‘Dat kan niet.’ Het is in de geschiedenis vaak gezegd, over schepen van metaal, over vliegmachines, over mensen op de Maan. En mocht de lezer het zeggen van het onderhavige onderwerp, dan zegt Beet het hem na. Het kan niet. Maar toch… Als je categorisch verklaart dat Barbapapa niet kan en het blijkt later tóch te kunnen, dan sta je mooi voor paal.

Jawel, het onderzoek van Intel samen met de Carnegie Mellon University in de VS kan Beet maar op één manier kenschetsen: het gaat over het Barbapapa-principe. Over materie die naar believen elke vorm kan aannemen. Sterker, terwijl Barbapapa altijd roze blijft, moeten voorwerpen die worden gevormd uit catoms naar believen van kleur kunnen veranderen (al kan Beet nergens vinden hoe). Een ander verschil is dat Barbapapa zelf zijn gedaante kiest. In het geval van Intel/Carnegie Mellon bepaalt de mens dat.

Carnegie Mellon noemt deze jonge tak van wetenschap ‘Claytronics’; kleitronica dus (Intel houdt het op ‘Dynamical Physical Rendering’). En op de pagina’s van de betreffende onderzoeksgroep staat deze video, waarvan de groep zelf waarschuwt dat hij enigszins ‘over the top’ is, maar die de toekomstvisie pregnant in beeld brengt. Uit een bak rijzen spontaan modellen van auto’s op, die met de hand worden gekneed en zelfs worden opgepakt en dan opeens vormvast blijken.

Waanzin? Op dit moment zeker; het onderzoek verkeert in een pril stadium. Er zouden bestuurbare elementen nodig zijn, zogeheten catoms (atomen met de c van clay) met een omvang van maximaal een millimeter. Deze deeltjes zouden rekenkracht moeten hebben, onderling moeten kunnen communiceren, en ze zouden ‘actuatoren’ op hun oppervlak moeten hebben, electrische of magnetische onderdelen waarvan de aantrekking en afstoting kan worden bestuurd. Volgens de onderzoekers zullen om natuurkundige redenen de actuatoren electromagnetisch zijn bij catoms groter dan twee mm, en electrisch als ze kleiner zijn.

Andere video’s laten zien wat de bedoeling is: in een platte wereld kan een groep catoms twee losliggende exemplaren naar zich toehalen. Daarbij wordt vanzelf duidelijk dat dit groepje ook naar believen van vorm verandert en zich zelfs kan verplaatsen. En in drie dimensies zien we een groepje catoms een eenzame broeder in zich opnemen, waarna een soort hefbeweging volgt. Het wonderlijke is dat elementen die zelf geen bewegende onderdelen hebben, samen een geheel vormen dat wel beweegt.

Aardig dit soort fantasieën, maar wat is ervan gerealiseerd? Niet zoveel nog. De onderzoekers hebben catoms gemaakt die nog een factor 50 te groot zijn en in maar twee dimensies kunnen bewegen. Het zijn cilinders van viereneenhalve centimeter doorsnede die onbeholpen om elkaar draaien met veel gerikketik.

Het is een spectaculair plan en niet veel meer. Op de website van Intel zijn de vergezichten nog weidser dan bij Carnegie Mellon. Intel schetst een medische ingreep waarbij een levensgrote replica van een afwezige chirurg gewoon staat te opereren. Waar de reclamespot van Carnegie Mellon nog wel een zekere ‘tongue in cheek’ heeft, beschouwt Beet de toekomstschets van Intel als verwijtbare overdrijving.

Het leuke van dit onderzoek is dat het een origineel, ambitieus en gewaagd idee is dat waarschijnlijk niets zal opleveren dat ook maar lijkt op de beelden die nu worden geschetst – zoals dat ook met robotica en kunstmatige intelligentie is gebeurd. Maar wel andere dingen. Intel noemt een aantal cruciale problemen die moeten worden opgelost: de rekenkracht in de catoms, de energievoorziening, de communicatie (hoe weet een catom op welke plaats hij in een automodel zit, en aan welke kant hij nog een buurman nodig heeft?) en de voortbeweging. Onderzoek hieraan zal nuttige technieken opleveren.

Dit kan een zelfstandige tak van wetenschap worden, te vergelijken met de nanotechnologie. Beet kan niet wachten. Op Barbapapa.

Dit verhaal is geplaatst op dinsdag 3 oktober 2006 om 10:23 uur. U kunt reageren of trackbacken vanaf uw eigen site. (Wat is trackbacken?)