Het Jaar van de Tijger zal volgende week beginnen met een stevige aanvaring met de Verenigde Staten. De Amerikaanse president Obama is van plan nog deze maand de dalai lama te ontvangen.

Genoemde data voor de ontvangst van de Tibetaanse monnik zijn 17 of 18 februari, dus midden in de Chinese Nieuwjaarsvakantie. Het verbale vuurwerk zal er niet minder om zijn. Een voorspelbaar voorproefje werd vorige week al gegeven.

Een verrassing kan de ontmoeting niet zijn voor de Chinese autoriteiten. Obama heeft ook tijdens zijn bezoek aan Peking duidelijk gezegd dat hij de geestelijke leider op enig moment in zijn presidentschap wil ontvangen. Bovendien, het rituele bezoek van de dalai lama aan het Witte Huis annuleren zou worden opgevat als een teken van zwakte, als een onnodige knieval voor president Hu Jintao.

Alle opwinding in de Chinese en internationale media laat onverlet dat China weinig kan doen tegen de contacten van de vaardig netwerkende dalai lama en westerse leiders.  Het is net als met de opwinding over de wapenleveranties aan Taiwan.  Echte sancties tegen bijvoorbeeld Amerikaanse bedrijven werken contraproduktief voor China. Er wordt geen container minder verscheept en geen vliegtuigorder van serieuze omvang geannuleerd. Misschien krijgt Boeing een paar orders minder en Airbus er een paar bij, maar daar zal het bij blijven.

Tekenend is dat in Shanghai de media op de ene dag juichen over de Amerikaanse komst naar de Wereldexpo of de opening van een nieuw Amerikaans bedrijf en op de andere dag vuurspuwen over Obama en de dalai lama of de wapenleveranties aan Taiwan.

Daar komt bij dat de dalai lama weliswaar hartelijk wordt ontvangen, maar dat geen enkele westerse regeringsleider zijn zaak –meer autonomie voor de Tibetanen- daadwerkelijk steunt. Er is bijvoorbeeld nog nooit een VN-resolutie over Tibetaanse autonomie aangenomen. De VS en de Europese Unie onderschrijven de Chinese soevereiniteit in Tibet volledig. En dat weet Peking ook.

Waarom dan toch steeds die opwinding? Deels om het politieke isolement van de dalai lama te bestendigen en diens gastheren- en vrouw onder druk te houden. Maar het vertoon van woede is ook een nationalistische show voor Chinees publiek.

Daarnaast is het goed voor de promotiekansen van hoge functionarissen. Er zijn maar liefst zestien ministeries en partijafdelingen bij het beleid in de Tibetaanse gebieden(TAR plus prefecturen) betrokken. De Tibet-bureaucratie in Peking is  onder president Hu Jintao nog verder is uitgebreid. Hu heeft zijn presidentschap mede te danken aan zijn gouverneurschap in Lhasa en  heeft onlangs omvangrijke nieuwe investeringen  in Tibet en de Tibetaanse prefecturen in omringende provincies goedgekeurd.   Iedere ambitieuze onderminister, diplomaat of woordvoerder  kent dat soort feiten.

Google versus China. Een titanengevecht over vrijheid op het internet werd er in het vooruitzicht gesteld toen David Drummond, chief legal officer van Google, aankondigde dat het grootste internetbedrijf ter wereld de Chinese censuurwetten niet langer zou accepteren.

Hij werd onmiddellijk bijgevallen door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, die van een vrij internet een buitenlandspolitiek doel maakte.

Mensenrechtenorganisaties en de internationale media juichten vanaf de zijlijn Google’s besluit om de censor te negeren luid toe. Google had al veel eerder een principiële houding moeten aannemen, maar beter laat dan nooit, was de teneur van de voorspelbare commentaren.

En toen werd het stil. Althans van de kant van Google.

Van de door Drummond aangekondigde discussies met de Chinese overheid is niets meer vernomen. Niet verwonderlijk, want er is van Chinese zijde niets te bespreken. Bovendien zijn alles ministeries bezig de deuren te sluiten vanwege de lange Chinese Nieuwjaarsvakanties.

De filters die Google gebruikt om Googl.cn te censureren, doen onverkort hun werk en bij Google in Peking en Shanghai gaat alles z’n gewone gangetje. ,,Business as usual’’ meldde Google in Peking afgelopen week aan in China gestationeerde buitenlandse correspondenten die iedere dag op de zoekmachines van Google.cn testen of de filters al zijn uitgeschakeld.

Na bijna een maand wachten op actie van Google dringt zich de vraag op of Google het dreigement ook gaat waarmaken. ,,Will Google walk the talk’’, wil ook de financiele en computervakpers weten. Vermoed wordt dat Google het dreigement niet zal omzetten in daden vanwege de commerciële en juridische consequenties.

Er is alle aanleiding te veronderstellen dat Drummond voor zijn beurt sprak en inmiddels tot de orde is geroepen. Verzoeken om nadere toelichting worden stelselmatig afgewezen door zowel de Amerikaanse als de Chinese woordvoerders van Google. De hoogste baas van Google, Eric Smidt, heeft inmiddels duidelijk gemaakt dat zijn bedrijf heel graag in China blijft. Hij legde met zoveel woorden een liefdesverklaring af. En Smidt heeft voor zover bekend de dappere teksten van de bedrijfsjurist Drummond niet herhaald.

Niet verwonderlijk gezien de groei van het aantal Chinese internetgebruikers en de positie van Google in China, waar alleen Baidu.cn groter is. Volgens het blad Computerworld is Google er opeens ook niet meer zo zeker van dat de cyberaanvallen op de computers van Google uit China kwamen. Die kwestie is nog altijd in onderzoek, waarbij Google geholpen wordt door de Amerikaanse inlichtingendienst NSA.

Aangezien dergelijke beschuldigingen moeilijk hard te maken zijn en iedere groot land aan digitale spionage doet, begint het vermoeden te rijzen dat Google is teruggekomen op het dreigement van Drummond. Van meet af aan stond vast dat Google deze strijd, voor zover daar al sprake van is, zou verliezen en dat inzicht lijkt ook in San Francisco te zijn doorgedrongen.

Behalve commerciële overwegingen spelen ook de 700 Chinese Google-mewerkers een rol. Het is voor de Google-raad van bestuur in Sillicon Valley vrij makkelijk om een heldhaftige rol te spelen, maar de Chinese directie en medewerkers komen in een bijzonder lastige positie te verkeren als van hen wordt geëist de Chinese censuurwetten te overtreden.

Zij lopen het risico te worden vervolgd, hun baan te verliezen of te worden gearresteerd. Ook zij wachten af en gaan intussen gewoon door met de verkoop van advertenties en van Google-produkten, zoals de nieuwe Android, een systeem voor mobiele telefonie.

Terwijl er tussen het Amerikaanse Google en China volgens een bijna hyperventilerend Newsweek een ,,titanengevecht’’ uitbrak, waren de hoogste leiders in Peking met Tibet bezig.

Drie dagen lang keurde de politieke top tijdens een speciale conferentie -de vijfde in zijn soort in de 60-jarige geschiedens van de Volksrepubliek China- de details goed van een nieuw ontwikkelingsplan voor Tibet. Dat is in dit geval de verzamelnaam voor de Tibetaanse Autonome Regio(TAR) met Lhasa als hoofdstad en de Tibetaanse prefecturen in de Chinese provincies Yunnan, Sichuan, Gansu en Xinjiang.

In essentie komt het plan erop neer dat de economische ontwikkeling van Tibet in de hoogste versnelling wordt gezet. Details waren al eerder uitgelekt, zoals de bouw van een tweede, hooggelegen luchthaven en de aanleg van drie nieuwe spoorlijnen, waarmee al begonnen is. Er wordt ook gewerkt aan een snelweg naar Nepal en India. Sinds 2001 heeft Peking voor ruim 187 miljard yuan (19 miljard euro) in Tibet geinvesteerd en dat bedrag zal in de komende vijf jaar zeker overtroffen worden.

De politieke bedoelingen van het nieuwe plan zijn duidelijk: voor eens en voor altijd een einde maken aan de onrust in Tibet door de zeer arme Tibetaanse bevolkingen welvarender te maken. De achterliggende gedachte is dat door nog meer economische ontwikkeling ,,stabiliteit’’ in Tibet verzekerd kan worden.

Volgens het Chinese persbureau Xinhua moeten de inkomens van de gewone Tibetanen, dus de boeren, de nomadische herders, gelijk worden getrokken met de gemiddelde inkomens van de Han-Chinezen. De salarissen van Tibetaanse ambtenaren, politiemannen en andere functionarissen zullen ook omhoog gaan.

Het plan omvat de bouw van nieuwe ziekenhuizen, scholen en een universiteit. Ook het aantal Tibetaanse jongeren dat mag gaan studeren aan de Universiteit voor Etnische Minderheden in Peking zal worden verhoogd. Er moeten meer hoogopgeleide Tibetanen in het bestuur van de TAR en de prefecturen komen.

Volgens dr Tanzen Lhundup, de Tibetaanse directeur van het China-Tibet Onderzoekscentrum in Peking, zal het nieuwe plan een grote impact hebben op de economie van Tibet en de naburige regios in de Chinese provincies. Gewone Tibetanen klaagden de afgelopen jaren dat zij werden gediscrimineerd en niet profiteerden van de Chinese hausse.

Of dat nu wel zal gebeuren, zal moeten blijken. De uitbreiding van de infrastructuur met nieuwe wijken en bedrijfsterreinen zal ongetwijfeld ook voor een instroom van Han-Chinese ondernemers en werkers zorgen.

Hoewel daar in de staatsmedia niets over is gezeg, is bevordering van de migratie van oost naar west, dus ook naar Tibet, een van de doelen van de Chinese overheid.

De expliciete politieke boodschap is ook duidelijk: een onafhankelijk, separaat of zelfs maar autonoom Tibet is voor Peking volstrekt onbespreekbaar.

Of door economische ontwikkeling en verhoging van de levensstandaard de onrust in de Tibetaanse gebieden zal verdwijnen, moet blijken. Of anders gezegd: zullen de Tibetanen zich laten ,,omkopen’’.

Een groot aantal van hen zal dat zeker doen. Dat is nu al het geval. Maar in de kloosters blijft het onrustig en de Han-Chinese controle op de uitoefening van hun geloof wekt ook onder de gewone bevolking de nodige, hoewel slinkende, weerstand.

Tot een nieuwe opstand, zoals in het voorjaar van 2008, waarbij 19 mensen om het leven kwamen, zal het op dit moment niet komen, maar het risico blijft wel bestaan. Peking beschuldigt de ,,separatische kliek van de dalai lama’’ de afscheidingsgedachte op te stoken.

De bevolking zou anders willen, denkt president Hu Jintao. Hij noemt dat in het marxistische jargon de ,,speciale contradictie’’ in Tibet. En daar willen hij en zijn opvolger Li Xinjing nu een eind aan gaan maken met miljarden euro’s en een harde aanpak van degenen die zich niet schikken.

De Duitse kanselier Angela Merkel trok na afloop van de chaotische, merkwaardig georganiseerde klimaattop in Kopenhagen meteen de belangrijkste politieke conclusie: ,,We hebben een zelfbewust China meegemaakt’’. ( http://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/)

Blijkbaar had de Duitse regeringsleider gedacht of gehoopt dat China in de hoge drukpan van de klimaattop van mening zou veranderen en alsnog zou instemmen met een nieuw klimaatverdrag met wettelijke verplichtingen de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Zij was zeker niet de enige, hoge deelnemer die deze hoop koesterde.

Voor allen die echter de afgelopen zes maanden de Chinese (en Indiase) voorbereidingen op ,,Kopenhagen’’ wel hadden gevolgd hield het debacle geen begin van verrassing in.

Al in een vroeg stadium hadden de Chinese autoriteiten duidelijk gemaakt dat zij niet willen meewerken aan een nieuw verdrag, maar dat het huidige Kyoto-verdrag moet worden voortgezet en dat de VS, Europa en andere westerse landen als historische schuldigen beloftes moeten omzetten in daden. 

Hoofdreden van de opstelling van de Chinese delegatie onder leiding van de Chinese nummer 3, premier Wen Jiabao, is dat China de economische ontwikkeling niet in gevaar wil brengen door zich wettelijk te binden aan massale investeringen om de uitstoot van broeikasgassen die in China in 2050 zullen pieken te verminderen. Er komt als het aan China ligt dus ook in Mexico in 2010 geen nieuw klimaatverdrag.

Er zijn nog meer redenen, maar dit is verreweg de belangrijkste verklaring voor de Chinese opstelling, hoewel hier het probleem van klimaatverandering op zich wel onderkend wordt en er steeds meer gedaan wordt op het gebied van wind-, zonne- en kernenergie.

India, en dat was ook een opmerkelijk politiek feit, volgde China in dit opzicht op de voet. De wereld is in een overgangsfase, constateerde kanselier Merkel daarom Inderdaad, Kopenhagen was een fascinerend schouwspel omdat milieuorganisaties, ministers van milieu, en geinteresseerde tv-kijkers en krantenlezers, die niet iedere dag het politieke en economisch nieuws in Azie volgen, konden zien hoe snel het machtsevenwicht in de wereld aan verschuiven is van west naar oost.

De opstelling van China -en van het Amerikaanse Congres- bepaalden de uitkomst van Kopenhagen. Die uitkomst stond eigenlijk al vast na het bezoek van president Obama aan president Hu Jintao in november. En de Europese Unie stond daarbij aan de zijlijn. De Britse minister van milieu, Ed Milliband,(  www.bbcworld.com ) gaf het ruiterlijk toe.

Dat er nog een politiek akkoord uitrolde was uitsluitend te danken aan het gesprek onder ,,Hochdruck’’(Der Spiegel) van president Obama met de Chinese premier Wen Jiabao. Welkom in de wereld van de ,,G-2’’ die in Kopenhagen zo duidelijk zichtbaar werd. Dit alles gebeurde op de dag dat in Peking de vier miljoenste auto werd verkocht.

Dit is een bericht voor de Azië-watchers.

De Chinese vicepresident Xi Jinping bezoekt deze week Japan, Zuid-Korea, Myanmar en Cambodja. Deze bescheiden tournee is in Azië nieuws voor de avondjournaals en de voorpagina’s van de kranten, omdat Xi Jinping hoogst waarschijnlijk in 2012 president van China en secretaris-generaal van de Chinese Communistische Partij zal worden, zeg maar de Chinese evenknie van president Obama. Xi is zich duidelijk zichtbaar aan het warm lopen.

Het bezoek aan Japan verliep uiteraard exact volgens schema, maar bevatte toch een volgens protocolkenners belangwekkende gebeurtenis. Normaal gesproken ontvangt de Japanse keizer geen bezoekende regeringsvertegenwoordigers onder de rang van staatshoofd of regeringsleider en al helemaal niet zonder maandenlange voorbereiding.

Bij de keizer even langs gaan om een handje te geven, is uitgesloten. Dacht men.

Voor Xi Jinping, een oud-gouverneur en een ex-soldaat, werd echter een uitzondering gemaakt. Drie dagen voor zijn aankomst in Tokio verzocht de nieuwe Japanse premier het hof om de Chinese vicepresident een audiëntie te gunnen. Nog nooit vertoond, zo blijkt. Een storm van protest volgde in Japan, er werd zelfs voor het keizerlijk paleis gedemonstreerd tegen deze inbreuk op het protocol.

Velen in Japan vinden dat de keizer niet gebruikt mag worden voor diplomatieke manoeuvres van de regering. Vervolgens viel op dat Xi een aanzienlijk minder diepe buiging maakte dan de Amerikaanse president Obama een maand geleden. Maar Xi, die op de graad nauwkeurig boog en de keizer dus niet de hand schudde, putte zich wel uit in vleiende woorden.

De ontmoeting tussen de keizer en de Chinese sterveling markeert volgens alle Chinese en Japanse media de sterk verbeterde relaties tussen de twee landen die de eerste helft van de vorige eeuw met elkaar in oorlog waren. Van de spanningen die zichtbaar waren in 2005 en 2006 is weinig meer te merken.

Japanse politici onthouden zich van bezoeken de Yasukuni-schrijn waar de Japanse oorlogsmisdadigers van de A-klasse worden geëerd. En de nieuwe Japanse premier heeft het aanhalen van de banden met China een buitenlandspolitieke prioriteit gemaakt.

Aan deze kant van de Gele Zee is van anti-Japanse sentimenten weinig meer te merken, hoewel in plaatsen als Nanking, Shanghai, maar ook in het noorden waar de Imperiale legers hebben huisgehouden nog niets is vergeten.

De snelle verbetering van de relaties is ingegeven door wederzijdse belangen. China streeft Japan in 2010 voorbij streeft als tweede en dus leidende economie van Azië. Voor het Japanse bedrijfsleven is China een cruciale markt en de belangrijkste handelspartner en China heeft Japanse technologie hard nodig om China te transformeren van een lage lonen-land naar een ontwikkelde economie.

Professor Wang Jiangmao die ik vandaag sprak voor een verhaal over de Chinese economie in 2010: „De relaties zijn nog nooit zo goed geweest en dat is niet alleen omdat Chinezen zo graag in Japanse auto’s rijden of zoveel van sushi houden. Japan is altijd een voorbeeld geweest van economische ontwikkeling, het Japanse innovatievermogen wordt zeer bewonderd en de Chinese jongeren volgen Japanse mode- en muziektrends.”

En: „We kunnen veel leren van Japan, ook van de fouten die zijn gemaakt in het Japanse economische management”, zegt professor Wang Jiangmao die doceert aan de Chinees-Europese Businessschool (CEIBS) in Shanghai. Niet Amerika is een voorbeeld, zegt hij, maar Japan. Dat blijkt de Japanse keizer goed begrepen te hebben.

Als de meteorologische geschiedenis van, zeg, de afgelopen 3600 jaar een leidraad is, dan is het helemaal geen slechte zaak dat het klimaat een paar graden opwarmt. Althans voor China.

Stijgende temperaturen zijn heel goed, menen de Chinese milieuhistorici Xie Zhenghui en Wang Zijin, hoogleraren aan twee topuniversiteiten en beiden lid van de Chinese Academie voor Sociale Wetenschappen. Lees verder »

Voor wie van lijstjes en taal houdt is de Global Language Monitor altijd een verrassende en geestige website. Dat laatste geldt zeker voor de vandaag gepubliceerde lijst van meest gelezen nieuwsverhalen  in het afgelopen decennium.

Niet de dood van Michael Jackson, de verkiezing van Barack Obama, de economische crisis, 9/11 of de oorlogen in Afghanistan en Irak blijken de grootste interesse te hebben gewekt, maar de economische en politieke opmars van China. Lees verder »

Met een delegatie van 150 specialisten, die net als de klimaattop zelf een stevige CO2-voetafdruk veroorzaken, is de Chinese toponderhandelaar, ambassadeur Yu Qingtai zondag aangekomen in Kopenhagen.  De Chinese premier Wen Jiabao komt later.

China is als belangrijkste ‘producent’ van broeikasgassen een hoofdrolspeler op de twee weken durende VN-klimaatconferentie. Zonder China (en de VS) komt er geen akkoord tot stand en tegelijkertijd heeft zijn land groot financieel en economisch belang bij een breed, politiek akkoord over de vier hoofdkwesties (reducties, geld, technologie en controle).  Maar de Chinezen hebben geen enkele haast. Kopenhagen wordt gezien als het begin van onderhandelingen en niet als de laatste, beslissende fase.

De Chinese delegatie heeft van de politieke leiders in Peking dan  een ingewikkelde opdracht meegekregen. Vrij vertaald komt zijn marsorder op het volgende neer: zeg niets toe dat de ontwikkeling van de Chinese economie in gevaar brengt, maar voorkom dat China de schuld krijgt van een eventuele mislukking van Kopenhagen. Lees verder »

Chinese partijfunctionarissen hebben opdracht gekregen met onmiddellijke ingang hun maîtresses te dumpen en frequent bezoek aan de hoeren in de karaokebars en bepaalde massagesalons te staken.

Campagnes tegen corruptie zijn zo oud als de Volksrepubliek zelf. Maar in de meest recente missives die zijn rondgestuurd door het partijdirectoraat dat belast is met discipline,worden de zaken onverbloemd gesteld.

Het is, zo melden partijkranten, gebleken dat 95 procent van de 90.000 corrupte partijfunctionarissen, die jaarlijks  worden bestraft,  steekpenningen aannamen om hun vrouwelijke accessoires te financieren, hun zogeheten ernai(tweede vrouw). Lees verder »

President Obama die zondagavond is aangekomen in Shanghai is een liefhebber van de townhall-meeting, een typisch Amerikaanse verschijnsel in de (permanente) verkiezingscampagnes.

Graag zou hij, aldus het Witte Huis, de ingesleten routine van presidentiele bezoeken aan China doorbreken met een openbare, rechtstreekse ontmoeting met het Chinese publiek om te praten over zijn  eigen land waar de opkomst van China met toenemende zorg wordt gevolgd en over China zelf. Lees daarvoor ook ,,Chinese droom is Amerikaanse nachtmerrie” in de krant zaterdag.

Voor de komst van Obama worden in China shirts bedrukt met zijn afbeelding in de stijl van Mao Zedong. (Foto Reuters)

Het verzoek was onderwerp  van gecompliceerde onderhandelingen die vlak voor Obama’s aankomst in Shanghai nog niet waren afgerond. Vast staat dat er een bijeenkomst zal plaatsvinden met Chinese jongeren in het Shanghaise Museum voor Wetenschap en Technologie om 13.00 pm lokale tijd (6.00 am Nederlandse tijd), maar de ontmoeting  zal  niet rechtstreeks worden uitgezonden op de Chinese nationele tv, zoals het Witte Huis wilde  maar wel op http://www.whitehouse.gov/ en op Shanghai TV. Lees verder »