Meer of beter toezicht? Lezers reageren.
Hoogleraar Rick van der Ploeg schreef dat banken tegenwoordig kredietintermediairs geworden zijn die leningen uitgeven, bundelen en doorverkopen. Door de globalisering hebben banken over de hele wereld in dergelijke pakketten belegd, waardoor de kredietcrisis iedereen raakt. Hij vindt dat centrale banken bij hun monetaire beleid niet meer moeten sturen op de gewone inflatie, maar de rente zouden moeten aanpassen als zij ongefundeerde stijgingen zien in aandelen- en huizenmarkten.
Imaginair geld
In de discussie op dit weblog over de kredietcrisis vraagt Jan Klomp zich af of de kredietcrisis het einde van het kapitalisme zal betekenen zoals de val van de Berlijnse muur het einde van het socialisme aankondigde. Dat zou de huidige crisis zin geven, stelt hij.
M. Pubben zegt dat het echte probleem van de financiële wereld de steeds harder groeiende geldhoeveelheid is. ,,Het is de centrale bankiers binnen de Fed en de ECB aan te rekenen dat zij de rente jarenlang veel te laag hebben gehouden”, aldus Pubben. Zij hebben daarmee de inflatie aangewakkerd. Chris de Vries voegt daaraan toe dat er tegenover het nieuw gemaakte geld ,,geen waarde meer staat, het is lucht.” Als oplossing voor de kredietcrisis heeft hij een simpel voorstel: ,,Laat degenen die de winst willen opstrijken zelf de risico’s lopen.”
H.E. van Goor bevestigt de lezing van De Vries: ,,Er is imaginair geld ontstaan en dit komt vaker voor in de geschiedenis.” Van tulpenbollenmanie tot dotcom-bubbel, het patroon is steeds hetzelfde, zegt Van Goor: ,,Zolang het geloof er nog is (lees: vertrouwen) gaat het goed. Totdat iemand vertelt dat Sinterklaas niet bestaat.” Ene Michel schrijft: ,,De grootste inflatieveroorzaker is toch de rijksoverheid en de gemeenten.”
R. Sandor schrijft dat mensen gedreven worden door onmiddellijk gewin en het lange-termijn perspectief daarbij uit het oog verliezen. Dat verklaart dat banken onverantwoorde risico’s genomen hebben met hun beleggingen. Daarbij opereren centrale banken teveel nationaal, en met teveel verschillende mandaten, terwijl ze internationaal samen zouden moeten werken, betoogt Sandor. Centrale banken zijn teveel speelbal van de politiek.
L.J. Lewin is sceptisch: ,,Straks zal blijken dat die hele kredietcrisis een vreselijk opgeblazen zaak is geweest, aangejaagd door onzinnige boekhoudregels die onzekerheden onmiddellijk vertalen in zogenaamde verliezen.” Martin de Borst legt het verband tussen de Amerikaanse sub-prime hypotheken (laagwaardige hypotheken) en de Nederlandse hypotheekrenteaftrek, die feitelijk op hetzelfde neerkomt, vindt hij. ,,Sub-prime kon wel eens een dure maar goede les zijn geweest”, vindt De Borst.
Meer toezicht
Hans Sietsma is het met Van der Ploeg eens dat er meer toezicht moet komen. ,,Regels op dit terrein zijn louter een excuus om met slimmigheden te kijken of je de regels en daardoor afgedwongen transparantie te slim af kunt zijn”, constateert hij bitter. Ook H. M. Mauser is voorstander van meer toezicht. Hij roept de bestaande toezichthouders op de ,,koppen bij elkaar [te] steken en tot gezamenlijke regelgeving (met sancties) [te] komen”.
Jan de Dood legt in een geopolitieke beschouwing het verband met het verschuivende economisch machtsevenwicht in de wereld. ,,Indien landen als Amerika zouden inzien dat ze beter financiële zorg kunnen besteden aan het interne leefklimaat in hun eigen land, en hun inspanningen niet richten op instandhouding van de machtspositie, zullen ze ervaren dat ze er veel heilzamer uit kunnen komen.” Michel reageert: ,,Keurige omschrijving, maar wat we zelf nalaten is de verantwoordelijken ter verantwoording te roepen.” Erwin Weststrate constateert dat de reële economie zich heeft verplaatst naar de lage lonen landen. De financiële crisis raakt dan ook met name de Westerse diensteneconomie.
In het artikel dat Roel Beetsma en Sylvester Eijffinger schreven (Kredietcrisis kan leerschool zijn) wordt een lans gebroken voor een Europese toezichthouder. Ene ‘lkvnhm’ schrijft: ,,Je kunt nog zoveel toezicht houden, maar zolang de retailmarkt voor financiële producten niet goed werkt ontstaat er vanzelf weer een crisis.” Erik L. Vos zegt dat er met de komst van de Europese Centrale Bank een heldere veredeling gemaakt is tussen het monetaire beleid (de ECB) en het bankentoezicht (de nationale centrale banken). Hij schrijft: ,,Laten we de juiste lessen trekken uit de kredietcrisis. Met beloningsstructuren moet er geen ongewenst gedrag worden uitgelokt. (…) Verder moet het internationale risicomanagement bij banken worden verbeterd.” Ook Peter Rutten verwacht niet alle heil van meer toezicht. ,,Toezicht is op zich belangrijk, maar wanneer roekeloos gedrag en slechte beslissingen niet financieel afgestraft worden dan heeft dit toch geen betekenis en wordt er niks geleerd.”
Jitso Keizer vindt dat er ,,te weinig oog is voor meer stabiliteit aan de basis, welke minder controle van boven behoeft”.
J. van Bijsterveldt tenslotte hekelt de economen die, nu de crisis volop woekert, met analyses en oplossingen komen hoe de crisis had kunnen worden voorkomen. ,,Welke econoom heeft vooraf gewaarschuwd? Als ze toen niet konden waarschuwen, waarom zouden ze dat nu dan wel kunnen?”, aldus Van Bijsterveldt.
vrijdag 6 juni 2008, 17:09 uur
Wat te denken van alle beleggingsfondsen die de laatste maanden door diverse banken en instituten zijn aangeboden. Deze doen allemaal stabiel naar beneden verlies opbrengen. Tel uit je verlies
vrijdag 6 juni 2008, 20:17 uur
Ik vind de stelling van de journalist verkeerd .Omdat juist de fouten gemaakt zijn door de aangehaalde instanties die hij benoemd in zijn kopje.
Daar gaat ie aan voorbij en dan toch de taak laten liggen bij een van de drie.Sorry dat is een beetje kort door de bocht ,want laten we wel realistisch blijven en niet de zaak de verkeerde kant opsturen door weer een toezichthouder te gaan benoemen.
Er zijn diverse oplossingen aangereikt inzake de huidige crisis , maar dit vraagt om een omschakeling in het denkproces en de invalshoek verleggen.Hier zijn 8 oplossingen voor aanwezig.Degene die daadwerkelijk geinteresseerd zijn in die oplossingen kunnen contact met me opnemen via het emailadres wat bekend is bij de redactie.Al die oplossingen zijn toepasbaar voor welk land dan ook en hoe zwaar de kredietcrisis ook is.
zaterdag 7 juni 2008, 18:36 uur
Wat er zou moeten gebeuren is een sterker bewustzijn creëren wat geld eigenlijk is en hoe het stroomt. Er blijft nu eenmaal veel aan de strijkstok hangen, omdat veel cliënten van banken bepaalde strategieën niet doorzien. Aangezien banken vakkundige grazers zijn moeten zij ook kunnen worden aangesproken op een bepaalde vorm van ‘greediness’ en zou je als cliënt meer zeggenschap moeten hebben over het ‘lucht’of blufgeld. Advies is beleg in concrete dingen waar je vat op hebt, bv. bakstenen, gips of scheermesjes. En toezicht veel toezicht met een loep.
maandag 9 juni 2008, 13:45 uur
Hoe winstgevend is winst? Of wat is winst eigenlijk en wat doet dit met de samenleving, de politiek en onze onderlinge communicatie?
NRC wil een debat op gang helpen over de ‘bankencrisis’, vraag 2 is als volgt:
Hoeveel verband bestaat er nog tussen de financiële wereld van handel in aandelen, valuta en derivaten, en de echte economie? Wat zijn de consequenties van de veranderingen op dit gebied?
Uitstekende vraag lijkt mij:
Je zou kunnen zeggen dat er ooit een splitsing binnen de economie heeft plaatsgevonden. Een splitsing die we vandaag kennen als: De financiële economie en de echte economie. Het is eigenlijk raar dat deze twee niet gelijk zijn aan elkaar. Het is daarom ook niet zo raar dat er zoveel onduidelijkheid en verwarring op dit punt is.
Want waar hebben we het nu feitelijk over, de virtuele economie of de echte economie? Hoeveel verwarring er is over dit onderwerp kwam mooi naar voren in een interview tussen Willem Middelkoop en econoom Arjo Klamer.
Beide heren hebben gelijk maar dat geeft nog geen inzicht in de werkelijke problematiek die vandaag speelt.
Het najagen van winst heeft er voor gezorgd dat we indirect communiceren. Eest winst maken en dan kunnen we met die winst de maatschappelijke uitdagingen te lijf.
Maken we hier niet een essentiele denkfout, die uiteindelijk tot een zeer inefficiënte economie en politiek heeft geleid?
maandag 9 juni 2008, 17:19 uur
Een verbod op het bundelen van (hypotheek)leningen en dan doorverkopen als belegging lijkt mij een passend antwoord. De geldverstrekker, de bank of verzekeraar, voor een hypothecaire lening dient zelf het risico te dragen voor eventuele subprime hypotheken. Als het misgaat dan is het tenminste duidelijk waar het misgaat en betaalt degene die zelf de lening, al dan niet volgens goede kriteria, verstrekt heeft, de schade.
Ik hoop en verwacht dat de Rabobank, waar ik zelf mijn hypothecaire leningen heb lopen, zich niet schuldig maakt aan praktijken zoals bundeling van leningen en doorverkopen als belegging. In mijn hypotheekaktes kan ik zo vlug niets vinden over een mogelijk recht van de bank om mijn leningen aan derden als schuldpapieren door te verkopen. Helemaal vertrouwen doe ik het echter niet gegeven de foute “Op maat hypotheek” van de Rabobank.
Een en ander lijkt op praktijken in het verleden(?)van woekeraars die schuldbrieven van één persoon opkochten om deze te kunnen chanteren.
Wettelijk moet hiertegen tot wat te doen zijn.
donderdag 12 juni 2008, 13:01 uur
Ik ben benieuwd naar de acht oplossingen van Michel.
Kan de redactie mijn interesse aan hem doorgeven? Dank.
zaterdag 14 juni 2008, 9:00 uur
Ondanks haar indrukwekkende kennis heeft een wereldwijde hofhouding van economische en financiële deskundigen niet alleen zichzelf laten verrassen door een crisis van desastreuze omvang. Vooral de argeloze buitenstaanders, de middenklasse van kleine beleggers, zoals huisbezitters en pensioenverzekerden zijn of worden pijnlijk en ernstig bedreigd door de gevolgen. Ligt het dan niet voor de hand om juist eens argeloze vragen te stellen over de uitgangspunten en grondbegrippen van de gepretendeerde rijkdom aan kennis? Juist als in iedere bijdrage aan de discussie blijkt dat het allemaal draait om “vertrouwen” ligt de argeloze vraag toch voor de hand of de Keizer wel kleren aan heeft?
Maar ja, tot nu toe zijn alle discussiebijdragen geleverd door leden van de hofhouding zelf, dus is het niet verwonderlijk, dat geen van de deelnemers aan de discussie tot nu toe de moeite heeft genomen om een paar kernbegrippen uit de discussievragen onder een kritische wetenschappelijke loep te leggen!
Uiteraard vormt groupthink de oerzaak van de crisis anders zouden ze er niet door verrast zijn. Tergend langzaam meandert de discussie naar de onvermijdelijke ontluistering van die groupthink, die besloten ligt in het onterechte onderlinge vertrouwen, dat we allemaal het zelfde en juiste verstaan onder de elementaire begrippen van deze discussie:
Wat is “echte economie”? En wat is “de financiële wereld”? Wat is geld eigenlijk? Is de financiële wereld van het geld iets anders, dan “echt”? Wat zou dan “het verband” zijn?
Zouden de heren deskundigen, van der Ploeg, Beetsma, Eijffinger, Boot, eens een begin van een antwoord willen formuleren op die simpele en voor de hand liggende vragen?
Er zijn goede argumenten in te brengen tegen het radikale individualisme van de libertarians uit de Oostenrijkse school, maar ik kom niet onder de vaststelling uit, dat zij wel de enige economen zijn, die (al lang) vooraf en gedetailleerd hebben voorspeld en gewaarschuwd voor de huidige crisis.
Het zou de hofhouding van academische deskundigen sieren als ze zouden toegeven en erkennen dat de “Oostenrijkers” kennelijk iets hebben begrepen, dat zij zelf niet konden doorzien en hun conclusies zouden trekken uit het feit, dat de “Oostenrijkers” die elementaire vragen anders beantwoorden dan zij.
Dan zouden we daarna eindelijk ook toekomen aan de vragen, waarop we toch een antwoord zullen moeten vinden en die ook door de Oostenrijkers naar mijn indruk niet bevredigend worden beantwoord: Wat is “economische groei” eigenlijk? Wat groeit er precies? Hoe en met welke waardemaat meten we dat? Wat is de voedingsbodem van, en verschraalt dus door de groei? Hoe moeten we de voedingsbodem verzorgen, zodat de groei duurzaam blijft? Waarom is die voedingsbodem er in de VS niet (meer) en in de BRIC-landen wel? En hoe lang dan nog?
donderdag 19 juni 2008, 15:01 uur
Terwijl iedereen het maar niet eens kan worden over hoe dit aangepakt moet worden, gaat onze koopkracht zienderogen achteruit. Men heeft blijkbaar nog niet door dat inflatie wordt veroorzaakt door ongelimiteerd krediet te creëren, en dat het gevolg daarvan is: hogere prijzen voor grondstoffen en edelmetalen.
Als je moet geloven dat de grootste problemen van de kredietcrisis voorbij zijn, geeft de explosieve stijging van derivaten wereldwijd een raar gevoel in de onderbuik. Deze vertegenwoordigen volgens de BIS een waarde van meer dan 1 biljard dollar, en staan aan de wieg van de huidige bankencrisis.
Terwijl centrale banken pretenderen inflatie te bestrijden plegen zij financieel socialisme door partijen uit de problemen te helpen door hun risico’s over te nemen en te zorgen voor ongelimiteerd krediet. In plaats van te zorgen voor goede regelgeving en verantwoord toezicht, loopt men achter de feiten aan door te trachten te voorkomen dat het huidige zieke banksysteem niet omvalt. Echter de risico’s voor een totale financiële meltdown worden daarmee niet weggenomen. Wel wordt het vertrouwen, de enige steunpilaar van het huidige monetair systeem ernstig ondermijnd.
Ik ben bang dat we met een 800-pond gorilla in de kamer zitten opgescheept en dat er geen pijnloze oplossing voorhanden is.
Er moet weer een goud-standaard ingevoerd worden om centrale banken te dwingen zich weer aan hun oorspronkelijke mandaat te houden: zorgen voor het behoud van de waarde van onze munt t.o.v. goud, en daarmee onze koopkracht.
zaterdag 21 juni 2008, 17:18 uur
Wanneer gaan we in Europa eens het lef hebben om een mega-claim richting VS te sturen?
Anders dan vaak in de media geïnsinueerd wordt, is het niet de Europese financiële sector die aangewreven kan worden dat ze moedwillig veel te grote risico’s hebben aangegaan. De oorzaak ligt bij het perfide samenspel tussen Amerikaanse banken en rating agencies als S&P en Moody’s die met hun op lucht gebaseerde AAA ratings de prutpakketen van herverpakte rommelhypotheken als super-betrouwbare beleggingen de hemel hebben weten inprijzen. Als geen ander zijn onze vrienden er zo in geslaagd om hun rommel, gemaskeerd met fraai etiket, aan de man te brengen en zo de Europese financiële sector flink om de tuin te leiden.
Eerder dan roekeloos risicogedrag is het merendeel van de Europese banken dan ook vooral naiviteit en een al te groot vertrouwen in onze obligate bondgenoot aan te rekenen, met als eindresultaat dat deze bondgenoot er toch maar weer eens in geslaagd om Europa het gelach te doen betalen. Verdeel de pakweg 200 miljard verliezen over 400 miljoen Europeanen en je komt uit op 500 per Europeaan: oftewel genoeg voor een charmante vakantie voor elk gezin in heel Europa! Dat heeft Uncle Sam ons dus door de neus geboord.
Welke les moeten we uit dit alles dan trekken?
Ten eerste, en aansluitend bij de vraag van hij die zich afvroeg of de kredietcrisis het einde van het kapitalisme inluidt, zou ik zeggen, wellicht niet, maar wat wel duidelijk is, is dat zij die dit systeem bij uitstek vorm hebben gegeven ook het best in staat zijn om zich ervan te bedienen. Ter vergelijking een analogievoorbeeldje uit een andere business: in geen enkel ander land als de VS slaagt men erin om huppeltrutten op te pimpen tot mega-sterren die vervolgens de rest van de wereld een rad (van fortuin) voor de ogen draaien.
Ten tweede, in plaats van nu naïef te zitten hopen dat het voor Europa wel zal meevallen en daarbij tegelijk op oneigenlijke gronden de hand in eigen boezem te steken, zijn we nu eindelijk even in de gelegenheid om de rollen eens proberen om te keren. Doen we dat niet, dan kan je er je hand beter voor in het vuur steken dat onze goede vrienden het binnen afzienbare tijd weer eens zullen weten te lappen.
Ik suggereer dan ook het volgende recept: klaag die rating agencies aan, kleed ze uit tot op het bot en koop de restanten voor een schijntje op, breek vervolgens die bedrieglijke hypotheekpakketten open, claim het recht op het onderpand en win dat uit, in plaats van dit als een cadeautje aan de uitgevende Amerikaanse banken te laten en die zo een kans op overleven te gunnen. De restantjes van die banken verpak je tenslotte als de eerste buitenlandse dependance van de ECB. Home sweet home! Zowaar een mooi einde van de huizenmarktcrisis.
Het verbaast me dat ik nergens in de opninievorming dit soort geluiden hoor. Ik zou haast gaan denken dat ik het met mijn analyse volledig verkeerd begrepen heb? Of durven we niet omdat we in Europa nog steeds beschroomd zitten vanwege dat euvele Marchall-chequeje en de nachtmerrie die daaraan vooraf ging? Het wordt hoogtijd dat we in Europa ook weer eens aan onze geopolitieke belangen gaan denken in plaats van met de beschuldigende vinger naar elkaar of onszelf te wijzen.
maandag 23 juni 2008, 13:43 uur
De reacties van Shellwood en Jürgen zijn herkenbaar op “Oostenrijkse” analyses gebaseerd. Ik zou daarop graag een reactie zien van van der Ploeg, Beetsma, Eijffinger en Boot.
dinsdag 29 juli 2008, 17:52 uur
Ofschoon ik met begrip naar het betoog van dhr Jurgen kijk ben ik het niet geheel en al met hem eens. Een belangerijke reden dat we in deze shit zitten heeft te maken met de kermis van winst die ons het hoofd op hol liet slaan. Niemand wilde de boot missen. En in dat proces vergat vrijwel iedereen ‘due diligence’. Ofwel een goed bekijken wat je nu koopt. De kleine lettertjes in het contract lezen. Kritische vragen stellen over de inhoud van dat pakketje aandelen. De rating bedrijven mogen de boel misschien bedonderd hebben (en daarvoor aansprakelijk zijn als dat in de kleine lettertjes van de contracten niet ontkracht is). Maar dat neemt niet weg dat de kopers als kippen zonder kop zich op dat klatergoud gestort hebben. Dat is eigen verantwoordelijkheid. Ik kan me een Nederlandse affaire herinneren. Dat internet bedrijf van ene mevrouw Brinkman. Bij de uitgifte van de aandelen vroeg ik me af hoe het mogelijk was dat een bedrijf zonder assets en zonder betalende klanten zoveel waard kon zijn. Ik heb mijn bank indertijd ook verboden om mijn geld in dat bedrijf te investeren. Niet lang daarna storte het aandeel in. En op de vraag van de onthustste investeerders waar hun geld gebleven was kon ik cynisch antwoorden; Dat geld is niet verdwenen, dat geld is ‘geheralloceerd’.'Zie dat zakenvliegtuig daar op Schiphol Oost; Dat heeft Nina van dat geld gekocht. Zie dat prachtige landhuis; Daar zit jullie geld in. Ik geloof niet dat iemand van deze gedupeerden zijn geld teruggezien heeft. Alles was immers legaal. En als je denkt dat beleggen een loterij is met alleen maar nieten dan ben je in voor een teleurstelling. Zonder eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van waar je je geld in steekt, zonder een idee te hebben van onderpand en van hoe inkomen (en daarmee winst) gegenereerd word en wat daarbij de risico’s zijn ben je niks anders dan een gokker. Zonder kritische vragen te stellen over de economische viabiliteit van de investeringen ben je niks anders dan de wanhopige venture investeerder uit het stripje ‘Dilbert’. ‘I am afraid to miss an oppertunity, please please pleaaaaase, take my money……..’
woensdag 1 oktober 2008, 18:00 uur
Hallo,
In alle reacties die ik las of hoorde mis ik elke inbreng van de VVD. Muistil is deze partij die al decennia enkele de vrij markt propageert. Natuurlijk maakte Zalm deel uit van het degelijke Nederlands/Europese veiligheidsbeleid mbt de financiele markten, maar propageert voortdurend: deregulering, de vrije markt, belastingverlaging. Alleen de VVD was realistisch vind de vvd, alleen zij stond pal voor het belang van de “werkende nederlander.” Nu het graai-kapitalisme in zo’n zware crisis verkeerd hoor ik de VVD niet. Oud minister Kamp heeft mcCain, medeverantwoordelijk voor het desastreuze Bush-beleid,als favoriet. Pauuw en Witteman “vergaten” hem te vragen om een reactie op de financiele crisis. Rutten sneert enkel naar het kabinet omdat deze overheid een veel te grote rol zou spelen. Verder geen enkele diepere gedachte over deze crisis.
Niet omdat ik een vriend van de PvdA ben, maar de alsmaar scherpe benadering van de PvdA in bepaalde media/politiek steekt wel erg af tegen de stilte (ook bij het NRC?)rond deze liberalen.
Ook de VVD zou nu door een ideologisch dal moeten gaan.
Wanneer plaatst het NRC een scherp interview met bv Rutten?
vrijdag 10 oktober 2008, 18:46 uur
Maar al te duidelijk wordt het dat het huidige kapitalisties stelstel aan een reorganisatie toe is.
Gezien de hoeveelheid problemen in de wereld is vooral een mentaliteitsverandering t.a.v. een morele bedrijfsvoering noodzakelijk. M.i. betekent dit dat expansie geen must is, een jaarsalaris voor eenieder tot b.v. maximaal 400.000 euro, veel meer oog voor de werknemer, een waarderend woord met als het kan een redelijke beloning,ook een straf als het in negatieve zin verloopt kan op zijn plaats zijn (dit geldt voor alle partijen) Veel meer openheid van zaken. Arme landen helpen met opleiding op niveau van het land.
Het moet onmogelijk zijn dat, de z.g.n. leiders ,geldverslindende uitspattingen van gemeenschapsgeld naar zich toehalen. Als b.v. het ondertekenen van een precentieverklaring voor een twee uur durende vergadering net zoveel oplevert als een maandloon van een bouwvakker is er werkelijk iets goed met. Ook moderne wereldleiders vertonen maar al te vaak een narcistisch gedrag. Wie neemt het initiatief ?
donderdag 18 december 2008, 21:24 uur
Thijs,
U vraagt naar de 8 oplossingen ik wil ze u best geven.
Maar dan hebben we wel de medewerking van de redactie nodig.
Ze hebben de emailadressen van ons en laten ze ons maar in contact brengen.