Kuddegedrag van financiële instellingen heeft malaise rondom kredietcrisis vergroot
Rick van der Ploeg is hoogleraar economie aan de Universiteit van Oxford en aan de Universiteit van Amsterdam en oud-staatssecretaris voor Onderwijs, cultuur en wetenschappen (PvdA).
Het vertrouwde financiële landschap van vroeger is amper meer te herkennen. In de oude tijd zorgden allerlei wettelijke regels ervoor dat verschillende soorten financiële instellingen zich beperkten tot hun terrein. Zo schreef in de VS de Glass-Steagall Act voor wat financiële instellingen wel en niet mochten doen. Het was een garantie voor monetaire stabiliteit. Maar met de rücksichtslose deregulering en liberalisering, ook in de rest van de wereld, is er een ware hausse gekomen aan financiële innovaties. Het resultaat is een grote verscheidenheid aan conglomeraten die tegelijkertijd bank, pensioenfonds, verzekeraar en speculant zijn.
Vroeger leenden banken aan bedrijven of personen en hielden ze die goed in de gaten, om er zeker van te zijn dat ze op tijd terugbetaalden. De meeste banken zijn tegenwoordig echter kredietintermediairs. Ze geven leningen uit, bundelen de leningen in pakketten, en verkopen claims op die pakketten in plaats van op individuele leningen. Dit wordt securisatie genoemd. Je kunt er steeds verder in gaan en het afstemmen op elk gewenst risicoprofiel.
Ook andere financiële derivaten hebben een enorme vlucht genomen. Het bekendst zijn de kredietderivaten, die een eigenaar van een obligatie de mogelijkheid geven om zich te verzekeren tegen het risico dat de uitgever van de obligatie haar verplichtingen niet nakomt. Dit is een markt van duizenden miljarden dollars.
Elke week zijn hedgefondsen, conduits (langetermijnleningen die kort worden gefinancierd) en andere investeringsvehikels in het nieuws die als aasgieren proberen bedrijven op te kopen, te splitsen en met een snelle winst te verkopen.
De globalisering van financiële markten heeft alles in een stroomversnelling gebracht. Zo blijken Nederlandse banken plotsklaps flinke pakketten subprime-aandelen te bezitten. Dat zijn bijvoorbeeld claims op een arme Amerikaan in Oregon die veel te veel geleend heeft tegen een voordelig starterstarief om een te duur huis te kopen dat inmiddels alleen maar in waarde zakt.
En ondertussen zien we dat het gebruik van geldautomaten, creditcards, and internetbetalingen onder burgers en bedrijven explosief is gestegen en dat daardoor iedereen veel sneller kan reageren.
Twee manieren om de inflatie te sturen
Omdat de meest wilde hybride financiële instellingen geld in omloop kunnen brengen, is volstrekt onduidelijk hoeveel geld precies in omloop is. Vroeger volgden centrale banken het advies van de beroemde monetaire Chicago-econoom en Nobelprijswinnaar Milton Friedman: reguleer de hoeveelheid geld die in omloop is, dusdanig dat de inflatie niet uit de hand loopt. Dus in tijden van inflatie en een overspannen economie werd de geldpomp dichtgedraaid en de economie afgeknepen. Omgekeerd, in tijden van deflatie en oplopende werkloosheid werd geld in de economie gepompt om de bedrijvigheid een stimulans te geven.
Nu niet meer duidelijk is wat de hoeveelheid geld is die in omloop is, zijn eerst de Central Bank van Nieuw-Zeeland en later de Zweedse Riksbank, de Bank of England en de Europese Centrale Bank (ECB) overgestapt op het sturen van de inflatie door middel van het reguleren van de rentevoet in plaats van het geldaanbod. Hoewel dit officieel niet wordt erkend, hanteren de Federal Reserve van de Verenigde Staten en de Bank of Japan inmiddels ook deze strategie.
Volgens zijn mandaat let de ECB vrijwel exclusief op het inflatieniveau, dat laag en stabiel moet blijven. De bank bekommert zich weinig om vraaguitval en grootschalige werkloosheid, of om de waarde van de euro ten opzichte van de dollar.
De nominale rentevoet wordt verhoogd als de inflatie te hoog is en verlaagd als de inflatie te laag is. Simpel. Zo krijg je transparant monetair beleid waarop markten goed kunnen inspelen. Vraag is alleen – daarover later meer – of die focus op het stabiliseren van de consumentenprijsindex niet de stabiliteit van het financiële systeem in gevaar brengt.
Is de wereld financieel echt wel veiliger geworden?
De golf van financiële innovaties werd door velen toegejuicht. Marktwerking zou leiden tot efficiëntere allocatie van besparingen naar investeringen met het hoogste rendement. En bedrijven met slecht management zullen de tucht van de markt voelen en sneller orde op zaken stellen. Maar hebben al die innovaties de wereld wel een veiligere plaats gemaakt? Burgers in verschillende delen van de wereld hebben alle recht hieraan te twijfelen. De eerste globaliseringsexpeditie van Amerikaanse banken werd afgestraft door de Latijns-Amerikaanse crash in begin jaren tachtig. Faillissement was onafwendbaar voor veel van die banken, maar werd vermeden door hulp van de Federal Reserve die het mogelijk maakte voor commerciële banken obligaties van failliete Latijns-Amerikaanse landen te converteren in verhandelbare obligaties (de zogenoemde Brady-bonds). Eind jaren tachtig werden ook de grootste Japanse banken getroffen door deze crash en, ondanks renteloze leningen van de Bank of Japan duurde het meer dan tien jaar voordat ze uit het rood waren.
In de jaren negentig hebben de opkomende markten na financiële deregulering en liberalisering van internationaal kapitaalverkeer ook hun vingers gebrand. De Oost-Aziatische crisis van 1997, de Russische en Braziliaanse crisis van 1998 en de Argentijnse crisis van 2003 hebben de bevolkingen van die landen hard getroffen. Als reactie hebben enkele van die landen grote deviezenvoorraden opgebouwd – geen sinecure als het inkomen per hoofd van de bevolking zo laag is.
De hamvraag is dus of de stormachtige financiële ontwikkelingen de kapitalistische wereld beschermen tegen dergelijke calamiteiten of dat ze deze juist in de hand werkten. En of de centrale banken wel voldoende macht en instrumenten hebben om de financiële instabiliteit te beteugelen, mede gezien de vele gebruikersvriendelijke substituten voor papiergeld die in het leven worden geroepen door allerlei nieuwe financiële instellingen en gezien de manier waarop die instellingen sluipenderwijs minimale reserve-eisen ontduiken.
Mazzel of verdiende complimenten?
De nieuwe doctrine van de centrale banken (controleer de inflatie in plaats van de economische bedrijvigheid) grijpt terug op de inzichten van de Zweedse econoom Knut Wicksell. Hoewel de centrale bank niet het geldaanbod en dus ook niet het prijspeil kan beheersen, kan hij wel de verandering van het prijspeil sturen via veranderingen in de discontovoet. De centrale bank kan alleen maar het prijspeil stabiliseren als de rentevoet precies maar dan ook precies gelijk is aan de zogenoemde ‘natuurlijke’ rentevoet. Probleem voor de praktijk is dat moeilijk vast te stellen is wat die ‘natuurlijke’ rentevoet is op ieder willekeurig moment. Elk klein foutje tussen de marktrente en de ‘natuurlijke’ rentevoet zet een inflatiespiraal in werking en brengt de financiële stabiliteit in gevaar.
Zijn al die complimenten voor de ECB, de Federal Reserve en andere centrale banken voor het succes van inflatiebestrijding wel verdiend? Of hebben die centrale banken gewoon mazzel gehad? De reeks van ongeveer vijftien rentestijgingen onder de bewierookte voormalige president van de Federal Reserve Alan Greenspan hebben immers nauwelijks invloed gehad op de langetermijnrente.
En hoe komt het dat in een tijdsgewricht waar de wereld overspoeld wordt door dollar-gedenomineerde liquide middelen, dollarinflatie zo lang uitbleef? De reden is dat de Chinese centrale bank op grote schaal dollars opkocht om zo de dollar relatief sterk te houden en de Amerikaanse markt te kunnen overspoelen met goedkope invoer uit China. Ook Rusland heeft veel dollars gekocht om de schadelijke gevolgen van de Dutch Disease af te wenden. Zo vermeden de Russen stijging van de roebel en ineenstorting van hun economie ten gevolge van de enorme gasuitvoer.
Het Chinese en Russische wisselkoersbeleid heeft jarenlang Amerikaanse consumenten gematst met goedkope invoer zodat inflatie in Amerika uitbleef. Bovendien kende de mondiale economie een groot spaaroverschot vanwege de uitzonderlijk hoge spaarquote van China, Japan, India, Rusland en de Golfstaten en de herverdeling van inkomen en vermogen naar de grote exporteurs van grondstoffen. Omdat deze landen vooral risicovrij beleggen, daalden de reële rentevoeten tot ongekend lage niveaus. Maar als een wereldwijde tsunami van dollars geen inflatie in Amerikaanse consumentenprijzen tot gevolg heeft, moet al dat extra geld in omloop wel tot inflatie van aandelen, huizen en andere vermogensvormen en algemene uitholling van kredieteisen leiden. Dat is precies wat is gebeurd in de afgelopen jaren voordat de zeepbel begon te barsten. Daarom stelt de econoom Axel Leijonhufvud dat het sturen op inflatie in de consumentenprijsindex de stabiliteit van het financiële systeem in gevaar brengt.
De Harvard-econoom Jeff Frankel stelt dat het ruime monetaire beleid en de bijbehorende lage reële rente tevens bijdragen aan explosieve stijging van grondstoffenprijzen, zelfs in een tijd dat de Amerikaanse economie stagneert. De reden is dat het goedkoper is grondstoffen op te slaan. Ondertussen ondervinden niet alleen huiseigenaren en aandelenbezitters de malaise, maar ook gewone mensen die kampen met alsmaar duurdere olie, gas, goud, graan en rijst.
Snelle jongens nemen enorme risico’s
Een en ander wordt versterkt doordat het grote geld nu in één klap wordt verdiend met één grote transactie in plaats van zoals vroeger met het zorgvuldig opbouwen van een langdurige relatie met een betrouwbare klant. In de financiële wereld verschuift de markt naar de deal maker, asset stripper en hedgefondsmanager en andere snelle jongens die op kortetermijnwinstbejag uit zijn. Het asymmetrische systeem van bonussen en optiebeloningen werkt dit in de hand. Als het goed gaat, worden ze binnen de kortste keren schatrijk. Gaat het fout, dan piepen ze ertussenuit en kan de aandeelhouder dokken. Of in het ergste geval kan de staat de boel redden op kosten van de belastingbetaler, zoals gebeurd is bij Bear Stearns in de Verenigde Staten en Northern Rock in Engeland. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard, zeker nu met behulp van elektronische overboekingen in korte tijd grote bedragen overgemaakt kunnen worden naar andere instellingen. Daarom wil de overheid er alles aan doen om te vermijden dat een bankrun bij één bank overslaat naar andere banken en de hele economie op zijn gat ligt.
De snelle jongens zijn dus te opportunistisch en nemen veel te veel risico om zo snel mogelijk geld te verdienen. Hun werkgevers willen dat ook omdat met de liberalisering overal de rendementseisen zijn opgeschroefd. Die snelle jongens komen dan ook in de raden van bestuur van de grote financiële instellingen, maar blijken daar slechts voor een paar jaartjes te zitten om dan te vertrekken met een exorbitante hoop geld.
Het bundelen en doorverkopen van hypotheken en obligaties via securisatie en handel voor eigen rekening door banken zijn nu corebusiness. En de eisen werden steeds hoger. Dus geen wonder dat banken steeds risicovollere en minder kredietwaardige hypotheekklanten accepteerden. En mensen kochten huizen met een lage startrente als lokkertje in de verwachting dat de hausse in huizenprijzen nooit zou stoppen, terwijl van begin af aan duidelijk is dat ze dit niet konden veroorloven. En brave banken kochten die pakketten zonder een idee te hebben van alle rotte appels die erin zaten. Het kuddegedrag van veel financiële instellingen heeft het verstand op nul gezet en de malaise alleen maar vergroot. De markt voor deze producten is zeer riskant. Er wordt immers kort en variabel geleend en lang en vast uitgezet met grote hefboomeffecten om zo de winst te maximeren. Maar toezicht wordt grotendeels ontlopen.
Manieren om de risico’s te beperken
We moeten niet de illusie koesteren dat beter toezicht en meer regulering calamiteiten zoals de kredietcrisis van vorig jaar kunnen vermijden. Bovendien is de incidentele crisis de prijs die een kapitalistisch stelsel betaalt voor innovatie en bloeit een kapitalistisch stelsel niet onder het adagium “leen nooit aan iemand die het nodig heeft”. Maar er zijn wel zaken die kunnen worden verbeterd. De rating agencies voorop. Zij bepalen of bepaalde financiële producten wel of niet een AAA-rating verdienen. Maar ze slaan vaak de plank helemaal mis, zoals we gezien hebben bij de calamiteiten rond Enron, Worldcom en de subprime crisis. Er is een serieus probleem van belangenverstrengeling, omdat ze betaald worden door de partijen die al die gewiekste financiële producten op de markt brengen. Bovendien kent de markt een monopolie van vooral Moody en Standard & Poor’s, omdat het nu eenmaal moeilijker is als nieuwe toetreder een reputatie op te bouwen, zeker als de rating agencies ook nog met semi-officiële taken worden bedeeld. Het zou goed zijn meer concurrentie in de markt van rating agencies te bewerkstelligen en om ze te financieren door bijvoorbeeld een heffing op de afnemers van al die nieuwe financiële producten. Ook helpt het als de advies- en consultancytakken van de agencies gesplitst worden van de ratingafdelingen.
Nu eisen toezichthouders van banken dat ze acht procent als kapitaal aanhouden van wat bij hen geleend is. Maar dit maakt geen onderscheid tussen banken die lenen aan bedrijven zonder risico en andere banken die lenen aan bedrijven die rijp zijn voor faillissement. En ook geen onderscheid tussen leningen om de hoek en leningen in het Verre Oosten. Iets meer geavanceerde regulering om de kredietrisico’s te beperken zou al een hoop schelen. Tevens moeten deze instellingen worden gevraagd hun liquiditeitsrisico te beperken door de looptijd van hun geleende geld te verlengen. En helpt standaardisatie van nieuwe financiële producten om de transparantie voor de klant te waarborgen. Veel van deze regelgeving zal internationaal moeten worden bijgesteld. Daarom is het een gotspe dat de Ierse eurocommissaris voor de interne markt Charlie McGreevy stelt dat er geen rol is voor afspraken op Europees niveau.
De wereld zal moeten leren leven met financiële markten die van tijd tot tijd falen, maar het risico daarop moet wel worden beperkt. Financiële instellingen zijn echter niet de enigen die schuld hebben. Ook een te ruim monetair beleid heeft bijgedragen aan de kredietcrisis. Centrale banken moeten daarom voortaan niet alleen letten op inflatie in consumptieprijzen, maar ook op ongefundeerde stijgingen van huizenprijzen en aandelenkoersen. Ten tijde van de zeepbel hadden de centrale banken de rente kunnen verhogen om ongefundeerde inflatie van vermogen af te remmen.
Ondertussen zullen de correcties op het wereldwijd systematische veel te laag prijzen van risico’s nog wel even doorgaan. De kredietcrisis dwingt veel banken tot gigantische afboekingen en instellingen worden een stuk strenger met het verstrekken van kredieten. Dit betekent dat minder wordt gekocht op de pof. De manier om schulden te verlagen is door minder te kopen en meer te sparen. Als dit op grootschalige wijze gebeurt, is dat niet goed voor de economie en is het gevaar van tijdelijke werkloosheid niet ondenkbeeldig.
zaterdag 17 mei 2008, 12:59 uur
Het is naar mijn mening juist dat sturen op het inflatieniveau wat een economie instabiel kan maken. E.e.a. wordt pijnlijk geïllustreerd door de Nederlandse regering. Die drie procent is nu een heilig begrip geworden. Een mooi voorbeeld is wel de kinderopvang. Wouter Bos geeft eerst aan dat hij een inschattingsfout heeft gemaakt hierdoor gaat er nu teveel geld naar de kinderopvang. Hoe nu te compenseren? Dit zal moeilijk gaan. Immers stuurt men bewust op het inflatieniveau. Enige oplossing is versoberen of de ouders meer laten betalen. Het mag duidelijk zijn, niet de ouder geniet hier de voorkeur, al doet men dat wel zo overkomen, maar het stuurelement het inflatiepercentage. Het nationaal gemor dat alles zo duur is geworden is hiermee wel aan getoond.
zaterdag 17 mei 2008, 18:35 uur
Toen in de loop van 2007 de berichten over de banken crisis steeds dramatischer werden en de miljarden over elkaar heen buitelden bekroop mij het gevoel,
zal dit het einde van het kapitalisme zijn, zoals we eind jaren 80, bij de val van de Berlijnse Muur het einde van het socialisme hebben meegemaakt. Wellicht hebben deze 2 zaken toch meer met elkaar te maken dan je op het eerste gezicht zou denken. Na de val van de muur heeft zich in het westen een bepaald triomfantisme genesteld. Dit triomfantisme werd versterkt door de economische groei in Oost Europa, die zich volgens ons model voltrok en uitte zich onder meer in exhibitionistische zelfverrijking van managers, die mij deden verzuchten dat het echte kapitalisme weer helemaal terug was, nu het socialisme was verslagen.
Ik hoop dat wat er nu gebeurt ons ervan bewust maakt dat normen en waarden vanuit onze christelijk / joodse cultuur (en de oorspronkelijke islam cultuur) bepalend moeten zijn voor ons handelen en dat het helemaal fout gaat met de wereld als we toestaan dat er mensen zijn die het 1000-voudige of nog meer verdienen dan een gewone hardwerkende arbeider. Als de kredietcrisis dat weet te bewerkstelligen heeft het in elk geval nut gehad.
zaterdag 17 mei 2008, 20:26 uur
Toen je dit jaren geleden aan zag komen, waren alle economen muisstil en nu schreeuwen ze oorverdovend om met hun analyses. Dat maakt ze niet geloofwaardig.
zondag 18 mei 2008, 1:02 uur
De kern van het probleem is dat de geldhoeveelheid veel te snel is toegenomen. Niet alleen in de VS, maar ook in Europa. Het is de centrale bankiers binnen de FED en de ECB aan te rekenen dat ze de rente jarenlang veel te laag hebben gehouden. Zij zouden beter moeten weten. Immers vroeg of laat zal het nieuw bijgedrukte geld doorsijpelen in de inflatiecijfers. Dat dit proces wat vertraagd is doordat landen als China veel geld opgepot hebben doet daar niets aan af. Erger nog, dit nieuwe geld komt ooit in het land van uitgifte in omloop, en zal daar veel (uitgestelde )inflatie veroorzaken. Zelfs met creatieve inflatieberekeningen zal de overheid dat niet voor het volk kunnen verbergen.
En hebben de centrale banken nu iets geleerd ?
Volgens mij niet. Zelfs nu nog is de FED bezig het vuur verder op te stoken door de rente te verlagen. Ook de ECB neemt niet haar verantwoordelijkheid, en durft de rente niet te verhogen ( uit angst voor de politici in bijvoorbeeld Frankrijk ).
Het voorrecht om zomaar uit het niets nieuw geld te kunnen maken, en dit als eerste uit te geven is zo onweerstaanbaar voor zowel banken als politici dat ze er wel misbruik van moeten maken. En om dan te denken dat dit kan zonder extra inflatie?
Dat kan alleen in sprookjesland.
zondag 18 mei 2008, 10:20 uur
Ik denk dat overheid de huizenmarkt als een soort money sink zag zoals je die in videospelletjes hebt. In videospelletjes wordt ook te kwistig met geld gesmeten om de speler in beweging te houden. Objectief kwamen mensen geen meter vooruit want ze moesten nu met zijn tweeen werken voor een huis dat je vroeger in je eentje kocht. Maar voor hun gevoel zijn ze rijk.
Een van de prijzen die je hiervoor betaalt, is dat echte voorraden van geld een twijfelachtige waarde hebben. Wat op termijn de geloofwaardigheid van het hele systeem ondermijnt.
Het kan toch bijvoorbeeld niet dat lenen voor een huis goedkoper is dan ervoor sparen? Bij het ene zou je geld groeien door rente die de leners betalen. Het zou betekenen dat spaarders op een verdekte manier opgelicht worden.
Wat ik een teken aan de wand vind, is dat de oliestaten ook geen zin meer lijken te hebben om hun geld in Westerse banken te stoppen maar hun geld pompen in megaprojecten in eigen land.
zondag 18 mei 2008, 23:03 uur
Alle mensen hebben de neiging financiele risico’s ten gevolge van veranderingen buiten het onmiddelijke zichtsveld te onderschatten. Vooral als de balans tussen onmiddelijk gewin tegen lange-termijn risico’s moeten worden afgewogen, blijken mensen bijna exclusief door onmiddelijk gewin gedreven te worden. Op de langere termijn stoten vele mensen, bedrijven en zelfs landen daarom hun neus als de realiteit ze inhaalt en ze door onverantwoorde risico’s die niet waren voorzien bankroet gaan. Uit dat bankroet kan vervolgens geleerd worden en iets goeds ontwikkelen wat sterker en financieel stabieler is dan ervoor.
Men zou kunnen zeggen dat dit gegeven zo oud is als het betalingsverkeer en daarom als een onveranderlijke eigenschap van vooruitgang geaccepteerd dient te worden. En zolang de gevolgen slechts lokaal voelbaar zijn is dat tot nu toe altijd gebeurd.
Het probleem daarvan is, dat nu de economie zo goed als volledig geglobaliseerd is, bepaalde lokale beslissingen wereldwijde impact kunnen hebben en met een mate die wellicht door niemand overzien kan worden. Met andere woorden, men zou kunnen stellen dat de wereldeconomie momenteel een instabiel systeem is dat een steeds sterkere neiging tot ontsporen heeft. Indicatief zijn de aantallen economische crises van van de afgelopen decennia en de toenemende impact daarvan op steeds grotere gedeelten van de wereldeconomie en wereldbevolking.
Ieder systeem kan op de langere termijn alleen stabiel functioneren met effectieve “checks and balances” op hetzelfde niveau als het systeem opereert, die ervoor moeten zorgen dat de instabiliteit lokaal blijft of een geringe impact heeft. Op dit ogenblik ontbreekt dit voor de geglobaliseerde economie.
Er is geen enkele geloofwaardig onafhankelijke instantie die economische risico’s identificeert die op lange termijn een ontwrichtende invloed op de globale maatschappij zou kunnen hebben, en de mogelijkheid heeft om daar invloed op uit te oefenen.
Centrale banken opereren alleen op nationaal niveau en blijken beinvloedbaar door politici die in een democratie per definitie korte-termijn drijveren hebben (de volgende verkiezingen). Bovendien is de variatie in mandaten van verschillende centrale banken al een indicatie dat die banken op internationaal niveau gebruikt worden om nationale belangen te bevorderen. Rating agencies, die internationaal opereren en maatstaven formuleren waar bedrijven en landen aan gemeten worden, zijn niet onafhankelijk en hebben geen baat bij het “wereldwijd” catalogiseren van risico’s. Bovendien hebben ze geen mandaat voor “enforcement”, d.w.z. de mogelijkheid tot sancties.
Ik zie, misschien volledig onterecht, zekere paralellen met de ontwikkeling van de bewapeningsindustrie in de vorige eeuwen. Zolang de reikwijdte van wapentuig slechts “lokaal” was, waren landen bereid te accepteren dat, zoals Von Clausewitz stelde, oorlogen de voortzetting van diplomatie met militaire middelen was en daar waar nodig gebruik van te maken. Vaak gedreven door korte-termijn gewin. Na de eerste wereldoorlog is er een eerste poging gedaan om het risico van een volledige ontwrichting van de maatschappij te voorkomen, maar dat was niet voldoende om de tweede wereldoorlog te voorkomen. Pas sinds de reikwijdte van nucleaire bommen globaal is en de slagkracht ervan min of meer onbeperkt, is er het algemeen besef dat wereldoorlogen vermeden moeten worden en is er met de VN een globale instantie tot stand gekomen met als doel die te vermijden.
Hoewel ik geen pasklare oplossing heb voor het bovengeschetste probleem kan ik mij voorstellen dat oprichting van een “Centrale Verenigde Naties Bank”, met als taak wereldwijde economische crises te voorkomen, een mogelijke stap in de goede richting zou kunnen zijn. Zo’n CVNB zou dan ook supranationale mogelijkheden moeten hebben om b.v. regelgeving op te stellen en sancties te initieren. Belangrijk is wel om ook bij het opstellen van het mandaat van een CVNB ervoor te zorgen dat niet dezelfde fouten gemaakt worden als bij de Volkerenbond.
De kans dat zo een CVNB er komt lijkt mij overigens klein: het zou inhouden dat alle staten in de wereld een stukje van hun souvereiniteit zouden moeten inleveren aan een nieuwe mondiale organisatie. Waarschijnlijk is er het economisch equivalent van een tweede wereldoorlog nodig voordat zulke maatregelen overwogen zouden worden.
zondag 18 mei 2008, 23:15 uur
Een serie van crises vanuit de USA:
Savings & loans
Internetzeepbel
Enron (maar ook vele andere USA energie producenten met eenzelfde business model dat meer op fantasie dan werkelijkheid berust).
Subprime, maar beter weer SIV problemen (net als bij Enron) off balance vehicles.
Financial innovation synoniem met Fraud?
Mogelijk oorzaak een afhankelijke FED die via monetaire middelen de fanatasy (deficit) economics van de Republikeinen moet zien op te lossen? Hoe lang publiceert de FED de M3 al niet meer? Daar zag je de zeepbel komen.
Dieper gelegen oorzaken invloed van corporations op politiek. Een formalistisch boekhoudtoezicht dat eea faciliteert. “Rating” met behulp van de achteruitkijkspiegel op basis van historische data in snel wijzigende markten. Gelet op de omvang van de verliezen is het onwaarschijnlijk dat insiders dit niet zagen aankomen (kijk naar JP Morgan’s succes).
maandag 19 mei 2008, 1:45 uur
Als onzuiver formuleren onhelder denken verraadt, kan het artikel van Rick van der Ploeg eenvoudig terzijde worden gesteld: “snelle jongens die op kortetermijnwinstbejag uit zijn” en een gevaar dat “niet ondenkbeeldig is”…
Jammer ook van de suggesties van kwade trouw (“Er is een serieus probleem van belangenverstrengeling” bij ratingagencies), de tendentieze mededeling dat “de belastingbetaler” opdraait voor de reddingsacties bij banken, die mogelijk alleen een liquiditeits- en vertrouwensprobleem, maar waarschinlijk geen solvabiliteitsprobleem hadden en oud-socialistische ideetjes zoals het voorstel van (belasting)heffing op de handel om ratingagencies te financieren – die worden dan dus afhankelijk van de overheid of de toezichthouders!
Straks zal blijken dat die hele kredietcrisis een vreselijk opgeblazen zaak is geweest, aangejaagd door onzinnige boekhoudregels die onzekerheden onmiddellijk vertalen in zogenaamde verliezen. De meeste debiteuren betalen op den duur natuurlijk gewoon, dan lijken de winsten weer de pan uit te rijzen, vervolgens zijn die schijnwinsten weer verleden tijd en denken we dat de banken ineens veel minder rendabel zijn geworden en zo blijven we elkaar opwinden.
Zijn er niet voldoende echte problemen in de wereld om ons druk over te maken?
maandag 19 mei 2008, 9:11 uur
Eerst even een reactie op – en aanhaken aan – het commentaar van M. Pubben. Wij leerden op school dat de banken ook geld scheppen. Dat is wat hier is gebeurd en dat is iets anders dan geld bijdrukken (door de centrale banken). De oorzaak van de huidige problemen is nu dat tegenover dit door de financiële instellingen geschapen ‘geld’ geen waarde meer staat, het is lucht. De dotcom-hausse was een goed voorbeeld. Niemand kon vertellen wat het economisch nut – en dus de waarde – van al die dotcom-bedrijven was. Toch staken mensen er – hun reële – geld in. En daar gaat het fout: voor reëel geld – van particulieren – wordt ‘irreëel geld geschapen (zoals aandelen in dotcom-bedrijven of portefeuilles met sub-prime hypotheken, waar geen waarde tegenover staat). Dat reële geld verdwijnt in de zakken van de ‘snelle jongens’. Zo zijn er in deze markt winners en verliezers. Dat kan niet anders, want de totale waarde neemt niet toe; die wordt alleen maar verdeeld. De oplossing: laat degenen die de winst willen opstrijken zelf de risico’s lopen.
maandag 19 mei 2008, 15:38 uur
Wat Chris de Vries zegt klopt. Er is imaginair geld ontstaan en dit komt vaker voor in de geschiedenis. We zien tulpenbollen voor goud aan en IT-aandelen voor de enige echte waarheid. Dit komt natuurlijk door het vertouwen. Zoals iedereen weet is economie puur emotie. Zolang het geloof er nog is (lees: vertrouwen) gaat het goed. Totdat iemand verteld dat sinterklaas niet bestaat.
Het enige waar ik me wel over verbaas in het bovenstaande is het geloof in inflatie. De heer Dr. H.O.Ch.R. Ruding vertelde eens in het 8 uur journaal: “deflatie is geen goed teken voor de economie”. Maar inflatie dan, is inflatie eigenlijk niet hetzelfde als ons elke keer weer sinterklaas aanpraten? Als je logisch nadenkt weet je dat het niet kan.
Bij de optiebeurs is een clearing aanwezig. Een clearing zorgt er voor dat tegenover elke put een call staat, nagenoeg geen lucht dus. Dat gebeurt niet met ons monetaire stelstel. We hebben het wel eens geprobeerd maar slim Frankrijk heeft Bretonwood de das omgedaan. Daarna is er geopperd om het maar aan de markt over te laten. De tucht van de markt zorgt wel voor tijdige correcties. Echter op elke markt is een marktmeester en die is hier nu ver te zoeken. Er is wel een call!
Voor put ideeën kan ik u het boek aanraden van de heer B. (Bernhard) Lietaer “Het geld van de toekomst” ISBN90-225-2819-7. Hierin worden enkele voorbeelden aangedragen die een bijdrage zouden kunnen leveren aan de clearing van geld. Interessant is het voorbeeld van het Zwitserse WIR, alleen moet ik toegeven dat het complementair is en dus niet een echte tegenhanger van het officiële geld. Noorwegen daarentegen heeft weer een andere aanpak van monetair beleid.
Iedereen is natuurlijk vrij om andere voorbeelden aan te dragen. Ik denk dat het noodzakelijke is om voor de toekomst hier meer over na te denken. Het ontsporen van vertrouwen in de geschiedenis heeft ons, op zowel sociaal als op monetair terrein, meer heeft gekost dan opgebracht.
maandag 19 mei 2008, 23:46 uur
Werkelijke inflatie.
Het bijzondere is dat we een ZEER grote kapitaalinflatie hebben. Spaarders zijn zwaar de dupe van ons monetair beleid wat begon met 10 procent te weinig euro s voor de gulden. Achteraf ook gewoon toegegeven door Zalm. Sorry spaarders. U heeft nu 10% minder spaargeld. (dat is 10 % eenmalige extra inflatie op uw spaargeld)
Knap dat het rekenmachine van Bos jarenlang zo n 2/3 procent geldontwaarding aangeeft. Ik studeerde geen economie maar schiet ervan in de lach! De basisbehoefte; Een middenwoning -230.000 kk- financieren en een kleine autorijden (2e hands) kost met energie/verzekering euro 1.600 NETTO aan vaste lasten. Zou dat 25/30 procent per jaar duurder zijn dan 10 jaar geleden? Volgens CBS wel……….
Het mag wat kosten om ons dat te laten geloven; creatief, met zijden stropdas en de scheiding recht in het haar wordt het ons uitgelegd hoe het zit.
De auto van nu heeft een cd speler en het huis van 2008 dubbel glas.
Natuurlijk! Dat verklaart “alles”!
Maar stel; U koopt een eenvoudige 10 jaar auto en een “eenvoudig opa” huis? Met bijbehorende reparatie en energiekosten.
Hoeveel zou dit dan duurder zijn dan tien jaar terug? Reken het uit en u weet de werkelijke inflatie.
De werkelijke inflatie is meer dan 5 procent per jaar
Helaas!
U wordt voor de gek gehouden!
Marius de Man
Makelaar en hypotheekadviseur
dinsdag 20 mei 2008, 8:00 uur
Sturen op inflatie. Nou lijkt dit allemaal te kloppen, behalve 1 klein dingetje wat uit het verhaal is gevallen. Hoe kun je sturen op inflatie als je de hoeveelheid geld niet eens meer weet. Juist, de centrale statistieken. Indirect en buiten zijn bedoeling heeft van der Ploeg blootgelegd dat daar dus een discrepantie zit. Een discrepantie die bijvoorbeeld allang door het NL volk gevoeld werd, tot op de dag van vandaag ontkend wordt. De inflatie zit verstopt op de lange termijn noemt hij dat. Onzin, de infaltiecijfers zijn politieke gereedschappen die bewust bepaalde factoren buiten beschouwing laten, waardoor er inflatie verborgen is en weggezet op de lange termijn. Het inflatiecijer is gewoon fout, hoe je het ook draait, wend of keert. Zogenaamd hebben we in de jaren 90 een booming economie gehad. Nergens in Nederland kon je lezen dat dat door de opgedreven huizenmarkt werd betaald. Volop te lezen in de buitenlandse media. Huizen zijn gigantisch in waarde gestegen en de kosten van wonen feitelijk ook, zelfs met het lage rente interest percentage, maar in de inflatiecijfers is hier niets van terug te vinden. Energie, belastingen, idem dito. Voedsel is goedkoop gebleven, wat een toeval, maar hoe liggen de verhoudingen tegenwoordig in onze bestedingen en welke verhoudingen hanteert het CBS? Van der Ploeg legt de schuld bij liberalisering en globalisering, terwijl de cijfers waarop gestuurd wordt door de politiek worden bepaald en de controle ook ligt bij de politiek. Je kunt dus 2 kanten op redeneren en daarom is het belangrijk dat we weten aan welke kant van der Ploeg staat. Hij heeft geen ongelijk, maar gelijk heeft hij ook niet. Als het financiele systeem heeft gefaald verdient de politieke kant een net zo’n kritische analyse en dat kan wel eens een beerput zijn.
dinsdag 20 mei 2008, 9:44 uur
Mijn vraag bij sub-prime leningen is in hoeverre het zich verhoudt tot het bouwen van sociale huurwoningen.
Wanneer een land weinig tot geen sociale huurwoningen bouwt en er ontstaat vraag naar woonruimte in de sociale onderklasse én bij de jongeren, hoe los je deze vraag dan op? Dan maar sub-prime?
Wanneer Bush c.s. nu alle sub-primes opkoopt en ze inbrengt in een hele grote woningcorporatie, is het probleem dan opgelost?
Volgens de IFRS waarderingsregels wel. Zit daar misschien het probleem?
In Nederland kan de jeugd ook bijna geen woonruimte meer vinden, hoe gaan we dit oplossen? Een extra hoge hypotheekaftrek is in feite ook sub-prime subsidiëren.
Sub-prime kon wel eens een dure maar goede les zijn geweest.
dinsdag 20 mei 2008, 11:49 uur
Beste heer van der Ploeg,
Is het eigenlijk niet raar dat er sprake is van twee soorten economieën: “De echte economie” en “de financiële economie”?
Ligt hier niet, de belangrijkste oorzaak van de huidige politiek-economische spraakverwarring?
dinsdag 20 mei 2008, 12:33 uur
Het lijkt me een serieus probleem dat mensen denken dat je reële waarde kunt toevoegen aan de wereld door informatie en schijninformatie over geld -want dat zijn aandelen, opties en allerlei derivaten- of zelfs reëel geld rond te pompen. Het rijtje crises dat Van der Ploeg in zijn artikel opsomt spreekt boekdelen.
Ook wat overzichtjes over beurskoersen en het verloop van de indexen in de afgelopen tien tot twintig jaar (onlangs in NRC) wijzen uit dat je van het wegzetten van geld en erop speculeren dat een ander dat minder slim doet gemiddeld niks wijzer wordt.
Er zit maar één ding op: handen uit de mouwen en dingen doen waar je medemens wat aan heeft. Meer toezicht zoals Van der Ploeg voorstelt lijkt me daar niet bij horen. Regels op dit terrein zijn louter een excuus om met slimmigheden te kijken of je de regels en de daardoor afgedwongen transparantie te slim af kunt zijn. Het zal de snelle jongens nog sneller maken.
dinsdag 20 mei 2008, 14:19 uur
Toen Rick van der Ploeg Staatssecretaris van O.C.W. was ,behoorde ik zeker niet tot zijn fans.Zijn artikel in NRC van 17 mei,waarin hij als econoom schrijft,is het lezen allerzins de moeite waard.Zijn gedachtengang kan ik voor het allergrootste deel onderschrijven.
Nu de vragen bij de kredietcrisis:
1.De U.S.A. hebben jarenlang als staat en daarnaast
ook vele individuen ver boven hun stand geleefd. Je kunt niet op de pof blijven leven. De banken, die meerdere functies denken te kunnen uitoefenen, tegelijkertijd, zijn zonder meer medeschuldig, met allerlei bedenkelijke “producten”.
The rise and fall of the Roman Empire. Macht te ver uitgerekt over te grote gebieden.
Wie neemt de rol van economische groeimotor over?Ik denk aan India, China en Japan, Korea en Taiwan, Singapore en niet te vergeten de schaakmeesters in Rusland. En,als we het slim, gezamelijk, spelen, Europa.
2.Het oude verband tussen de financiële wereld en de “echte economie” is voor een groot deel verdwenen. Enkele snelle makkers, waaronder de hedgefondsen,gaan er met de poet vandoor, zonder iets bij te dragen aan de echte economie,die echte waarde kan en moet creëren.
De consequenties van de veranderingen zijn cathastrofaal voor de hele wereld.Voorzichtig begin met internationale regelgeving is gewenst. Een UNCB? Wellicht.De wereldbank nieuw leven inblazen? Die bestaat al. Samen met IMF.
3.De bestaande toezichthouders moeten de koppen bij elkaar steken en tot een gezamenlijk regelgeving ( met sancties) komen.
woensdag 21 mei 2008, 11:11 uur
1.Het is inmiddels duidelijk dat er een verschuiving in het economische machtsevenwicht plaatsvindt. De economische krachten in de Verenigde Staten beginnen af te nemen als gevolg van bovenmatige bestedingen van overheid en consumenten. De enorme schuldenopbouw bij de consument en de implosie van de huizenprijzen zullen er toe leiden dat de bestedingen af zullen nemen. In het kielzog hiervan zullen bedrijfsinvesteringen afnemen en zal de winstgevendheid van het bedrijfsleven onder druk komen. Uiteindelijk zal dit de Verenigde Staten treffen in de eigen kredietwaardigheid. Een verder verzwakkende dollar is hier zowel oorzaak als gevolg van. Om deze vicieuze cirkel te doorbreken is een sanering van particuliere en overheidsfinanciën noodzakelijk. Om hier een structureel karakter aan te geven zullen de nodige offers moeten worden gebracht. Één van deze offers is het opgeven van (een gedeelte van) de militaire machtspositie.
De hiervoor genoemde verschuiving van economische- en militaire macht is geen nieuw fenomeen in de wereld. Paul Kennedy heeft hier een aantal jaren geleden een prachtig boek over geschreven met de titel ‘The rise and fall of the great powers’. Vaak zien we dat na een grote crash in de wereldeconomie er even een soort van ademstilte plaatsvindt. Deze ademstilte wordt vaak zeer snel gevolgd dor een eruptie van energie op een andere plaats, ofwel een opleving van economie en cultuur op een andere locatie. Hiermee kan het proces van opkomst en ondergang van een wereldmacht opnieuw van start gaan.
Echter binnen de huidige constellatie waarin de wereldeconomie zich bevindt, is er geen sprake van een eenzijdige neergang en een eenzijdige opkomst. Dit keer zullen beide bewegingen op meerdere plaatsen binnen de wereldeconomie tegelijk plaatsvinden.
De economieën die nu nog goed te lijken draaien zullen door de erosie van hun intrinsieke waarde, teveel schulden en andere structurele problemen, niet langer in staat zijn hun eigen basale structuur actief te houden. Dit creëert enerzijds sociaal rangordeverlies en anderzijds betekent dit dat de economische voortgang zich maar beperkt kan voortzetten. Men dient te leren met minder tevreden te zijn en zal de arrogantie rondom het werelddenken los moeten laten.
De toekomstbepalende factor voor de verschuivingen in de wereldeconomie is de wijze waarop op internationaal niveau contact is en wordt gelegd tussen volkeren en landen die nu nog als economische macht geheel of gedeeltelijk in diskrediet leven. Men zal zich namelijk de autoriteit van de huidige economische machten en hun menigmaal arrogante opstelling met betrekking tot winstbepaling blijven herinneren. De huidige machten zullen in de verschuiving zich bewust moeten blijven van de benadering die zijzelf aan anderen toegekend heeft. Één van de belangrijkste samenwerkingsverbanden die we in de nieuwe constellatie zien is die van China en Afrika.
De schommelingen c.q. verschuivingen in het machtsevenwicht spelen al langer onder de oppervlakte maar zullen de komende tijd zichtbaarder gaan worden en zich niet meer weerlegbaar tonen. Deze machtsschommelingen creëren onrust bij de verliezende partijen, die hun machtsfactor zien reduceren. Tegelijkertijd zullen ook, gekoppeld aan de angst die dat teweegbrengt, politieke statements gemaakt worden om het eigen machtsoverwicht te behouden ten nadele van hen die nu aan de macht gaan komen.
Het is dus een heel risicogevoelig tijdperk waar we in zitten, omdat als er geen zuivere politiek uitgeoefend wordt men ten nadele van andere landen sturend kan zijn, zelfs tot oorlogsgeweld toe.
Belangwekkend is dan ook om de verschuiving van machtsposities niet zozeer te zien als een machtsbeweging die weerhouden dient te worden, maar om te zien hoe men vanuit vriendschap en wederzijds respect de banden niet doet verbreken. Vooralsnog ziet dat er niet direct gunstig uit. Vanuit politieke overheden, met name vanuit Amerika, wenst men daar niet zuiver mee overweg te gaan, omdat men het spel wil blijven beheersen.
Indien landen als Amerika zouden inzien dat ze beter financiële zorg kunnen besteden aan het interne leefklimaat in hun eigen land, en hun inspanningen niet richten op instandhouding van de machtspositie, zullen ze ervaren dat ze er veel heilzamer uit kunnen komen. Want als ze het machtsverlies gaan bestrijden, ten nadele van hun sociale leefklimaat, zal er ook heel veel oproer bij de bevolking uitbreken en zal er wantrouwen ontstaan naar de leiders toe, waardoor ook de cohesie tussen deze twee (voor zover die er is) geheel afbrokkelt.
Ofwel, als Amerika in staat is om op natuurlijke wijze goed met zijn bewoners in zorg overweg te gaan en geen oorlogen uit gaat lokken om het huidige machtsevenwicht in stand te houden, maar vriendschapsbanden aangaat met de nieuwe machthebbers, dan zou dat de wereldgeschiedenis ingaan als een verbetering van de mensheid op het niveau van een innerlijke opdracht die hier ligt. Maar als hier de niet waarachtige intentie levend blijft, dat je alleen maar bij mácht goed kan leven, dan is het weer een gemiste kans en zullen ook de verstoringen zo groot worden dat die innerlijke opdracht opnieuw vervuld moet worden.
woensdag 21 mei 2008, 12:53 uur
Het lijkt erop dat de reeele economie zich heeft verplaatst naar de ‘lage-lonen-landen’ en de diensteneconomie ons Westerlingen heeft genoopt andere activiteiten te ondernemen. Nu blijkt die financiele economie vele malen groter dan de reeele, hetgeen overigens al meer dan twee decenia aan de gang is. (Het heeft nieuwe banen gecreeerd.) Ik mis nog een onderzoek naar de verhouding tussen financiele en reeele economie. Dat zou op mondiaal, continentaal, uniaal en landelijk nivo tot stand moeten worden gebracht.Meten is weten en dat die verhouding gemonitord moet en kan wordenis helder. Dan kunnen we ook het faalmoment beter voorspellen, als we vinden dat de financiele markten mogen falen.
Als de vertrouwensbasis onder het fiduciaire ruilmiddel geld wordt ingedeukt, dan kunnen we wellicht als alternatief weer terug naar ruilhandel zonder tussenkomst van een ruilmiddel als geld. Ik schat dat dat de groei van de reeele economie mondiaal ten goede zou komen. De vraag is echter of we in de Westerse wereld dan genoeg te ruilen hebben. Voor de minder bedeelde regio’s zou het m.i. een prima oplossing zijn. Utopische gedachten moeten we houden. Al was het maar om ideeen te stimuleren.
Ik vind dat Rick v.d. Ploeg een helder stuk heeft geschreven, maar nogal pragmatisch de gevolgen accepteert. Kan hij nog eens nadenken over een meer idealistische oplossing?
donderdag 22 mei 2008, 21:00 uur
Vreemd dat deze discussie niet feller is. Vooral in Nederland. Omdat op dit moment meer dan onze aardgasopbrengsten gaan naar het betalen van onze nationale hypotheekschuld.
Stel dat de rente iets wat stijgt dan heeft onze staat een groot financieel probleem omdat haar “off balance” schuld inmiddels bijna net zo groot is als haar zichtbare schuld.
Alleen al dat dit financiele risico en deze uitgaven niet terug te vinden zijn in de rapportages zou ik genoeg vinden om kamervragen te stellen. Omdat de regering verplicht is om inzicht te geven in haar financieel beleid.
vrijdag 23 mei 2008, 10:20 uur
Er zijn meerdere oorzaken aan de krediet crisis. Een ervan is in mijn ogen onderbelicht. Dat is de Basel regelgeving inzake asset securisatie.
Bij asset securisatie wordt veelal door banken zowel een bankgarantie (meestal 10% van het totaal bedrag) als een liquiditeitsfaciliteit (90% van het totaal bedrag) afgegeven.
De bankgarantie dient ter afdekking van het 1st loss risico op de onderliggende assets.
De liquiditeitsfaciliteit wordt gezien als een back-up faciliteit voor het geval de funding (middels commercial paper) ontoereikend is.
Conform de Basel regelgeving heeft de bankgarantie een kapitaalsbeslag gelijk aan het kapitaalsbeslag dat zou gelden indien de assets “rechtstreeks” zouden worden gefinancierd. De liquiditeitsfaciliteit heeft een veel lager kapitaalsbeslag. Dit maakt het voor banken interessant om assets te securiseren.
Echter Basel-regelgeving houdt er geen rekening mee dat de liquiditeitsfaciliteit in mijn optiek in feite ook een bankgarantie is. Op het moment dat de commercial paper markt opdroogt, komt de totale uitzetting voor rekening van de banken die de bankgarantie en de liquiditeitsfaciliteit hebben verstrekt.
Dit opdrogen van de commercial paper markt vindt niet alleen plaatst bij tijdelijke liquiditeitstekorten maar ook indien de commercial paper beleggers er geen vertrouwen in hebben dat de onderliggende waarden van de gesecuriseerde assets voldoende zijn ter afdekking van de risico’s.
Oftewel, de bank die de bankgarantie en de liquiditeitsfaciliteit verstrekt, draagt uiteindelijk voor 100% risico op de onderliggende assets. De belegger in het betreffende commercial paper heeft in feite alleen een risico op de bank die de bankgarantie en de liquiditeitsfaciliteit heeft verstrekt.
Ik zou er voor pleiten dat de Basel regelgeving wordt aangepast. Dit zodanig dat het kapitaalsbeslag van de liquiditeitsfaciliteit gelijk wordt aan die van de garantiefaciliteit.
Op die manier reflecteert het kapitaalsbeslag voor de bank het werkelijke risico op de totale uitzetting.
vrijdag 23 mei 2008, 11:42 uur
Productiviteit stijgt niet in alle sectoren van de maatschappij en via inflatie vindt er spreiding plaats van de toename. Dat gebeurt hoofdzakelijk op de “markt” met loven en bieden en staken. Ook sterke pressiegroepen zijn actief, zoals van onderwijzers en professoren die wegens hun slechte onderwijs niet hoeven in te leveren maar er een miljard bij krijgen. De 27 miljard die Wouter Bos in handen van de aandeelhouders der ABN Amro speelde, op te brengen door harder werken van het personeel en uitknijpen van de klanten, illustreert dat op sommige hoeken van de markt schermen bestaan. Idem het zichzelf en de collega’s toekennen van tien mille extra uit onze schatkist die de ministers helemaal niet nodig hebben voor levensonderhoud. Om goed, eerlijker te regelen is het noodzakelijk zo’n slechte minister van Financieën beter ter verantwoording te roepen. Dat zal welhaast leiden tot het wegsturen van W Bos.
Wie ook weg moet is de president van de Nederlandse Bank en wel omdat hij zijn taak niet uitvoert, niet ervoor zorgt dat het wettig betaalmiddel overal geaccepteerd wordt. De commerciële ondernemingen weigeren dikwijls de creditcard aan arme mensen en deze kunnen dan niets kopen op het Internet-deel van de markt.
Ik ben momenteel bezig met onderzoek naar “christelijk” bankieren. Moslims mogen geen rente vragen en maken dan een soort regeling voor winstdeling. Humanistisch bankieren zou je kunnen noemen wat de Triodos, etc. banken doen, terwijl de gewone kapitalistische banken naar maximale winst streven.
Het Oude Testament kent een vijftigste jaar van herverdeling der produktiemiddelen zodat loosers een nieuwe kans krijgen en jeugd aan gelijke startposities komt. Bekend is het verhaal uit het Nieuwe Testament waarin gesteld wordt dat een kameel gemakkelijker door het ezelspoortje in Jerusalem, geheten Oog van de Naald, komt dan een rijke zal ingaan in de hemel. Er staat ook dat God woeker zal vragen, maar dat is aansporing om niet lui achterover te liggen zoals miljonairs doen. Zalm was een echte heiden die de belasting op vermogen zodanig verminderde dat welgestelden letterlijk slapende rijker worden. Balkenende, Bos en Rouvoet dienen in dit opzicht ook de Mammon. Bij christelijk bankieren kan gelden dat je jaarlijks twee procent (dat wordt 100 in 50 jaar) van je rijkdom afstaat. Je vermogen kan dan nog best toenemen uit succesvolle inspanning. Waar moeten die 2% naar toe? Het zal landelijk om enorme bedragen gaan en daarmee kunnen er coöperaties opgericht worden voor handel en produktie beide. Het economische landschap zal zo grondig veranderen. Bijvoorbeeld verkopen Lidl en Aldi bier voor 40 cent omdat ze niet afnemen op de hoek of in de provincie maar bij een verre fabrikant die overschot heeft. Dat kan goedkoop vervoerd worden omdat de schatkist de brandstof subsidieert. Immers is de kostprijs voor vervanging van dit spul uit zonlicht vele malen hoger dan aan de pomp gerekend wordt. Albert Heyn heeft vele aandeelhouders die allemaal dividend uit flinke winst wensen en kan nooit zo laag komen te zitten als de Lidl of Aldi eigenaar die met een cent winst per blik, gelet op de vele filialen, ruim aan zijn trekken komt. In de coöp zal het bier duurder worden zodra men zich realiseert dat er geen ongewenste subsidie mee gemoeid mag zijn. Ondertussen kan jouw maag per dag gemiddeld niet voor meer dan een honderd euro eten en drinken verwerken. Het christelijk bankieren bevordert ongetwijfeld het aan één tafel zitten en lijkt een goede voorbereiding op de hemel. In de tegenwoordige kerk krijgt men slechts een miniem brokje, waarna ieder zich huiswaarts spoed om apart biefstuk of gehaktbal te nuttigen. Kortom zijn er belangrijke sociale implicaties en daarom is het aan te bevelen om bij het wetenschappelijk onderzoek van de economische situatie AD 2008 ook eens een model met “christelijk” bankieren op te stellen. Wie zijn er genegen om mee te doen aan oprichting van een coöperatieve bank met zulk “christelijk bankieren” hoog in het vaandel?
vrijdag 23 mei 2008, 20:24 uur
Tja, de grootste inflatieveroorzaker is toch de rijksoverheid en de gemeenten.Alleen er is geen tegenpartij bij de jaarlijkse verhogingen inzake belastingen.Ja die consument ,maar er wordt geen geld gecreeerd want dat is nu net de verkeerde stelling of de overheid het geld uitgeeft dan wel de consument er komt echt geen dime bij, maar wel het prijsopdrijvend karakter van de belasting.
We hebben het hele geldstelsel zoals het bestaat in wezen niet nodig, want het zijn maar cijfertjes die op papier staan en waaraan een schijnwereld van omzet en winst en crisissen kleeft.Hebzucht is een item net zo goed als de aandeelhouders eisen dat er elk jaar een substantiele winst gemaakt moet worden door het bedrijfsleven.Dit zijn items die wel ontbreken in het betoog van de heer van de Ploeg.
We kunnen zo overschakelen naar een ander geldsysteem waarbij de bedachte economische modellen niet meer relevant zijn.De insteek zal meer komen te liggen op een eerlijker verdeling maar het zal een combinatie gaan worden van vrije marktwerking maar ook een stukje regulering, waarbij het hele bankensysteem op de schop genomen gaat worden.De hele economie is nu nog steeds gericht op het ontrekken van allerlei delfstoffen,maar de aarde is op een gegeven moment ook leeg en er wordt nog steeds niks teruggegeven aan de aarde.We kunnen overschakelen naar een systeem van het zgn nulpuntenergie,waarnij maar een fractie gebruikt wordt van de energie die elk jaar gebruikt wordt door de industrie.Je zult om moeten schakelen en ik denk dat de tijd er ook rijp voor is.Maar we hebben de controle en de macht om dit proces in gang te zetten uit handen gegeven en daar zullen we toch eerst eens iets aan moeten doen.Graag goed opletten bij de volgende verkiezingen.
Dan de zgn olieprijs reeel is de prijs 56 dollar per vat waard de rest is puur gebakken lucht .De olieprijs is in een stijgende lijn gekomen nadat de VS Irak aanpakte en iedere keer allerlei dreigende taal uitte naar o.a Iran, want op die manier joeg je de prijs op waardoor de olievelden in amerika geexploreert en geexploiteert konden worden.Wiens doel dienen we, want Europa zat niet op die move van de VS te wachten maar zijn aan de leiband gelegd door een bepaalde angststrategie uit te zetten en door de media dat verder te laten belichten.Jammer dat veel mensen niet echt nadenken over de werkelijke gevolgen.
De dollar zal langzaam aan in vergetelheid komen daar het vetrouwen totaal zal wegzakken, en het zou me niks verbazen dat men een nieuwe munt op de markt zal gaan brengen en op die manier al die schulden van de vs tot nul kunnen reduceren en dat de rest van de wereld met de gevolgen zullen zitten met name Rusland India en China zullen een hard gelag betalen hiervoor.Juist door het doorverkopen van de schuldbewijzen tegen een zgn hoge rente trekt je juist de argeloze kleine belegger aan, terwijl de grote jongens aan de zijkant hen spel spelen.
dinsdag 27 mei 2008, 10:04 uur
Geld is een smeermiddel om economische processen soepel te laten verlopen, maar in de aard van veel mensen ligt neiging tot verstoring om zichzelf op onredelijke wijze te verrijken. Een goede markt is open en doorzichtig; iedereen kan er komen en de autoriteiten hebben zelfs de plicht ervoor te zorgen dat de handel vrij is. Zo ontstond er art 60 van het Verdrag van Parijs (1951) dat oorspronkelijk bedoeld was om dumpingpractijken in de kolen- en staalsector, wat neerkomt op stiekum een stuk markt afschermen, tegen te gaan. Het principe van dit artikel, bevestigd door de art 81 + 82 van het oprichtingsverdrag der Europese Gemeenschap is dat ieder op zijn wens goederen en diensten kan verwerven voor dezelfde lage prijs als waarop die aan anderen aangeboden worden. Beperkende voorwaarden zijn niet toegestaan.
Dit wordt volop geschonden: In de trein zit je soms naast iemand die voor precies dezelfde vervoersprestatie maar de helft betaalt of nog minder, al naar gelang wat de NS managers brouwen. Grootgrutters pressen leveranciers tot extra prijsreductie naast wat al verkregen werd wegens afgenomen grote hoeveelheden, terwijl de kleine winkelier het volle pond moet betalen en de concurrentieslag verliest. De NL regering manipuleert zodanig via belasatingaftrek op hypotheekrente dat welgestelden eenzelfde huis voor netto tientallen procenten minder kunnen verwerven dan iemand met een minimumloon. Het pensioenfondsensysteem is, in strijd met de door het volk gewilde regel van belasting betalen naar draagkracht, verworden tot een geniepige methode om geld uit de zakken van laagbetaalden over te hevelen naar wie het niet nodig hebben, behalve om hun hebzucht te bevredigen. Ook rechters doen hieraan mee en profiteren!
Verstoring van de markt, waarop genoemd principe eveneens geldt voor dienstverlening, gebeurt thans open en bloot door op de stations kleine zakenlieden te weren en mooie verkooppunten in handen te spelen van Albert Heyn. Veelal jonge mensen moeten daardoor genoegen nemen met een laag salaris en krijgen niet de kans om zelfstandig ondernemend AH’s couponknippers in te halen en voorbij te streven.
Voorts hebben we art 3 der Grondwet, garanderend!? dat ieder in overheidsdienst benoembaar is. Dat impliceert eerlijke en openbare sollicitatieprocedures. Kom daar eens om bij de belangrijke burgemeestersbenoemingen: 95% der bevolking, niet lid zijnde van een politieke partij, wordt de facto geweerd.
Ik wil als stelling naar voren brengen dat de financiële markt een afhankelijke is ten opzichte van de economische waarop hierboven missstanden gesignaleerd werden. Verbeteren moet beginnen door die duidelijke knoeierijen te corrigeren teneinde in de Europese Unie een werkelijk open en eerlijke markt te krijgen. Een kwantitatief overzicht ontbreekt mij, maar het lijkt vanzelfsprekend dat men ongewenste, schadelijke activiteiten in de financiële wereld gemakkelijker en sneller zal aanpakken zodra er actiever beleid gevoerd wordt om de handelsmarkt gezond te krijgen.
donderdag 29 mei 2008, 20:40 uur
Een keurige omschrijving waarop de amerikaanse regering en haar loyale vrienden economie bedrijven hr Jan de Dood, maar wat we zelf na laten is de verantwoordelijken ter verantwoording roepen.
De organisaties die opgericht zijn met behulp van gemeenschapsgeld en nog steeds gefinancierd worden met gemeenschapsgeld, hebben de luiken en kieren wel zodanig dichtgetimmerd met allerlei wettelijke beschermingsconstructies dat het onbegonnen werk is om hen ter verantwoording te roepen.Dit is een prachtig voorbeeld van een schijndemocratie ,waarbij politici een waarheid verkopen die voor waar door moet gaan,maar die het volgende doel dient afromen
van de invloed van de burgers en financieel.
Laten we ons bewust zijn dat de politici in onze dienst zijn en verantwoording aan ons verschuldigd zijn en niet de kermis die we zien bij zowel bij de VN, de parlementen, waarbij veel met de mantel der liefde bedekt wordt en er een zwijgplicht wordt opgelegd aan de betrokken bewindslieden.
Dan de wet openbaar bestuur hieraan mogen we wel refereren maar een interne commissie besluit nog steeds of alle informatie naar buiten mag.
Speel open kaart en hou het transparant dan kunnen de burgers ook meer bij de politiek betrokken worden en kunnen ze hen ideeen ventileren.Veel van de huidige problemen kunnen opgelost worden, maar maak het niet onnodig ingewikkeld door te schermen met allerlei bilaterale verdragen en dat elk land toch weer een andere deal sluit met hetzelfde land waar ze bijvoorbeeld al een deal hebben met de VS.
Het gaat nog steeds om de heers en verdeelstrategie en welk woord er ook aangehangen wordt per saldo heeft de mensheid in haar jaren van bestaan nog steeds niks geleerd.De geschiedenis blijft zich herhalen, terwijl de oplossing samenwerken is op welk gebied dan ook ,waarbij de insteek voorop blijft staan dat het niet ten koste mag gaan van wat dan ook.Juist door de keuzes die gemaakt worden op basis van de huidige economische modellen wordt er schade berokkent aan die partijen die aan het begin
van de economische ladder staan, of je nou boer, cq arbeider bent, de kosten moeten zo laag mogelijk zijn op elk gebied, maar de consument zal de hoogste prijs moeten betalen.
Hieruit blijkt weer dat men met verouderde tools blijft doorwerken, waarop keuzes gemaakt worden die verkeerd uitpakken en ons een globaliserende kredietcrisis hebben opgeleverd.
Ik heb al eerder geschreven dat dit in no time is op te lossen, maar dat vraagt om een bepaalde aansturing van zowel de politiek als de burgerbevolking en bedrijfsleven, waarbij een stukje
macht terug gegeven gaat worden aan de burgers en de daarmee gepaard gaande verantwoording.Iedereen zal wel zeggen dit wordt chaos, maar juist door chaos te veroorzaken , worden er creatieve oplossingen gevonden voor de huidige problemen en zal men doelgericht bezig zijn omdat dit in het belang van een ieder is.
donderdag 29 mei 2008, 20:48 uur
Jammer dat de hoogleraren niet inhoudelijk reageren
op de opmerkingen en deelnemen aan het debat.
Want dan creeer je de diepgang die je nodig hebt om structureel samen tot een oplossing te komen voor de huidige kredietcrisis.Het maakt niet uit of je nu leeft in Argentinie, Zuid Afrika, Europa, China of India, het feit ligt er gewoon dat de VS haar invloed aan het verliezen is en dat ze het stokje heeft overgedragen aan China en India , maar in werkelijkheid bepaald Europa wat er gebeurd.Als u in de gelegenheid bent de verdragen inzake WTO eens nader te bestuderen dan zult u zien wat ik bedoel.
vrijdag 30 mei 2008, 11:23 uur
Als er economisch en financieel iets misgaat hebben dan sociologen een taak om te helpen? Zij zouden erop kunnen wijzen dat regeringen moeten zorgen voor evenwichtigheid, zodanig dat niet de ene burger of groep van burgers teveel invloed en macht krijgt; die vervolgens gaat misbruiken. Voor het besturen van de maatschappij dienen vooral wet en geld. Wat de wet betreft is het mis dat er in het parlement slechts veelverdieners zitten, behalve bij de SP. Het hemd is dan al gauw nader dan de rok. Wat geld betreft hebben achtereenvolgende regeringen verzuimd om opeenhoping bij welgestelden tegen te gaan. Er zit thans overmatig veel geld of kapitaal bij een financiële bovenlaag en de socialist Wouter Bos doet er niets aan, integendeel werd onder zijn bewind daar recent flink gespekt. Acceptabel evenwicht is zoek en zo wordt het mindere volk uitgebuit met Chinese loontjes, krijgen Afrikanen niet de beschikking over investeringskapitaal en drukt bij ons Albert Heyn de kleine kruidenier uit de markt en van het station. Remedie is voorhanden, maar niet populair bij de spraakmakers: het teveel aan geld of kapitaal, dat anderen in een modern soort slavernij brengt, afpakken en het onderbrengen bij coöperaties, al dan niet met staatsparaplu.
Het is opvallend dat hiertoe zo weinig of eigenlijk niets aan belastingvoorstellen op tafel gebracht wordt. Waarschijnlijk zijn de sociologen niet met het onderwerp bezig en een hoogleraar verdient zoveel in een overmatig beschermde positie (hij kan niet ontslagen worden, hetgeen in strijd is met art 3 van de Grondwet, beogend de beste man op de juiste plaats te krijgen voor maximale welvaart van de samenleving) dat hij er liever niet over zal beginnen.
maandag 9 juni 2008, 21:25 uur
in de verschillende reacties komen we begrippen als verantwoordelijkheden/vertrouwen/gemeenschappelijk belang tegen. Als deze deugden nauwelijks nog betekenis hebben bij hen die de leiding hebben in de wereld, verwordt deze wereld al snel tot een jungle.
Wij zijn hier helaas al meer dan tien jaar getuige van.
dinsdag 29 juli 2008, 14:46 uur
Onderwerp: Banken
Het grote bewijs ! waarom de aandelen markt en pensioenmarkt worden
gedestabiliseerd .
NEW YORK – De Amerikaanse hypotheekbank Freddie Mac ‘Freddie Mac wil voor 10 miljard aandelen verkopen’
Kerviels advocaten beschuldigen Société Générale ervan hun werknemer te gebruiken om ‘een rookgordijn te creëren om verliezen te verhullen die veel ernstiger zijn dan die van de afgelopen maanden’.
Creatief boekhouden door even je aandelen pakket te dumpen als het even slechter gaat wordt steeds duidelijker wat de banken doen !
Daarmee destabiliseren de banken de aandelen en pensioen markt !
Dimon zei in een toelichting dat hij blij was met de sterke balans van zijn bank. „We hebben 1,3 miljard dollar toegevoegd aan onze buffer om verliezen mee op te vangen. In totaal hebben we daar nu 13,9 miljard dollar voor.” Dat betekent dat JPMorgan Chase op korte termijn geen extra kapitaal zal hoeven aantrekken, een geruststelling is voor beleggers.
Hoe is het nou met Jérôme Kerviel, de man van vijf miljard. Heeft hij een gouden (zwijggeld)
handdruk gehad ?
zaterdag 2 augustus 2008, 0:10 uur
Rick van der Ploeg geeft aan dat individuen teveel risico nemen namens hun baas omdat ze er individueel wel rijk maar niet arm van kunnen worden, Caspar Bijleveld (20) laat zien hoe het systeem Basel II het mogelijk maakt dat de kopers van commercial papers wel de rendementen maar niet de risico’s van hun belegging dragen. Dit zijn tekenen dat van goede marktwerking al lang geen sprake meer is in de financiële sector: Iedereen is er alleen maar op gericht via constructies de risico’s bij anderen te leggen (dus uiteindelijk de gewone burger zoals vd Ploeg terecht opmerkt) en de rendementen zelf te innen.
Dit probleem blijft in stand zde illusie blijft dat er op (toezicht op) financiële instellingsniveau opgelost moet worden. Het zoeken naar mazen in de regelgeving om risico af te wentelen is namelijk geen systeemeigenschap, maar (relatief normaal) menselijk gedrag.
De oplossing moet dan ook veel dichter bij de individuele medewerker en leiders aan de instellingen gezocht worden. Individuen kunnen de verleiding van snelle miljoenen niet weerstaan, al helemaal niet als ze legaal verkregen worden. Dat kun je ze niet verwijten, we moeten onszelf verwijten dat we ze in die situatie brengen. Individuen ontdekken altijd de mogelijkheden in het systeem, in ons allen schuilt een hacker.
Mijn lijstje oorzaken/aan te pakken:
Rendementen/beloningen moeten toekomen aan de individuen die het risico lópen, niet zij die het risico toebedelen of doorschuiven.
Financiële constructies waarvan het werkelijke risico (en de risicodragende) niet meer fatsoenlijk kan worden vastgesteld moeten verboden worden (of onder de kansspelwet vallen mischien).
Een beloningssysteem dat het nemen van onverantwoorde risico’s beloont (zolang het toevalligerwijs goed afloopt) is onacceptabel.
Individuele financiële instellingen mogen nooit zo groot worden dat de maatschappelijke kosten van faillissement te hoog worden (lijkt me wat voor in de mededingingswetten). Op een goed functionerende markt gaan bedrijven die slecht presteren (onverantwoorde risico’s nemen) failliet, als dat niet meer kan werkt de markt niet meer.
Tenslotte: er is de laatste tijd veel te doen over het in ere herstellen van de vakman/professional. Als er nou één manier is waarop de financiële professional zelf kan laten zien dat hij dat waard is, is het wel om hier weer te doen wat professioneel verantwoord is en zich niet onder het mom van “ze doen het allemaal”, “de baas wil het zo” of “ik ben toch geen dief van mijn eigen portemonnee” onverantwoord te handelen.
maandag 4 augustus 2008, 18:56 uur
Maurits Bruel,
Rick van der Ploeg is het voorbeeld van hoe je risico’s kunt afwentelen. Herinner Paars I en II dat prachtige economische cijfers presenteerde.
Ik zou wel eens willen weten hoeveel overblijft van die paarse successtatistieken als je ze zou corrigeren voor kunstmatige schaarste op de woningmarkt, het opkrikken van de leencapaciteit en de privatisering van de woningcorporaties.
Nu de wind draait en de kosten van die technieken zichtbaar worden en de winst te behalen is op de toezicht van de financiele markten …
Nee, geef mij maar die andere hoogleraar die zijn nek uit durft te steken en durft te schrijven over kapitaal eisen enzovoort.
vrijdag 3 oktober 2008, 12:29 uur
Jitso Keizer zegt in zijn commentaar van 30 mei iets over de Jubeljaren uit het Oude Testament. Hieraan zou ik iets willen toevoegen. Eens in de zeven jaar werd een ieders schuld kwijt gescholden. Dat was een “wet” die voorkwam dat rijkdom zich in handen van slechts enkelen bevond. Het gaf als het ware een ieder om elke zeven jaar een nieuwe start, als het niet gelukt was om zijn schulden af te betalen. Het voorkwam het ontstaan van een bevolkingsdeel dat tot eeuwige have nots zou gaan behoren, met alle morele en maatschappelijke ellende van dien. Deze “wet” was gebaseerd op één van de morele peilers van de religie die men toen beleed, namelijk dat ieder mens niet alleen voor zich zelf moest willen ontvangen maar ontvagen steeds in het teken stond van het delen met anderen.
vrijdag 3 oktober 2008, 12:39 uur
Deze “wet” gold trouwens ook voor het bezit van onroerend goed dat eens in de 49 jaar (7X7) moest worden terug gegeven. De grondslag is een morele besef dat men moet geven, uit vrijgevigheid, met de animus donandi zoals de Romeinen dat plachten te noemen, omdat men in de stellige overtuiging leefde dat ieder mens alles van God heeft gekregen. Wie veel had gekregen moest veel geven, wie gratis had gekregen moest gratis geven. Indien de heer Keizer zich wil verdiepen in een nieuwe vorm van bankieren
die, uitgaande van het bovenstaande beslist niet alleen Christelijk mag worden genoemd, nodigen we hem uit om zich in verbinding te stellen met de Academia Cadorina, osjh, alwaar wij op basis van een eeuwenoud statuut een nieuwe vorm van bankieren voorbereiden.
donderdag 26 februari 2009, 9:01 uur
vraag: zouden we niet beter de grenzen open kunnen stellen voor mensen die hier willen komen werken ? Hoe krijgen we anders al die vacatures vervuld?