Snel beslissen is gewenst, maar er zijn nog plaatsbewijzen te koop voor de Transsiberië Express (via Vladiwostok) en de iets kortere Transmantsjoerije Express van China naar Europa.  Althans vanaf zaterdag, want de treinen van woensdag zijn uitverkocht.

,,U moet dan wel vandaag nog boeken, want de verkoop gaat opeens heel snel door de problemen in Europa’’, zegt het meisje van boekingskantoor in Peking. De IJslandse aswolk is voor de Russische en Chinese treinmaatschappijen en reisagentenschappen een onverwachte meevaller in het laagseizoen.

De treinkaartjes voor de verbindingen van Peking naar Moskou via Ulaan Bator( de Transmongolië Express) of via Vladiwostok (Transsiberië Express)  zijn opeens zeer gewild. Zelfs de teams die dit weekend deelnamen aan de Formule 1 in Shanghai overwegen racers, mecaniciens en de snelste auto’s ter wereld op de trein richting Europa te zetten. Het F-1-circus moet namelijk voor 9 mei in Spanje zijn.

Een week of misschien langer moeten wachten in Peking, Shanghai of Hongkong is natuurlijk geen straf, hooguit een beetje duur. Maar wie  om de een of andere reden -zoals familieuitbreiding- niet kan wachten op de hervatting van de luchtbusverbindingen zijn de zeven dagen en zeven nachten durende treinreizen een uitstekend, zeer comfortabel alternatief. En, afhankelijk van de wensen, waarschijnlijk ook goedkoper dan een hotel in deze Chinese metropolen, waar de prijzen in de vier- en vijfsterren hotels omhoog schoten.

De problemen met de aswolk in het Europese luchtruim hebben ook het Chinese plan om  het netwerk aan hoge snelheidslijnen uit te breiden naar Centraal-Azië en Europa in een nieuw daglicht gezet. Op dat in maart van dit jaar gepresenteerde voorstel  is tot nu toe wat lacherig gereageerd,  allemaal politieke propaganda zegt een  enkeling. Maar een treinreis van Peking naar Amsterdam, Brussel of Parijs in twee, drie dagen is opeens niet meer zo’n gekke gedachte. Die vulkaan gaat niet weg en zal ook niet snel tot rust komen, voorspellen  Britse experts op de BBC.

China, toch the  place to be in deze eeuw,  heeft vanaf 2015 het modernste netwerk aan hoge snelheidstreinen ter wereld.  En dat is geen propaganda.  Het is slechts een kwestie van aansluiten op de Europese TGV.  Er zijn een paar veiligheidsproblemen in Centraal-Azie en Rusland. Ook de financiering zal  lastig zijn.  En, er zijn zoals altijd, vast veel technische  beren op de weg.

Maar China beschikt over voldoende kapitaal en mankracht en de Chinese ingenieurs en de Duitse, Japanse en Franse treinenmakers hebben de plannen klaar liggen. Een nieuwe Zijderoute in de maak? Een Zijderoute van staal met treinen in plaats van kamelen.  Nooit meer in de sardienenklasse van Air France-KLM?  Wat een aantrekkelijk vooruitzicht.  Dan is de aswolk  toch ergens goed voor geweest.

China is het laatste land waar mijnbouwers en landen met grondstoffen ruzie mee willen maken. De snelheid waarmee Rio Tinto en Australië maandag de Rio Tinto-zaak afsloten, kwam dus niet als een al te grote verrassing.

Een paar uur nadat zij veroordeeld waren tot lange gevangenisstraffen wegens corruptie werden de vier Rio Tinto-medewerkers door de raad van bestuur ontslagen. Zij werden onceremonieel en pragmatisch gedumpt.

Het proces had de omvang van hun ,,deplorabele gedrag’’ duidelijk gemaakt, aldus CEO Tom Albanese die vorige week in Peking nog thee had gedronken met zijn belangrijkste klant, premier Wen Jiabao.

Ook de Australische regering zei dat tijdens het proces was bewezen dat de vier zich schuldig hadden gemaakt aan misdrijven volgens de Chinese wet.

Of dat waar is, valt moeilijk te controleren. Het bewijsmateriaal, de aanklachten, de bekentenissen en de pleidooien van de advocaten, de motivering van het vonnis, kortom alle aspecten van de zaak waren en zijn geheim.

Journalisten kwamen niet verder dan het harmonica-hek van de Shanghaise Volksrechtbank Nummer 1. De enige officiële toehoorder, de Australische consul in Shanghai, hield in bijna alle stadia van het proces zijn mond. Het enige dat hij vertelde was dat de verdachten hadden bekend. Het andere snippertje informatie betrof de mededeling over de lengte van de straffen.

Mochten de 660.000 buitenlandse bedrijven en alle buitenlandse zakenlieden in China gehoopt hebben dat er meer duidelijk zou worden over het verschil tussen staatsgeheimen en vertrouwelijke, commerciele informatie dan moeten zij teleurgesteld zijn.

Het aftasten van die grens is een vorm van Chinese roulette. Als er al een les te trekken valt is het dat ook buitenlandse ondernemers uiterst voorzichtig moeten zijn in China , zeker als zij het spel van guangxi(het smeden van warme wederzijds profijtelijke relaties) spelen om aan cruciale bedrijfsinformatie te komen.

Nu wordt in China uitgezien naar de processen tegen de Chinese staalbedrijven die de vier Rio Tinto-mannen hebben omgekocht. Nog zwaardere straffen, en zelfs de doodstraf, behoren tot het arsenaal van de rechters en de CCP om hen te sanctioneren. Intussen is het voor Rio Tinto en Australië business as usual in China.

Skypevraag aan  Wang Mei, Shanghainese vriend en internetondernemer: ,,Hey, zaoshang hao. Heb je last van dat gedoe met Google?

Mei antwoordt met een breed grijzende emoticon en de tekst: ,,Natuurlijk niet, het maakt geen enkel verschil of we nu wel of niet worden omgeleid naar Hongkong. Alles werkt nog gewoon.’’

Vraag: ,,Maar ik zie dat ook Google Hongkong ook een beetje gecensureerd wordt, tenminste als je op een computer op het vasteland bepaalde termen intikt.”

Antwoord met emoticon met lachend gezicht en grote zonnebril: ,,Ja als je Falun Gong, dalai lama of zoiets intikt gaat de zaak dicht. Helemaal niets nieuws en wie is daar nou nog in geinteresseerd. Ik ken niemand die zich daar druk over maakt.’’

Vraag: ,,Nou, er zijn genoeg bloggers die kwaad zijn op het Ministerie van de Waarheid, zoals zij het Internetbureau van het Ministerie van Informatie noemen.”

Opnieuw een emoticon-grijns: ,,Allemaal ouderen. Verreweg de meeste internetters in China zijn jongeren onder de dertig die alleen maar geinteresseerd zijn in muziek en films downloaden, spelletjes spelen en eindeloos chatten. De meesten weten niet eens dat er ooit gedemonstreerd is op het Tiananmenplein. Ze zijn niet geinteresseerd in informatie, maar in vermaak.’’

Na een korte pauze: ,,De meeste Chinese internetters weten dat Google bestaat, maar zij gebruiken Baidu en als zij wat willen kopen Taobao’’. Baidu is een Google-look-alike en Taobao is een soort e-Bay.

Na een tweede pauze: ,,Of Google nu wel of niet actief is in China maakt niet uit. Het internet heeft ons leven toch al enorm veranderd. Ik kan overal bijkomen als ik dat wil. Alle jonge internetters vinden de censuur totaal achterhaald, maar wat er nu gebeurd kan hen niet veel schelen.’’

Vraag: ,,Wat zou er gebeuren als de gratis  muziek-  films- en spelletjesites zouden worden gesloten, bijvoorbeeld om copyrights te beschermen?”

Wang Mei versiert zijn antwoord met het emoticon van een duiveltje: ,,Pas dan breekt de revolutie uit, dat weet ik zeker.’’

Zhang Hong, plaatsvervangend hoofdredacteur van de Economische Waarnemer, is zijn baan kwijt. Dat was na de publicatie van zijn commentaar over het door Mao Zedong ontworpen geboorteregistratiesysteem (hukou) in dertien grote Chinese kranten alleen nog maar een kwestie van tijd.

Openbare oproepen, zeker in georganiseerde vorm en dan ook nog in de media, vallen slecht bij de Chinese autoriteiten, die op het ogenblik in conclaaf zijn met het Nationale Volkscongres.

De oproep aan de volksvertegenwoordigers om de hervorming van het hukou-systeem te versnellen werd ervaren als een provocatie, als een aantasting van het gezag. Inhoudelijk was er weinig mis mee, want ook de hoogste leiders weten dat het hukou-systeem hervormd moet worden.

Chinese onderdanen worden geregistreerd in hun geboortesteden en –dorpen. Voor Chinezen die daarbuiten werken –en dat doen honderden miljoenen- is het haast onmogelijk om hun hukou als het ware mee te nemen. Wie bijvoorbeeld in Nanchong in Sichuan is geboren en werkt in de grote fabrieken van Shanghai kan zich niet in deze metropool laten registreren. Dat heeft tal van sociale consequenties.

In feite ontstaat een situatie waarin de persoon uit Nanchong en zijn familie in Shanghai rechteloos zijn, nauwelijks aanspraak kunnen maken op de zorg- en de –minimale- sociale zekerheidsvoorzieningen en op ieder moment door de politie de stad uitgezet kunnen worden.

Klagen, recht zoeken is nagenoeg onmogelijk. Daar komt bij dat alle voorzieningen –telefoon, water, licht, het openen van een bankrekening en onderwijs voor de kinderen- duurder zijn voor stedelingen zonder hukou. Een huis kopen en zo deelnemen aan de nieuwe welvaart is zeer lastig.

Zhang Hong, zoon van een arbeidsmigrant, zag hoe zijn vader en moeder leden onder dat systeem en met hen miljoenen anderen. Hij zag ook dat mensen met geld, hoge opleidingen en goede connecties vaak wel in staat zijn hun hukou over te plaatsen. Het systeem is corruptiegevoelig. Hij vond dat het tijd was om actie te ondernemen.

Hij benaderde 59 kranten, legt hij uit in een open brief, en dertien van hen werkten mee aan het project. Dat waren overwegend kranten in gebieden waar arbeidsmigranten vandaan komen of waar zij werken. Dat was een dappere, enigszins vermetele daad, goede journalistiek bedrijven in China is immers een riskante werk.

,,Wij geloven dat mensen in vrijheid geboren zijn en het recht hebben vrijelijk te migreren om een beter leven op te bouwen’’, schreven de kranten op 1 maart. Een paar weken daarover publiceerden zij een reeks bijzondere reportages over de asociale aspecten van de hukou.

Het systeem was in de jaren vijftig ingevoerd op last van Mao Zedong die wilde verhinderen dat Chinese boeren het platteland ontvluchtten en massaal naar de steden trokken. In enkele steden is al een begin gemaakt met de hervorming van de hukou, maar dat betreft alleen hoogopgeleide arbeidsmigranten.

Zhang Hong, die zichzelf een ,,bescheiden adviseur’’ noemt, wist dat er problemen zouden ontstaan, maar realiseerde zich niet dat er zoveel, ook internationaal rumoer zou ontstaan. Niet zozeer de inhoud van het pleidooi om het geboorteregistratiesysteem te hervormen, trok de aandacht, maar dat dertien kranten gezamenlijk optrokken.

Twee dagen na de publicatie van het commentaar werd de tekst verwijderd van de websites van de dertien kranten en begonnen geruchten te circuleren over sancties tegen de schrijvers.

De thans ,,onafhankelijke commentator’’ Zhang Hong denkt dat hij niet de enige is die de gevolgen moet dragen. Enkele andere journalisten die bij het project waren betrokken –het aantal is nog niet bekend- zijn al geschorst.

China is een lastpost, een luis in de pels, kwijt, maar zwijgen zal zij niet. Dr Gao Yaojie(82), de moedige plattelandsdokter die de handel in met het Hiv  besmet bloed aan de kaak stelde, blijkt te zijn verhuisd naar de Verenigde Staten.

Zonder daar enige ruchtbaarheid aan te geven heeft zij al in augustus vorig jaar haar dorp in de Chinese provincie Henan verruild voor een onbekende lokatie in Texas, zo blijkt uit een zaterdag uitgezonden documentaire op de Chineestalige televisie in Hongkong.

Mevrouw Gao besloot China te verlaten om bij een Chinese familie in de VS ongestoord en onbespied twee boeken te kunnen schrijven over de grootschalige handel in levensgevaarlijk bloed op het Chinese platteland. Duizenden inwoners van tientallen dorpen in Henan, maar ook in Sichuan en Guangdong raakten door deze praktijken besmet met het Hiv-virus.

Sinds zij als eerste ook openlijk de betrokkenheid van lokale partijfunctionarissen bij deze handel onthulde, werd zij voortdurend gevolgd, bewaakt en meer dan eens gearresteerd. Dat laatste overkwam ook journalisten die haar wilden interviewen.

Volgens dokter Gao zijn duizenden boeren gestorven aan Aids na transfusies met besmet bloed. Het systeem van bloedwinning, – en verwerking zou nog altijd een rol spelen bij de verspreiding van Hiv/Aids in ruraal China.

Dokter Gao vertrok naar de VS met medeneming van al haar documentatie, waaronder ook brieven en foto’s van besmette patiënten in de dorpen van zuidelijk Henan, maar ook van Aids-wezen. Het eerste boek moet nog dit jaar verschijnen in Taiwan en in Hongkong, vertelde zij zaterdag in de documentaire.

Google blijft in China en accepteert, althans in de komende jaren, dat de zoekmachine gecensureerd wordt. De in de Sovjet-Unie geboren medeoprichter van het grootste internetbedrijf ter wereld, Sergey Brin (36),  zei dat vorige week vrijdag met zoveel woorden tijdens een conferentie van TED Ideas Worth Spreading in het Californische Long Beach.

In een interview met de organisatoren zei Brin eerst dat Google geen censuur accepteert en zich in China zal inzetten voor vrije informatievoorziening.  En vervolgens: ,,Ik wil een weg vinden om in het Chinese systeem de mensen te voorzien van informatie. Misschien zullen we niet meteen succesvol zijn, maar misschien in een jaar of twee’’.

Lees verder »

Het Jaar van de Tijger zal volgende week beginnen met een stevige aanvaring met de Verenigde Staten. De Amerikaanse president Obama is van plan nog deze maand de dalai lama te ontvangen.

Genoemde data voor de ontvangst van de Tibetaanse monnik zijn 17 of 18 februari, dus midden in de Chinese Nieuwjaarsvakantie. Het verbale vuurwerk zal er niet minder om zijn. Een voorspelbaar voorproefje werd vorige week al gegeven.

Lees verder »

Google versus China. Een titanengevecht over vrijheid op het internet werd er in het vooruitzicht gesteld toen David Drummond, chief legal officer van Google, aankondigde dat het grootste internetbedrijf ter wereld de Chinese censuurwetten niet langer zou accepteren.

Hij werd onmiddellijk bijgevallen door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, die van een vrij internet een buitenlandspolitiek doel maakte.

Lees verder »

Terwijl er tussen het Amerikaanse Google en China volgens een bijna hyperventilerend Newsweek een ,,titanengevecht’’ uitbrak, waren de hoogste leiders in Peking met Tibet bezig.

Drie dagen lang keurde de politieke top tijdens een speciale conferentie -de vijfde in zijn soort in de 60-jarige geschiedens van de Volksrepubliek China- de details goed van een nieuw ontwikkelingsplan voor Tibet. Dat is in dit geval de verzamelnaam voor de Tibetaanse Autonome Regio(TAR) met Lhasa als hoofdstad en de Tibetaanse prefecturen in de Chinese provincies Yunnan, Sichuan, Gansu en Xinjiang.

Lees verder »

De Duitse kanselier Angela Merkel trok na afloop van de chaotische, merkwaardig georganiseerde klimaattop in Kopenhagen meteen de belangrijkste politieke conclusie: ,,We hebben een zelfbewust China meegemaakt’’. ( http://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/)

Blijkbaar had de Duitse regeringsleider gedacht of gehoopt dat China in de hoge drukpan van de klimaattop van mening zou veranderen en alsnog zou instemmen met een nieuw klimaatverdrag met wettelijke verplichtingen de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Zij was zeker niet de enige, hoge deelnemer die deze hoop koesterde.

Lees verder »