Nederlandse Republiek was volgens de Chinezen het eerste voorbeeld van vreedzame globalisering.
Het staatpersburo “Nieuw China” wees er in een persbulletin op dat de Nederlandse handelsschepen geen kanonnen aan boord hadden en daarom lichter en efficiënter waren dan de Britse en Spaanse schepen.
Een tijd lang zijn er felle discussies op het internet gevoerd over de inhoud van de serie.

Tweehonderduizend mensen waren vanmorgen vroeg naar het Tiananmenplein gekomen om de vlagceremonie bij te wonen waarmee de viering begon van de 58 ste verjaardag van de Volksrepubliek China. Ter gelegenheid van China’s nationale feestdag en het partijcongres dat begint op 15 oktober is
het Plein versierd met 400,000 bloempotten waarin 130 soorten bloemen een bloemenzee vormen.
Het is de laatste 1 oktoberviering voor de opening van de Olympische spelen en daarom is er een replica van de Acropolis en een 9 meter hoge Olympische fakkel neergezet op het plein neergezet.
In Hong Kong reageerde men minder enthousiast.
Zeven demonstranten gingen onder leiding van de politieke activist Leung Kwok-hung de straat op om te protesteren tegen het bloedig neerslaan van de Tiananmen opstanden in 1989.
Zij hielden stil voor het gebouw waar een door de Chinese overheid georganiseerde receptie werd gehouden en verbrandden een portret van voormalig premier Li Peng, een van de hoofdverantwoordelijken van het bloedig neerslaan van de studentenopstand op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989.