Ik had verwacht dat Irakezen gesloten zouden zijn. Vanaf het eerste gesprek bleek het tegenovergestelde. (Foto AP)

Over Irak had ik tal van aannames voor vertrek. Die kwamen voort uit de beelden op televisie, de hevige debatten van de afgelopen jaren, de boeken, de rapporten. De eerste aanname ging over veiligheid. Er ging een kogelwerend vest mee in de tas. Er waren tal van waarschuwingen, en dringende adviezen. Zonder gepantserde auto en gewapende bewakers niet doen, zei de Iraakse buurvrouw in Istanbul die er ook na de invasie vele malen was geweest. Hetzelfde advies kwam van collega’s die hier al jaren opereren. Het feit dat het ook zonder kon, betekent niet dat zij ongelijk hadden. Het ging toevallig goed, of om met BBC-verslaggever John Simpson te spreken die deze week ook in Bagdad was: ,,I guess it’s not entirely safe what we are doing here, but the fact that you are watching this now on your television screen means it ended all right.’’

De tweede aanname ging over Irakezen. Ik had verwacht dat ze meer gesloten zouden zijn, de moeilijke vragen ontwijkend. Murw gebeukt door de jaren onder Saddam, de invasie, de angst voor milities. Vanaf het eerste gesprek bleek het tegenovergestelde. Irakezen zijn verhalenvertalers. Ze nemen je mee, alsof ze je al jaren kennen, langs de decennia van geweld en onderdrukking, langs hun angsten, hun dromen, hun verdriet en hun vreugde. In dit blog zijn ze nog niet aan het woord gekomen die Irakezen. Ik bewaar ze voor de papieren krant (en digitale editie), die deze week de verhalen uit Irak gaat plaatsen.

Lees verder »

Inwoners van Bagdad vieren het lentefeest Noroez in het park Abu Nawas.

De eenzame stad heeft zijn eigen geluiden. Je hoort het pas goed als de gordijnen dicht gaan na zonsondergang, op advies van de buren: ,,anders word je hotelkamer een aquarium’’, een schietschijf. De avond begint met de muezzin, die in Bagdad heel anders klinkt dan in Istanbul. De Turken zeggen Allaahoe Ekber, geen Akbar merkte de tolk al op, die in Kairo woont. De Turken zingen als Groningers.

De oproep tot gebed verdrinkt al gauw in het onophoudelijk gezoem van de generatoren, die nog altijd betrouwbaarder zijn dan het nationale elektriciteitsbedrijf.

De straathonden blaffen hier niet, ze huilen. Lees verder »

Het Hotel slaapt nog. Er is gisteravond uitbundig gefeest. We telden liefst vijftien bruiloften. De hele lobby in wit gehuld. Vrolijk dansende mannen, en meisjes met de blik op somber, vol zorgen over de komende huwelijksnacht. Bagdad ontspant. Het feesten komt terug. De vrijdagmiddag hebben we doorgebracht in de zon, op een terras in een clubhuis voor de stedelijke elite. Gucci zonnebrillen, meisjes op schommels, kinderen met ijsco om de mond. Het zijn maar indrukken, maar indrukken die ik niet van de televisie ken.

Het was gisteren precies zeven jaar geleden dat de invasie begon. Een verjaardag die niemand wil vieren. Maar een van de persbureau’s zette de cijfers op een rij. En ook daaruit blijkt iets anders dan we denken. Lees verder »

Uit Istanbul komt een email met de melding dat er vier doden zijn gevallen in Bagdad bij een aanslag en een schietpartij. Ik zal het maar eerlijk zeggen: ik heb er niets van gemerkt. Telkens als ik in de verte geweerschoten denk te horen, schudt Irak-veteraan en tolk Esmeralda van Boon: ,,nee, hoor dat is een bruiloft, een soldaat die zijn geweer schoon maakt of gewoon vuurwerk. Helaas.’’. Het valt me zwaar, dat spanningloze leven aan de frontlinie.

Lees verder »

Niemand die achteraf precies kan navertellen hoe we in zijn kantoor terecht zijn gekomen, of waarom. Maar we zitten er, in het kantoor van de generaal, als op audiëntie bij de Koning. De Ya Saiydi, noemen ze zo’n hoge officier hier. In Afrika zouden ze hem een chef noemen, de baas, de autoriteit om wie alles draait. Hij spreekt. Wij luisteren.

Onze aanwezigheid in zijn kantoor schendt de enige regel van deze reis naar Bagdad. We zouden in deze week geen officials interviewen, geen diplomaten, geen partijbonzen, geen chefs. Het zou de week worden van de gewone Irakees. Maar de Ya Saiydi laat zich zo makkelijk niet negeren.

Dus zo staan we het ene moment te kijken naar het macabere autokerkhof van Bagdad, een verzamelplaats van het schroot dat achterblijft na de vele bomaanslagen in deze stad (zie foto hieronder) en kijken we naar jonge rekruten, druk in de weer met het laatste snufje bij het opsporen van bommen en ontplofbaar materiaal.

Het autokerkhof van Bagdad. (Foto Bram Vermeulen)

Een van de instructeurs vraagt na afloop of we hem voor een thee wilden vergezellen naar het hoofdkwartier. Dat lijkt ons wel wat, we volgen in een auto, we passeren een reeks wegversperringen en mitrailleurs, een deur gaat open, en nog een deur en nog een deur, de instructeur verdwijnt, en zo is daar op het andere moment ineens de Ya Saiydi.

Lees verder »

De Irakezen kijken hun ogen uit. Twee meter mens is gearriveerd in Bagdad, nog nooit zoiets gezien. ,,Basketbal, basketbal’’, hoor ik nu al de hele dag. ,,Ya Tawil!’’ Hé lange.

Het idee dat ik hier ongemerkt door de stad zou kunnen gaan, was een beginnersfout. Volgens de Irak-veteranen is overleven in deze stad vooral een kwestie van opgaan in de meute. De vrouwen doen dus een hoofddoek om. De mannen laten hun baarden staan. Maar ja die twee meter, wat doe je daarmee?

,,Basketbal, basketbal’’, hoor ik nu al de hele dag. ,,Ya Tawil!’’ Hé lange.

,,Je ziet eruit als een huurling’’, grinnikte een collega voor vertrek. ,,Veel succes.’’ Een kort sprintje, uit de auto, over het trottoir in een centrale wijk leidt onherroepelijk tot nastaren met grote ogen. En dan maar hopen dat de kijkers niet boosaardig zijn.

Ik kijk naar andere dingen. Naar de monsterlijke wegversperringen, en de eindeloze verzameling van gepantserde auto’s in alle vormen en maten in deze stad. Of naar de ravage in het hotel waar we verblijven. De lobby is nog altijd niet hersteld van de aanslag die al weer weken geleden werd gepleegd.

Lees verder »

Een Amerikaanse soldaat op het vliegveld van Bagdad, in 2003. (Foto Bloomberg)

Het vliegtuig van Istanbul naar Bagdad is een cabine vol testosteron en tatoeages. Deze stad lijkt een eldorado voor spierbundels in gymschoenen. Contractanten heten ze in Irak, maar die keurige naam danken ze aan hun Amerikaanse en Britse werkgevers. In Zuid-Afrika heten die jongens gewoon huurlingen. Daar komen ze ook vaak vandaan, ex-apartheidsleger, gedesillusioneerd met de lage carrièrekansen in eigen land sinds de zwarte machtsovername.

Ze waren er al vanaf de invasie in 2003. Maar ze zijn talrijker geworden, verzekert tolk en producer Esmeralda van Boon die dit vliegtuig al vele malen vaker nam. De Britten waren al weg, en nu is ook de grote uittocht van de Amerikaanse gevechtstroepen begonnen. De spierbundels in hun strakke shirts moeten de gaten vullen.

Aanwijzingsborden op het vliegveld van Bagdad. (Foto Bloomberg)

De vroege vlucht uit Istanbul, vertrek om half vier in de ochtend, landt na zonsopgang. Bagdad is gehuld in een gele waas van de eerste zandstormen. Het seizoen is net begonnen. De Duitse diplomaat naast me zucht. Hij is net terug van drie weken vakantie in het thuisland. Zijn ambassade ligt buiten de zwaar bewaakte Groene Zone, waar de Verenigde Naties en de Iraakse regering zich met tal van buitenlandse ambassades verschuilen achter hoge muren. Tijdens de parlementsverkiezingen op 7 maart bleken die muren geen garantie, het regende mortieren.

Lees verder »